Verhalen uit Museum Plantin-Moretus

Het concilie van Trente Op het Concilie van Trente (1545-1563) beslissen de aanwezige kardinalen dat alle gebedenboeken en liturgische werken dezelfde tekst moeten bevatten. Het is een gigantische opdracht om alle verouderde boeken te vervangen.

Geboden, kalenders en pamfletten Plantijn drukt in het begin van zijn carrière jaar na jaar duizenden almanakken. Hij verdient er goed geld aan. Er bleven weinig exemplaren bewaard. Plakkaten zijn geboden en verboden die de stad uitvaardigt en opplakt. Zij geven een mooi beeld van het dagelijks leven in Antwerpen.

La magnifique pompe funebre... Charles V Keizer Karel V sterft in Spanje op 21 september 1558. Op 29 en 30 december 1558 organiseert zijn zoon Filips II voor zijn vader een indrukwekkende optocht door de straten van Brussel. Dankzij het album kan iedereen – ook thuis – de lijkstoet van Karel V meemaken.

Gelegenheidsdrukwerk Ook tijdens intieme familiemomenten staat de pers niet stil. Nog heel lang maakt de familie Moretus haar eigen drukwerk voor speciale gelegenheden.

In Lodewijk XV-stijl Dit luxueuze salon ademt hun adeldom: het Franse goudleer, het Chinese en Japanse porselein, de pendule stijl Louis Quinze, de familieportretten.

Handschriften in een drukkerij? Manuscripten van soms eeuwen vóór de boekdrukkunst, in het huis van een pionier van die boekdrukkunst: het lijkt op vloeken in de kerk. Maar het is natuurlijk géén contradictie: Christoffel Plantijn zelf kocht heel wat handschriften aan. Hij wilde de teksten zelf opnieuw uitgeven, gedrukt en wel.

Stirpium historiae pemptades sex ‘Ik heb het kruidboek in het Nederlands geschreven. Ik hoop dat het zo de liefde en toewijding van kruidenliefhebbers versterkt.’ Rembert Dodoens

Dispensatorium ... Coudenberg is apotheker en botanicus. Hij heeft een apotheek in Antwerpen en legt de allereerste privéplantentuin in Europa aan.

Het laatste uur van Balthasar I Moretus Balthasar I Moretus sterft thuis op 8 juli 1641 om 10 uur ‘s morgens. Zijn overlijden is een belangrijke familiale gebeurtenis maar ook hét moment om de maatschappelijke positie van de familie te tonen. Het mag dus iets kosten.

Theatrum Orbis terrarum Ortelius is de uitvinder van de moderne atlas. Voor het eerst brengt hij kaarten van alle bekende delen van de wereld samen op hetzelfde formaat. Voor het materiaal doet hij een beroep op een ruim netwerk van contacten.

Descrittione di tutti i Paesi Bassi ‘In deze beschrijving zal u zonder uw huis te verlaten en in korte tijd, de grote schoonheid, macht en edelheid zien van de zo wonderbaarlijke Nederlanden.’ Ludovicus Guicciardini

De thiende Stevin is wiskundige én uitvinder. Hij ontwerpt molens, sluizen, baggermachines en zelfs een strandzeilwagen. In de fysica is hij de bedenker van de wet van het hellende vlak. Met de decimale schrijfwijze die hij in de Thiende beschrijft, worden berekeningen sterk vereenvoudigd.

Wetenschap in volle vaart In de 16de eeuw wordt wetenschap heel populair. De studie van antieke teksten is de start van kritisch en onafhankelijk onderzoek. Vroeger was kennis alleen in handschriften beschikbaar, nu wordt ze in grote oplage gedrukt. Zo ontwikkelen de wetenschappen zich razendsnel. Het centrale gezag komt ogen tekort om die nieuwe toevloed van informatie en kennis te controleren.

Letter voor letter Lettergieten wordt meestal uitbesteed aan gespecialiseerde firma's. Toch laat Balthasar I Moretus in 1622 een lettergieterij inrichten.

Boek per boek “Een uitgelezen manier om een bibliotheek te versieren is dat je standbeelden of bustes van grote auteurs vlak bij hun boeken plaatst. Als je dan je ogen opslaat van hun teksten, zie je hen voor je. Dat is verrukkelijk en stimulerend.” Justus Lipsius

Etymologicum teutonicae linguae Kiliaan werkt 50 jaar als proeflezer bij Plantijn. Wanneer Plantijn een Nederlands vertaalwoordenboek wil uitgeven, schakelt hij zijn proeflezer in. Woordenboeken worden Kiliaans levenswerk.

Historiarum et Annalium libri ... De Romeinse historicus Tacitus schreef in de eerste eeuw een geschiedenis van Rome. Deze uitgave van zijn werken is Lipsius’ eerste en meteen belangrijkste werk als filoloog.

Ex Officina Plantiniana Plantijn sticht een van de grootste uitgeverijen-drukkerijen van zijn tijd. De werkzaamheden van de zogenaamde Officina Plantiniana vallen samen met een periode waarin geleerden uit de Lage Landen een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van het westerse denken.

Ons vakmanschap lees je met verstand Plantijn bouwt een stevige reputatie op als drukker. Naast bestsellers geeft hij ook boeken uit van zeer hoge kwaliteit.

Druk druk druk Een indringende stank van inkt en terpentijn, walmende olielampen als de duisternis inviel, gebeuk en gebonk van drukpersen, geroep van zetters en drukkers over en weer, wrijvingen als de een of de ander niet snel genoeg werkte… Het lijkt nu onwezenlijk, maar zo ging het er in deze drukkerij enkele eeuwen lang aan toe.

Loden letters Deze lettervoorraadkamer en de drukkerij ernaast waren het kloppende hart van het Plantijnse huis. In de letterkamer ligt een belangrijk deel van het bedrijfskapitaal opgeslagen, in de vorm van een enorme stock aan loden letters, in gewicht zowat tien ton!

Standvastig en gelijkmoedig Plantijn gelooft in de maatschappelijke rol van boeken, het belang van onderwijs en de wetenschappen en de Griekse en Romeinse auteurs.

De huisvriend Volgens de familieverhalen verbleef in déze kamer een van de allergrootste humanisten uit de Zuidelijke Nederlanden: Justus Lipsius, vriend aan huis van drie generaties: Christoffel Plantijn, Jan I Moretus én Balthasar I Moretus.

Klinkende munt Dichter dan in dit kleine kamertje kunnen we bij Christoffel Plantijn niet komen. Dit was zijn plek. Hier had de bedrijfsleider zijn privé-kantoor en bewaarde hij liquide geldmiddelen.

De zetduivel Corrigeren is een intense intellectuele bezigheid. Plantin drukte vooral in de begintijd van de onderneming behalve Nederlandse en Franse boeken ook werken in het Grieks en Latijn, Spaans en Italiaans, en zelfs in het Hebreeuws, Syrisch en Aramees.