Todos os podcast | Notas de jazz

Joey DeFrancesco foi un talento xeracional que traballou con xigantes como Ray Charles, Miles Davis ou Van Morrison. Organista, compositor e director de orquesta, DeFrancesco finou en agosto de 2022 con só 51 anos.

Pechamos temporada escoitando algúns dos lanzamentos da escea galega do jazz. Son musicos que se inspiran coa linguaxe da improvisacion e que, á súa vez, inspiran a novas xeracións.

Cando Domingo Villar imaxinou a Leo Caldas seguramente estaba escoitando jazz. O inspector protagonista das tres novelas do escritor vigués gardaba un magnífico repertorio: de Billie Holiday a Ella Fitzgerald, de Charlie Parker a Sarah Vaughan.

Exploramos as formas na que o jazz evocativo se ten utilizado en películas e en televisión. A xenialidade desta música axudou a impulsar as escenas de acción de detectives, espías ou axentes secretos, dende Os Vingadores ata a Panteira Rosa.

A popularidade e o poder das cancións dos Beatles estendeuse máis alá do reino da música pop e chegou tamén ao territorio do jazz. Ninguén pode escapar á súa influencia e todos, dalgún xeito, queren renderlle a súa propia homenaxe.

Roosevelt James Willette foi un músico diminuto, ben vestido e cun sorriso cautivador. Coñecido como organista polo alcume de 'Baby Face', tivo unha vida curta, 37 anos, e un escaso pero interesante legado.

Hank Mobley foi un dos grandes saxofonistas estadounidenses do jazz moderno, pero inxustamente descoidado. Tocou e gravou con varias das lendas do seu tempo, como Dizzy Gillespie, Lee Morgan, John Coltrane ou Miles Davis, axudándolles a crear algúns dos seus mellores traballos.

Cando falamos de narrativa musical en jazz referímonos a unha improvisación que lle proporciona ao oínte unha expresión coherente de frases melódicas. Autores como Sidney Bechet, Buster Williams ou Tom Mac están entre os mestres da narración musical.

En xeral acéptase que o jazz naceu en Nova Orleáns, que alí se interpretou por vez primeira a principios do século XX. Pero nese crisol de cultural naceu tamén outro estilo musical: o funk xermolou na cidade a finais da década de 1950 e a mediados dos sesenta xa estaba en todas partes.

A covid-19 provocou a cancelación da maioría das actuacións en clubes e festivais. Esta semana seleccionamos lanzamentos publicados durante o confinamento, cando os artistas tamén se viron afectados polo distanciamento social, en especial á hora de rexistrar a súa música.

Unha da nosas xoias: a actuación, rexistrada en exclusiva pola Radio Galega, do saxofonista Xosé Miguélez no ciclo Butaca de Jazz da Coruña. Miguélez forma cuarteto co pianista Jean-Michel Pilc, nun conxunto que deixa espazo dabondo para a improvisación sen sufocar os seus propios impulsos creativos.

A selección de hoxe reúne grandes figuras do jazz vocal, cantantes capaces de agregarlle á música peso e emoción. Billie Holiday, Frank Sinatra, Betty Carter, Jon Hendricks ou Dinah Washington podían voar ou desesperarse, as súas voces reflexaban a súa propia vida.

Nova York, década dos 30 do século XX. O barrio de Harlem convértese nun laboratorio para a música negra. Salas míticas como o Opera House, o Apolo ou o Cotton Club foron o fogar de músicos como Chick Webb ou Duke Ellington e nos que se bailaba o Lindy-hop ao ritmo das grandes bandas.

Entramos na tenda de discos para descubrir algunhas das novidades publicadas no outono de 2021. Nas estreas hai talentos emerxentes e voces de sempre: Ami Oprenova, Edison Herbert, Kurt Elling, Nishla Smith...

Afondamos nas primeiras gravacións para Blue Note do guitarrista Grant Green, un deses músicos que se distinguen dos demais polo seu carácter. Entre 1961 e 1962 gravou sete álbums pero catro deles foron arquivados, así que Green nunca os viu editados.

Cando o pianista Gene Russell e o percusionista Dick Schory fundaron Black Jazz Records en 1969 en California, a razón de ser do selo era promover o talento dos novos músicos e cantantes afroamericanos. Pero isto era só unha parte da súa visión: querían ofrecer unha alternativa ao jazz tradicional.

Exploramos a música que o arranxista Marty Paich produciu xunto ao vocalista Mel Tormé. Á súa serie de álbums bautizárona Dek-Tette, inspirándose no estilo do tenteto de Gerry Mulligan.

O gurú do B3, Lonnie Smith foi o organista e mestre que estivo empurrando os límites do órgano Hammond dende a década de 1960. O seu implacable groove quedou rexistrado en máis de setenta álbums.

Na década dos 60 do século XX, Blue Note encontrou unha nova xeración de músicos que combinaron o Bebop e o Hardbop cunha nova liberdade. Entre eles estaba o baterista Pete La Roca.

'Jingle Bells' ou 'White Christmas' tamén poden soar a jazz. Grandes deste estilo como Charlie Parker, Ella Fiztgerald, Ray Charles ou Dexter Gordon activaron o seu espírito de Nadal para brindarnos versións moi particulares de temas ben coñecidos.

A miúdo as mulleres estiveron ausentes da narrativa histórica do jazz. Coñecemos as principais cantantes de jazz e blues pero a maioría das instrumentistas foron excluídas do cánon. Hoxe destacamos o traballo de artistas como Erika von Kleist, Anat Cohen ou Ava Mendoza.