Szafa Melomana

Z jednej strony to rodzaj violi da gamba, ale z drugiej także technika gry, która zmienia sposób brzmienia tego instrumentu i to na 59 różnych sposobów. Gambę kojarzymy głównie z repertuarem francuskim, a tymczasem wielka moda na na ten instrument zapanowała w Anglii. Skąd się to wszystko wzięło i na czym owa technika polega, opowiada Mateusz Kowalski , znakomity gambista, autor płyty „ Antologia...

W 2020 roku Narodowe Forum Muzyki wzbogaciło się o organy, które zaprojektowała i zbudowała pracownia Philippa Klaisa z Bonn. Teraz z kolei ukazała się pierwsza solowa płyta nagrana na tym instrumencie i to płyta monograficzna, zawierająca wybrane dzieła jednego z najgenialniejszych organistów francuskich Marcela Dupré. O tej płycie i o fascynujących szczegółach związanych z instrumentem rozmawiam...

Oto czeska superprodukcja – film o kompozytorze, którego dziedzictwo jest starannie pielęgnowane, którego Czesi doceniają, słuchają i wykorzystują do pokazania, że w XVIII stuleciu mieli twórcę, któremu Mozart zaglądał w nuty. Mowa o Josefie Myslivečku, znakomitym autorze włoskich oper, którego bogate, ale zarazem pełne tragedii i mroku, przedwcześnie zakończone życie zafascynowało reżysera Petra...

Po tym jak Chińczycy zaprezentowali androida zdolnego grać na fortepianie, postanowiłem tematowi robotów-pianistów przyjrzeć się nieco bliżej. Nie jest on nowy, bo sięga XVIII wieku i uwielbianych wówczas automatów. Jednak wraz z rozwojem sztucznej inteligencji traci wymiar cyrkowej ciekawostki, a staje się poważnym problemem, tym bardziej, że kilka lat temu mieliśmy już do czynienia z upiornym ko...

Giovanni Antonini zaczynał działalność w latach osiemdziesiątych na fali rosnącej popularności wykonawstwa historycznego. Przez wiele lat  wypracował jednak własny styl, który coraz bardziej odchodzi od autentyzmu i zmierza w kierunku własnego, indywidualnego stylu oraz innowacyjnych pomysłów łączenia muzyki dawnej z nową. W najnowszym odcinku pytam wybitnego włoskiego dyrygenta i flecistę o...

Wkraczaliśmy w ten rok z bagażem pandemii na plecach. Prędko nasz świat dotknął inny kryzys, czyli inwazja Rosji na Ukrainę. Oprócz tego sztuczna inteligencja i galopujący postęp nowych technologii, wysokie ceny energii, inflacja, spadki frekwencji. Jaki był ten rok w świecie muzyki klasycznej? Czy wyłącznie kryzysowy? Co było wydarzeniem muzycznym 2022 roku? Którego artystę najbardziej podziwiali...

„Między próbą a planowaniem zakasujemy rękawy i... gruntujemy, malujemy, zrywamy, wiercimy, naprawiamy, budujemy, odświeżamy i dekorujemy!” – mówią członkowie zespołu Hashtag Ensemble , który przygotowuje wielkie otwarcie swoją siedziby pod nazwą Przestrzeń Muzyki Współczesnej Hashtag Lab. O tym, jaką rolę we współczesnym świecie i w promowaniu muzyki nowej powinna spełniać taka siedziba rozmawiam...

„Lidia Grychtołówna Plays in 2022” to najnowsza płyta legendarnej pianistki. Nagrana bezkompromisowo, zarówno w sensie jakości interpretacyjnej, jak i wysiłku włożonego w jej osiągnięcie. Album ma w tym tygodniu swoją premierę. Rozmawiam z jego twórcami – Bohaterką tytułową oraz Markiem Musiołem szefem Fundacji Art & Progress i spiritus movens przedsięwzięcia, m.in. o utworach, o tym, jakie mi...

Historia muzyki pełna jest zapomnianych twórców. Jednym z nich był syn Grzegorza Fitelberga, wielkiego dyrygenta, kompozytora, współpracownika Karola Szymanowskiego i promotora jego twórczości. Jerzy był przeciwieństwem apodyktycznego ojca – introwertyczny, skupiony do szaleństwa na pisaniu muzyki, ponad siły pracowity – konflikt charakterów nie pomógł tej relacji i częściowo zmarginalizował twórc...

Niedawno postawiłem w Szafie pytanie o to, dlaczego słuchamy muzyki klasycznej. Odezwał się do mnie Mateusz Rusowicz , dyrygent, dyrektor artystyczny festiwalu Radix Poloniae i popularyzator muzyki (kanał na YouTube MrusTalks ), który dał prostą odpowiedź: ponieważ nas to uszczęśliwia. Jak przekazać dalej tę prostą prawdę? Co ona oznacza? Jak wiąże się ona z emocjami, które przeżywamy na koncertac...

Dźwięki i ich układy bardziej niż kolory i figury kształtują społeczeństwa – twierdził francuski ekonomista i pisarz, Jacques Attali. W najnowszym odcinku podcastu z muzykolożką i redaktorką magazynu „Glissando” Adrianą Borowską przyglądamy się tragicznym wydarzeniom, które odbyły się w sierpniu w Pradze, kiedy to wojska pięciu państwa Układu Warszawskiego rozpoczęły inwazję na Czechosłowację. Pie...

Artur Rodziński (1892-1958) był tym polskim dyrygentem, który zrobił największą karierę w Stanach Zjednoczonych. Trafił tam jako asystent Leopolda Stokowskiego, który zachwycił się jego talentem w Warszawie jeszcze przed wojną. Samodzielną pracę z orkiestrami rozpoczął od Los Angeles Philharmonic, potem były orkiestry w Cleveland, Nowym Jorku i Chicago. Zapracował na przydomek „budowniczy” – miał...

To miała być wielka historiozoficzna rozprawa, w centrum której znalazła się kultura niemiecka, która wydała Beethovena, Schuberta, Brahmsa z jednej strony, a z drugiej Adolfa Hitlera. „Doktor Faustus” Tomasza Manna wywołał ogromną dyskusję w chwili premiery. Wokół tej powieści, licznych zagadnień filozoficznych i muzycznych w niej poruszonych powstała ogromna ilość pytań: Czy muzyka nowa to regre...

Krytycy kościoła katolickiego – zarówno konserwatywni, jak i postępowi – twierdzą, że w muzyce kościelnej nastąpił kompletny upadek. Faktycznie, gdy słucha się sacro-polo, widzi się keyboardy zastępujące organy, czy obserwuje w kościoły, w których nie odbywają się żadne koncerty, można tak pomyśleć. Jednak to, co razi najmocniej, nie zawsze definiuje całość. Aby poszerzyć horyzont tego problemu, z...

Kim była dla świata muzyki klasycznej niedawno zmarła Królowa Elżbieta II? Co dla niego zrobiła? Jakie dzieła były jej dedykowane i czy wszystkie odniosły sukces? Kim na dworze królewskim był Master of the Queen's Music i jak Elżbieta II zrewolucjonizowała to stanowisko? Czy wreszcie lubiła muzykę klasyczną, czy aktywnie się nią zajmowała? O tym wszystkim opowiadam w pierwszym solowym odcinku Szaf...

Malarstwo operuje w zasadzie nieskończoną ilością barw. Muzyka przez wieki opierała się na skalach i wciąż uczy się jej przez pryzmat skal, czyli zestawu dźwięków o określonych wysokościach. Skąd to ograniczenie? Czy wynika ono z tego, że ludzki rozum potrzebuje kategoryzowania i porządkowania? A może chodzi o to, że utwór trzeba zanotować, albo że nie dałoby się zapamiętać melodii, która składa s...

W trzecim odcinku na żywo aktualności: o publiczności, która niechętnie wraca do sal koncertowych po pandemii, szczególnie w USA, o tegorocznych nagrodach Opus Klassik i nagrodzonych polskich zespołach i artystach, a także o tym, dlaczego sztuczna inteligencja zasiadła w jury i dlaczego za najlepiej sprzedającą się płytę z muzyką klasyczną uznała płytę z muzyką filmową. Omawiam także temat elitary...

Jego życie ktoś nazwał „najdłuższym samobójstwem w historii”. Odszedł przedwcześnie, mając zaledwie 51 lat, był chorobliwie nieśmiały i bardzo samokrytyczny, a pozostawił niezatarty ślad w historii jazzu. Bill Evans zrewolucjonizował koncepcję tria, stworzył własny, rozpoznawalny styl, na który składała poetyckość gry, umiarkowana, liryczna ekspresja, zdolność grania niewielkim, cichym dźwiękiem i...

Miłośnicy muzyki klasycznej często mają poczucie uwięzienia w oblężonej twierdzy, za której murami czai się Zenek na czele hordy discopolowych barbarzyńców. Ten niezdrowy układ sprawia, że uczestnictwo w kulturze muzycznej staje się sztucznie elitarne. Powinno być dokładnie odwrotnie. Słuchanie muzyki, branie udziału w koncertach czy spektaklach powinno być odruchem, codziennością, jedną z wielu i...

Takie rozmowy lubię najbardziej! Umówiliśmy się z prof. Anną Chęćką, pianistką i filozofką, aby pod pretekstem trwającego w Dusznikach-Zdroju Festiwalu Chopinowskiego podsykutować o współczesnej pianistyce. Okazało się jednak, że temat stał się trampoliną do czegoś więcej. W muzyce są bowiem dwie strony – nadawcy i odbiorcy. Jacy jesteśmy jako publiczność? Czy pianista do ktoś, kogo uważnie słucha...

Kontrapunkt wydaje się zagadnieniem fachowym, które słuchacza raczej nie interesuje. A do pewnego stopnia powinno. Muzyczna logika, jak kontrapunkt nazywa klawesynista Aleksander Mocek związany z Capellą Cracoviensis , wykładowca Akademii Muzycznej w Krakowie , to jednocześnie siła twórcza. Jeśli wgłębić się w jego historyczną rolę, można zauważyć, jak wiele dzieli wykonawcę czasów na przykład bar...

Czy „Madama Butterfly” to spektakl karykaturalnie przedstawiający Azjatów? Czy Aidę można ucharakteryzować na czarno? Czy Carmen to fałszywy obraz kobiet w społeczności romskiej? Co można skreślić z libretta?  Czy nie zmierzamy w tym wszystkim do cancel culture? Czy awantura o blackface, która rozpętała się niedawno wokół Anny Netrebko, to wiele hałasu o nic? O zjawisku politycznej poprawnośc...

Zaskakujące otwarcie nowego sezonu przygotowała Semperoper Dresden. Teatr planuje premierę pierwszej opery w dziejach tej sceny i historii gatunku, która zostanie częściowo skomponowana i wykonana przez sztuczną inteligencję. „ Chasing Waterfalls ” („Goniąc wodospady”) to opowieść o istocie ludzkiej, która trafia do równoległego świata wirtualnego, gdzie spotyka swoje cyfrowe odbicie lustrzane i p...

W drugim odcinku na żywo aktualności: finał sezonu Berliner Philharmoniker i bojkot muzyki rosyjskiej na konkursach muzycznych. O francuskich uczniach i Ave verum Mozarta w Lourdes – czy to zamach na laickie szkolnictwo we Francji? O likwidacji McGill Conservatory w Montrealu i rozwiązaniu orkiestry symfonicznej w San Antonio, w Teksasie. O darmowych lekcjach muzyki w Luksemburgu i Narodowym Progr...

Ta rekonstrukcja była przedsięwzięciem unikatowym po II wojnie światowej – w Kościele św. Elżbiety we Wrocławiu dokonano całkowitej odbudowy bezcennych organów Michaela Englera (młodszego), które strawił pożar w 1976 roku. Od najmniejszego gwoździa po największą piszczałkę – wszystko wykonano zgodnie z duchem epoki, aby odtworzyć arcydzieło barokowego budownictwa organowego. O dziejach tego instru...