Studium Generale UU Podcast

The several hundred thousand years that humans have walked this planet, are nothing compared to Mother Earth’s billions of birthdays. Keeping this in mind, geologist Dr João Trabucho Alexandre (UU) dares us to take on a humble view. How has non-human history shaped the world as we know it today? Can thinking about ‘deep time’ help us envision a far future?

Herinneringen vormen ons tot wie we zijn. Toch laat neurologisch onderzoek zien dat ons geheugen niet altijd even betrouwbaar is. Ons brein vervormt herinneringen, verwijdert ze en is zelfs in staat om valse herinneringen te produceren. Wat moeten therapeuten met deze kennis? En wat betekent het in de rechtszaal? Luister naar forensisch psycholoog prof. Henry Otgaar (UM).

De oorlog in Oekraïne bracht een groep vluchtelingen in beweging die ook in Nederland wordt opgevangen. Tegelijkertijd valt het verschil in enthousiasme op waarmee Oekraïense vluchtelingen en die uit andere oorlogsgebieden zoals Syrië, Afghanistan en Jemen werden onthaald. Van onderdak tot werkvergunningen, ineens bleek er van alles mogelijk. We nemen de vluchtelingenpolitiek kritisch onder de loe...

In het plantenrijk is er één categorie met een aparte status: onkruid. Tussen stoeptegels, in het grasveld en naast onze bloemen: het maakt niet uit waar het staat, we bestrijden het liever dan dat we er ruimte aan geven. Volgens botanisch filosoof Norbert Peeters is het tijd om onkruid uit het verdomhoekje te halen.

Toen Russische troepen Oekraïne binnenvielen, vormden de 27 lidstaten van de Europese Unie vliegensvlug één front tegen Rusland. Terwijl samenwerking lange tijd juist zo moeilijk verliep. Raakt de EU meer verbonden door de Oekraïne-oorlog? En hoe spelen de afzonderlijke politieke leiders dit spel? We praten met Femke van Esch, bestuurskundige aan de Universiteit Utrecht.

We voeden een hoop monden met onze intensieve landbouw. Maar het wordt steeds duidelijker hoe zwaar de natuur hieronder lijdt. Is er een alternatief? Pita Verweij, ecoloog aan de Universiteit Utrecht, doet onderzoek naar voedselbossen met eetbare planten en struiken en bomen waar vruchten aan groeien. Wat leren deze bossen ons over duurzaam landgebruik?

In het Ezelsoor spreekt programmamaker Erwin Maas met denkers over hun favoriete passage. Live vanaf de Utrechtse Dag van de Filosofie 2022. In deze aflevering: milieufilosoof prof. Marc Davidson (RU) over Edmund Burke. Waarom hebben we de generaties vóór en ná ons nodig om zin te geven aan ons bestaan?

In het Ezelsoor spreekt programmamaker Erwin Maas met denkers over hun favoriete passage. Live vanaf de Utrechtse Dag van de Filosofie 2022. In deze aflevering: literatuurwetenschapper dr. Cathelein Aaftink (UU) over Etty Hillesum. Wat kunnen we van haar leren in tijden van oorlog en haat?

In ‘Het Ezelsoor’ Erwin Maas talks to philosophers about their favourite quote. Live from the Utrecht Day of Philosophy 2022. This episode: political philosopher Dr Dorothea Gädeke brings a quote from Hannah Arendt. Why is it so important to distinguish violence from power?

In het Ezelsoor spreekt programmamaker Erwin Maas met denkers over hun favoriete passage. Live vanaf de Utrechtse Dag van de Filosofie 2022. In deze aflevering: docent praktische humanistiek dr. Carmen Schuhmann (UvH) over Iris Murdoch. Wat zien we als we ons ego loslaten?

In het Ezelsoor spreekt programmamaker Erwin Maas met denkers over hun favoriete passage. Live vanaf de Utrechtse Dag van de Filosofie 2022. In deze aflevering: filosoof dr. Jeroen Rijnders (UU) over de Franse socioloog Didier Eribon. Waarom doet klasse er nog steeds toe?

Goed onderwijs vergroot je kansen in je verdere leven. Maar de toegang tot een goede opleiding blijkt niet voor iedereen gelijk. Hoe beïnvloeden klasse en kleur je onderwijskansen? Luister naar het verhaal van onderwijskundige prof. Eddie Denessen (LEI/RU).

De wereld was van 2014 tot 2019 in de ban van de Islamitische Staat. Van een afstand leek het een los samenraapsel van gewelddadige jihadisten. Maar was dat ook zo? Historicus prof. Beatrice de Graaf (UU) kreeg toegang tot de officiële politiedocumenten van IS. Daaruit komt ook een ander beeld naar voren. Hoe was IS georganiseerd? 

De wereld overvliegen, elke dag vlees op ons bord, en ieder jaar de nieuwste iPhone. Als we de huidige ecologische crisis serieus nemen, zullen we onze manier van leven moeten aanpassen. Wat betekent onze vrijheid als we daarmee die van natuur en dier aantasten? Zijn we dan beter af met wat minder vrijheid? Met filosoof dr. Eva Meijer (UvA) en essayist Bas Heijne.

Historicus dr. Laurien Crump (UU) duidt de Russische dreiging aan de Oekraïense grens. Wat staat er op het spel? De afgelopen maanden liep de spanning tussen Rusland en Europa snel op. De oorzaak: een enorme Russische troepenmacht heeft zich verzameld bij de Oekraïense grens. Is Poetin van plan Oekraïne binnen te vallen? Het conflict tussen Rusland en het Westen volgt al jaren een vast patroon van...

Verhalen zijn niet voorbehouden aan sprookjesboeken, romans, reclames of spannende tv-series. Ook jij bent een verhalenverteller. Welke verhalen vertellen we aan vrienden, familie of collega’s over ons zelf en hoe verandert dat gedurende de levensweg? Literatuurwetenschapper Megan Milota (UMC Utrecht) onderzoekt welke invloed ingrijpende gebeurtenissen hebben, zoals ziek zijn. Gaan we dan andere v...

Jongvolwassenen boffen maar. De hele wereld ligt voor ze open. Toch? Volgens ontwikkelingspsycholoog Odilia Laceulle (Universiteit Utrecht) is het niet alleen maar rozengeur en maneschijn. Voor en rondom je 25ste levensjaar vinden er ingrijpende gebeurtenissen plaats. Een studie wordt afgerond, een partner gevonden. Misschien komen er zelfs kinderen. In deze fase krijgen mensen heel wat spanning t...

Sinds het begin van de Marengo-strafzaak en de daarmee in verband gebrachte liquidaties, staat de Nederlandse drugscriminaliteit weer vol in de aandacht. Waarom is Nederland zo'n belangrijk land in de internationale drugshandel? Welke rol speelt de Rotterdamse haven? En hoe komt het dat de Nederlandse politie zo weinig grip lijkt te hebben op drugscriminaliteit? Criminoloog dr. Damian Zaitch (Univ...

Je hoort het steeds vaker. Overbevolking zou de onderliggende oorzaak van veel milieuproblemen zijn. Willen we die problemen oplossen, dan zouden we iets aan de wereldwijde bevolkingsgroei moeten doen. Volgens politiek wetenschapper Esther Turnhout (Universiteit Twente), schiet deze beredenering ernstig tekort. Is er eigenlijk wel een relatie tussen bevolkingsaantallen en verlies aan biodiversitei...

Wist je dat twee derde van alle wilde plantensoorten van Nederland ín de stad groeit? Stoepplantjes, we hebben er eigenlijk geen aandacht voor. We lopen ze straal voorbij en zien ze als onkruid. Maar ze zijn hartstikke nuttig. Zo koelen ze de stad, zorgen ze dat het water sneller wegloopt als het hard regent, vangen ze fijnstof, én zijn ze ontzettend belangrijk voor insecten en dieren. Mooie bijva...

De meeste Utrechters zullen hun stad waarschijnlijk niet associëren met de koloniale geschiedenis, laat staan een slavernijverleden. Al laat een wijk als Lombok zien dat er wel degelijk aanleiding voor is. Cultuurhistoricus drs. Nancy Jouwe legt uit dat die straatnamen slechts een tipje van de sluier oplichten. Zij deed onderzoek naar de sporen van slavernij en het koloniale verleden in de domstad...

Een kus, streling of arm om je heen. Voor sommige mensen leidde de coronacrisis tot een gebrek aan intimiteit. Neuropsycholoog prof. Wijnand IJsselsteijn (Eindhoven University of Technology) onderzoekt hoe en of kunstmatige aanraking, door bijvoorbeeld robots, fysiek contact kan vervangen. Vervult technologie straks onze behoefte aan intimiteit?

Climate change, systemic inequality and conflicts: many of us believe things are bad and will even get worse. But according to philosopher dr. Hanno Sauer (UU) there is reason enough to be optimistic: there is moral progress in the world, and we’re likely to see more of it in the future. Should we be more optimistic?

Het tegengaan van klimaatverandering vraagt om impopulaire maatregelen, en die blijken lastig te bereiken via de democratische weg. Naar de rechter gaan kan een middel zijn om dwarsliggers aan te pakken. Zo won Urgenda in 2019 de klimaatzaak tegen de Nederlandse staat en is Shell door Milieudefensie voor de rechter gedaagd om een groener beleid af te dwingen. Jurist en schrijver Laura Burgers (UvA...

Toen filosoof prof. Marli Huijer (EUR) aan het begin van de coronapandemie zag wat voor ingrijpende maatregelen de overheid nam, dacht ze: waar heb ik dit eerder gezien? Ze moest denken aan ‘Discipline, toezicht en straf’, een boek van de Franse denker Michel Foucault uit de jaren 70. Daarin beschreef hij hoe macht door de eeuwen heen is veranderd. Wat als we door Foucaults ogen kijken naar deze t...