හසලක සීලවිමල ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Hasalaka Seelawimala Thero)

පංචස්කන්ධය සහ සප්ත විඤ්ඤාණට්ඨිති විග්‍රහය පංචස්කන්ධය, විඤ්ඤාණය සහ සප්ත විඤ්ඤාණට්ඨිති පිළිබඳව සිදුකරන ලද ගැඹුරු ධර්ම දේශනාවකි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු: වෙසක් සමයේ බාහිර ආමිස පූජාවන්ට වඩා අභ්‍යන්තර ප්‍රතිපත්ති පූජාවේ ඇති වැදගත්කම. පංචස්කන්ධය සහ විඤ්ඤාණය අතර පවතින සම්බන්ධතාවය. සප්ත විඤ්ඤාණට්ඨිති (විඤ්ඤාණය පිහිටන ස්ථාන 7) පිළිබඳ විස්තරාත්මක විග්‍රහය. නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය විඤ්ඤාණට්ඨිතියක් ලෙස නො...

පටිච්චසමුප්පාදයේ ආනිශංස මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් පටිච්චසමුප්පාදය අවබෝධ කරගැනීමේ වැදගත්කම සහ එහි ආනිශංස පිළිබඳව ගැඹුරින් පැහැදිලි කරනු ලැබේ. දේශනාවේදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු: තමා තුළ පවතින මානය දුරුකර ගනිමින් සත්‍යාවබෝධය පිණිස පටිච්චසමුප්පාදය උපකාරී වන ආකාරය. කෙලෙස්වලින් වෙන්වීම, සිතේ සමාහිත බව සහ විවේකය (හුදෙකලාව) ළඟා කරගැනීමට පටිච්චසමුප්පාද ඥානය බලපාන ආකාරය. පටිච්චසමුප්පාදයේ කේන්ද්‍රගත අර්ථය වන අප...

කෙලෙස් උදෙසා වෙහෙසීම සහ සැබෑ ධර්මානුකූල පිළිවෙත ලෞකික ජීවිතයේදී මිනිසුන් කෙලෙස් සහ තණ්හාව උදෙසා වෙහෙසෙන ආකාරයත්, සංසාරික දුකෙන් මිදීම සඳහා ධර්මානුකූල පිළිවෙතෙහි යෙදීමේ වැදගත්කමත් මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: ලෞකික අවශ්‍යතා සහ කෙලෙස් උදෙසා වෙහෙසීම සහ ධර්මය උදෙසා වෙහෙසීමේ වෙනස. සීල, සමාධි, ප්‍රඥා යන ගුණධර්ම මූලික කරගනිමින් අභ්‍යන්තර ශාන්තිය ගොඩනඟා ගැනීම. ලෝකය වෙනස් කිරීමට උත...

සම්මාවාචා විස්තරාත්මක විග්‍රහය පූජ්‍ය හසලක සීලවිමල ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් පවත්වන ලද මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයට අයත් සම්මාවාචාව පිළිබඳව දීර්ඝ වශයෙන් විග්‍රහ කරනු ලබයි. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: ධර්මය හමුවීමේ සහ සත්‍යාවබෝධ කරගැනීමේ ඇති දුෂ්කර බව. මිච්ඡාවාචාවෙන් මිදී සම්මාවාචාව තුළ පිහිටීමේ වැදගත්කම. සාශ්‍රව සම්මාවාචාව සහ අනාශ්‍රව ලෝකෝත්තර සම්මාවාචාව අතර වෙනස. සීලය ආරක්ෂා කිර...

සිත බිඳී යාම සහ නිරපේක්ෂත්වය පූජ්‍ය හසලක සීලවිමල හිමියන් විසින් පවත්වන ලද මෙම ධර්ම දේශනාවේදී සිත බිඳී යාම, අනාත්ම සංකල්පය, මරණයේ ආකාර සහ නිරපේක්ෂත්වය පිළිබඳව ගැඹුරින් පැහැදිලි කරනු ලබයි. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: අනාත්ම අදහස සිත තුළ රෝපණය වීමේ වැදගත්කම. සිත බිඳී යාම සහ මරණයේ ත්‍රිවිධ ආකාර (ක්ෂණික මරණය, සම්මුති මරණය, සමුච්ඡේද මරණය). වර්තමාන සිතේ හටගැනීම සහ බිඳී යාම (ක්ෂණික මරණය) සිදුවන ආකාරය....

ගුණකමට සංවේදී වී අභ්‍යන්තර ගුණධර්ම වර්ධනය කර ගැනීම මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බෞද්ධ දර්ශනයේ මූලික අරමුණ වන විජ්ජා විමුක්තිය සපයා ගැනීම, අභ්‍යන්තර ගුණධර්ම වර්ධනය කිරීම සහ සංසාරික දුකෙන් මිදීමේ මාර්ගය පැහැදිලි කෙරේ. සාකච්ඡා වූ ප්‍රධාන කරුණු: බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දේශනාව මගින් චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය සහ විජ්ජා විමුක්තිය ලබා දීම. ලංකාවට මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ වැඩමවීම සහ සිදුවූ ධර්මානුකූල පරිවර්තනය. පැවිදි උතු...

අනාත්ම සංකල්පය ප්‍රායෝගිකව ප්‍රගුණ කිරීම මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් අනාත්ම සංකල්පය ප්‍රායෝගික ජීවිතය තුළ ප්‍රගුණ කරන්නේ කෙසේදැයි විස්තර කෙරේ. හුදෙක් අනාත්ම යැයි සිතීමෙන් පමණක් මාර්ගඵල ලබාගත නොහැකි බවත්, ඒ සඳහා අභ්‍යන්තර ආචාර ධර්ම හා වත්පිළිවෙත් දියුණු කරගත යුතු බවත් මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: මල් හා පහන් පූජා කිරීම වැනි එදිනෙදා පූජාවන් තුළින් අනිත්‍යතාව සහ අනාත්ම බව දැකීම. එද...

ලෝකෝත්තර ගුණධර්ම සහ නිවනට මග මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ලෝකෝත්තර ගුණධර්ම දියුණු කරගනිමින් නිවන් මග පූර්ණය කරගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: ස්වල්ප ගුණධර්ම සහ මහා ගුණධර්ම: ලෞකික ජීවිතයේදී සහ ලෝකෝත්තර මාර්ගයේදී උපකාරී වන ගුණධර්මයන්හි වෙනස. වෙස්සන්තර ජාතක කථාව: ලෝකයාගේ චෝදනා හා ගැරහුම් හමුවේ අතහැරීම ප්‍රගුණ කළ ආකාරය. සති සම්පජඤ්ඤය: සිහිය සහ නුවණ දියුණු කිරීම මගින් ඉන්ද්‍රිය සංවර...

බාහිර සුවයට නොරැවටී අභ්‍යන්තරය ප්‍රඥාවෙන් විමසමු බුද්ධ දේශනාවට අනුව සිත අභ්‍යන්තරයෙන් විමසා බලමින් ක්ලේශයන්ගෙන් මිදෙන ආකාරය පිළිබඳව කරනු ලබන ගැඹුරු ධර්ම විශ්ලේෂණයකි. බාහිර ස්වරූපයන්ට හා වස්තු කාමයන්ට රැවටෙන පෘථග්ජන මනසේ ස්වභාවයත්, අභ්‍යන්තර විමර්ශනය මගින් සම්මා දිට්ඨිය දියුණු කරගන්නා ආකාරයත් මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: පෘථග්ජන ස්වභාවය සහ සිතෙහි හටගන්නා ක්ලේශ කාම හා වස්තු...

චතුරාර්ය සත්‍යය සහ බොජ්ඣංග ධර්ම පූජ්‍ය හසලක සීලවිමල හිමියන් විසින් පවත්වන ලද කාලීන ධර්ම දේශනාව. මෙහිදී සාකච්ඡා කරන ලද ප්‍රධාන කරුණු: ලෞකික මරණය (සම්මුති මරණය) සහ ධර්මානුකූලව දක්වන ක්ෂණික මරණය අතර වෙනස. සම්මුති මරණය, සමුච්ඡේද මරණය සහ ක්ෂණික මරණය යන ත්‍රිවිධ මරණ පිළිබඳ විග්‍රහය. පංචස්කන්ධය (රූප, වේදනා, සංඥා, සංඛාර, විඥාන) ක්ෂණයක් ගානේ බිඳී යාමේ ස්වභාවය. මනසිකාරය නිසා මනසින් මවන ලෝකය සහ එහි ඇති අනිච්...

දුක අවබෝධ කර ගැනීම සහ ප්‍රඥාව වර්ධනය මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් දුක අවබෝධ කර ගැනීම, සතර සතිපට්ඨානය වඩන ආකාරය, පාරමිතා පිරීම සහ නිවන් මගට ප්‍රඥාව උපකාරී කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කර දෙනු ලබයි. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: දුක බෙදා ගැනීමට උත්සාහ කරනවාට වඩා දුක අවබෝධ කර ගැනීමේ වැදගත්කම. ලැබෙන පීඩාවන් සහ දුක්ඛයන් සතර සතිපට්ඨාන භාවනාවට අරමුණු කර ගන්නා ආකාරය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ පංච මහා විලෝකනයෙන්...

ආර්ය සත්‍යය සහ යථාර්ථය මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් ආර්ය සත්‍යයන් නිවැරදිව අවබෝධ කරගනිමින් ධර්මය සිය ජීවිතයට ගළපා ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ. සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු: ධර්ම දේශකයාට වඩා දේශනා කරන ධර්මය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේ වැදගත්කම. ජාති දුක්ඛය සහ ලෝකය සාපේක්ෂව හටගන්නා ආකාරය පිළිබඳ යථාර්ථය. දුක්ඛ, සමුදය, සහ නිරෝධ ආර්ය සත්‍යයන් අවබෝධ කරගන්නා ආකාරය. පටිච්ච සමුප්පාද ඥානය සහ එහි විවිධ පියවරයන්. ශ්‍රද්ධා,...

ජීවිතයේ සංඥාව සහ මරණ සතිය මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් ජීවිතයේ පවතින අස්ථිරභාවය, මරණානුස්සතිය නිවැරදිව ප්‍රගුණ කරන ආකාරය සහ දිනපතා උදෑසන මරණය පිළිබඳ නිවැරදි සිහිය පිහිටුවා ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කරනු ලබයි. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: සංසාරික පැවැත්මේ ඇති අනිත්‍ය ස්වභාවය සහ දුක්ඛ සත්‍යය අවබෝධ කර ගැනීම. ලෞකික ජීවිතය තුළ ඇති වන බිය සහ පසුතැවීම් ජය ගැනීමට මරණ සතිය උපකාරී වන ආකාරය. දිනපතා උදෑසන අවදි වූ වහා...

ලෝකෝත්තරත්වය පිණිස ගුණ දැරීම මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සංසාරයේ පවතින බියකරු බවත්, ලෞකික මට්ටමේ පවතින පින්කම් හා ගුණධර්මවලට එහා ගිය ලෝකෝත්තර මට්ටමේ ගුණධර්ම දියුණු කරගන්නේ කෙසේද යන්නත් පැහැදිලි කෙරේ. ප්‍රධාන වශයෙන් ආමිස දානයෙන් ඔබ්බට ගිය සැබෑ දානය යනු අභ්‍යන්තර මනෝභාවයන්, 'මම' සහ 'මගේ' යන අල්ලාගැනීම් මානසිකව අතහැරීම බව පෙන්වා දෙයි. තවද, සංඥා, දිට්ඨි සහ චිත්ත විපල්ලාසයන්ගෙන් මිදී ඉන්ද්‍රිය සංවරය, සීලය, න...

ප්‍රඥාව, යථාභූත ඥානය සහ සමාධිය අතර සම්බන්ධය මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ප්‍රඥාව, යථාභූත ඥානය, සමාධිය සහ ශ්‍රද්ධාව අතර පවතින අභ්‍යන්තර සම්බන්ධතාවයත්, සංසාර පැවැත්මෙන් මිදීම සඳහා අනුගමනය කළ යුතු මාර්ගයත් පැහැදිලි කරනු ලබයි. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: ධර්මය නිවැරදිව අවබෝධ නොකොට අනිච්ච සංඥාව වැඩීමෙන් සිත තුළ ඇතිවන කලකිරීම් සහ ගැටලු. නාම-රූප ධර්මයන්ගේ ස්භාවය අවබෝධ කරගැනීමට ස්කන්ධ, ආයතන සහ ධාතු විභාගයන්හ...

සතර සතිපට්ඨානය සරල බසින් අවබෝධ කරගැනීම මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් සතර සතිපට්ඨානය සරලව අවබෝධ කරගන්නා ආකාරය සහ එය ප්‍රායෝගික ජීවිතයට ගලපාගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ. ප්‍රඥාව සහ පංච ඉන්ද්‍රියයන්ගේ ස්වභාවය හඳුනා ගැනීම. ලෞකික සිහිපිටපැවැත්වීම (සතිමත් බව) සහ සතර සතිපට්ඨානය අතර පවතින වෙනස. කායානුපස්සනා, වේදනානුපස්සනා, චිත්තානුපස්සනා සහ ධම්මානුපස්සනා යන චතුර්විධ සතිපට්ඨානයේ මූලික ලක්ෂණ. ආතාපී, සම්පජානෝ, සතිමා ය...

මානය ප්‍රහාණය සහ සිත සමාහිත කරගැනීම මෙම ධර්ම දේශනාවෙන් මානය ප්‍රහාණය කිරීම සහ සිත සමාහිත කරගැනීම පිළිබඳව ගැඹුරු ධර්ම කරුණු විග්‍රහ කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු: මානය යනු කුමක්ද සහ යෞවන මාදය, ආරෝග්‍ය මාදය, ජීවිත මාදය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය. අන් අය හා සැසඳීම තුළින් සිත තුළ කෙලෙස් හටගන්නා ආකාරය. ලිං මැඩියාගේ උපමාව ඇසුරින් දෘෂ්ටිවාදයන්හි සිරවී සිටීමේ ආදීනව. බාහිර ගිනි පූජා සහ බාහිර ශරීර පිරිසිද...

ප්‍රඥප්තිය සහ අනිච්චතාව පිළිබඳ ධර්ම දේශනාව ප්‍රඥප්තිය (පණවාගත් සංකල්ප) සහ පරමාර්ථ අනිච්චතාවය අතර පවතින වෙනස පිළිබඳව කෙරෙන ගැඹුරු ධර්ම විශ්ලේෂණයකි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු: ලෝකයට බුදුදහම අවබෝධ කරදීමේ ඇති අපහසුතාව සහ දාන පාරමිතාවේ සිට ප්‍රඥාව දක්වා ගමන. ගිරිමානන්ද සූත්‍රය ඇසුරින් අනිච්ච සංඥාව වඩන ආකාරය. සැරියුත් මහරහතන් වහන්සේ සුවච බව සහ අනිච්චතාව ප්‍රකට කිරීමට දැක්වූ මහ පොළොව, උඩු සුළඟ, චණ්...

අතීත අකුසල්, අරමුණු සහ විපස්සනාව පූජ්‍ය හසලක සීලවිමල හිමියන් විසින් පවත්වන ලද මෙම ධර්ම දේශනාවේදී අතීතයේ සිදුවූ අකුසල් පිළිබඳව පසුතැවෙන්නේ නැතිව, ඒවා විදර්ශනාවට නැඟීමෙන් නිවන් මඟ සකස් කරගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කරනු ලබයි. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: අතීතයේ සිදුවූ අකුසල් අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත වශයෙන් පියවර අටක් ඔස්සේ විමසා බලන ආකාරය. සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේට අභූත චෝදනා කළ භික්ෂුවගේ සිදුවීම ඇසුරින් වර...

අරමුණු වල ස්වභාවය සහ මාර්ග ඥානය සිතේ පැවැත්ම, අරමුණු වල ස්වභාවය, ප්‍රඥප්තිය සහ මාර්ග ඥානය සකස් කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව කෙරෙන ගැඹුරු ධර්ම විශ්ලේෂණයකි. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: අරමුණකින් තොරව සිතක් හෝ චෛතසික හටනොගන්නා ආකාරය. අතීත, අනාගත, වර්තමාන සහ ප්‍රඥප්ති අරමුණු වන ආකාරය. සත්ත ප්‍රඥප්තිය මුල් කරගෙන කෙලෙස් හටගැනීම සහ එය බිඳ හෙලීමේ අවශ්‍යතාව. සම්මා දිට්ඨියෙන් ආරම්භ වී මාර්ග ඥානය සහ ඵල ඥානය දක්...

ආපෝ ධාතුව තුළින් දකින නිවන් මග මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් සංසාරික ජීවිතයේ පවතින අස්ථිරභාවය සහ ඒ තුළ ඇතිවන දුක පිළිබඳවත්, එම දුකින් මිදීම සඳහා අත්හැරීම හෙවත් ඡන්දරාගය ප්‍රහාණය කිරීමේ වැදගත්කම පිළිබඳවත් පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: ධනිය සූත්‍රයේ එන මහී ගංතෙරදී බුදුරජාණන් වහන්සේ සහ කවියා අතර සිදුවූ සංවාදය ඇසුරින් ලෞකික ඇලීම හා ලෝකෝත්තර විමුක්තිය පැහැදිලි කිරීම. සැරියුත් මහරහතන් වහන්සේගේ...

චතුරාර්ය සත්‍යය තුළ අන්තර්ගත ත්‍රිපරිවට්ටය චතුරාර්ය සත්‍යය සහ එහි අන්තර්ගත ත්‍රිපරිවට්ටය මෙන්ම ද්වාදශාකාර ඥානය පිළිබඳව සිදුකළ ධර්ම දේශනාවකි. මෙම දේශනාවේදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු: බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවසන් ගමන් මග සහ නාගාවලෝකනය පිළිබඳ සිදුවීම සංසාරයේ අසරණ භාවය සහ චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කර නොගැනීමේ ආදීනව සත්‍ය ඥානය, කෘත්‍ය ඥානය සහ කෘත ඥානය යන ත්‍රිපරිවට්ටය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම සෝතාපන්න ශ්‍රාවකයෙකු...

අධිචිත්තය සහ ධර්මයට සමීප වීම මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් කාර්යබහුල දෛනික ජීවිතය තුළ අධිචිත්තය ප්‍රගුණ කරමින් ධර්මයට සමීප වන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කෙරේ. සාකච්ඡා වූ ප්‍රධාන කරුණු: දිනකට විනාඩි 12ක කාලයක් වෙන්කර ගනිමින් උදෑසන බුද්ධානුස්සතිය, දහවල් මෛත්‍රී භාවනාව, සවස අසුභ භාවනාව සහ රාත්‍රියට මරණානුස්සතිය වැඩීමේ ප්‍රායෝගික ක්‍රමවේදය. මෙම දෛනික භාවනා පුරුද්ද තුළින් ශ්‍රද්ධාව, සතිය, සමාධිය සහ ප්‍රඥාව යන ඉන්ද...

ආර්ය සත්‍යය සහ සම්මුති පරමාර්ථ අවබෝධය මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සම්මුති සත්‍යය සහ පරමාර්ථ සත්‍යය අතර පවතින වෙනස පිළිබඳවත්, චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය තුළින් සංසාර චක්‍රයෙන් මිදෙන ආකාරය පිළිබඳවත් පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේ අඩංගු ප්‍රධාන කරුණු: ධර්ම මාර්ගයට පැමිණෙන ශ්‍රාවකයෙකු ධර්මය නිවැරදිව හඳුනා ගැනීමේ වැදගත්කම. ලෝක සම්මුතීන් සහ පරමාර්ථ සත්‍යය අතර පවතින වෙනස. සම්මුති සත්‍යය තුළ පිහිටා පරමාර්ථ සත්‍යය කරා ගමන් ක...

ජීවිතය සහ විපස්සනාව පූජ්‍ය හංසල සීලවිමල හිමියන් විසින් පවත්වන ලද මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ජීවිතය සහ විපස්සනා භාවනාව අතර පවතින සබඳතාව දීර්ඝ ලෙස පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේදී සාකච්ඡා වූ ප්‍රධාන කරුණු: පංචඋපාදානස්කන්ධය කෙරෙහි පවතින තණ්හාව නිසා සළායතනයන් හරහා ලෝභ, දෝෂ, මෝහ ආදී ක්ලේශයන් සිත තුළ හටගන්නා ආකාරය. දෛනික ජීවිතයේදී උදෑසන අවදිවන මොහොතේ සිට තමන්ගේ සිත තුළ හටගන්නා අකුසල ධර්මයන් සිහියෙන් යුතුව හඳුනා ගැනී...