SBS Karen - အဲးစ်ဘံအဲးစ် ကညီ

ဖဲလါအီကၢး ၇သီ မုၢ်ဆၣ်နံၤ အီစထြ့လယါကီၢ် ပိာ်မုၣ်ဖျၢၣ်ထူကရူၢ် Matildas ဒီး ဒဲမၣ်ခ်ကီၢ် ပိာ်မုၣ်ဖျၢၣ်ထူကရူၢ် တၢ်လိာ်ကွဲပြၢအပူၤ အီစထြ့လယါကီၢ်မၤနၢၤဝဲဒၣ်တၢ်ပြၢအံၤန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤ အီစထြ့လယါကီၢ်ဖျၢၣ်ထူကရူၢ် ထီၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ quarter-finals လံန့ၣ်လီၤ.

ကျိၣ်စ့တၢ်မၤဆါပယွဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကဲထီၣ်သးနီၣ်နီၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ် အပှၤတဝၢအါမးသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.

မ့ၢ်ကွၢ်ကဒါက့ၤလၢအပူၤကွံာ်သၢလါန့ၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤဟံၣ်ဃီအဖၠါဟဲက့ၤဂ့ၤထီၣ်ကဒါက့ၤဒီး စးထီၣ်ဖဲလါယူၤထီၣ်န့ၣ် တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၢ်ချ့ဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လွံၢ်ဆးန့ၣ်လီၤ.

Australians will vote in the Indigenous Voice to Parliament referendum on October 14. Here’s what you need to know about the process, including why it’s taking place, and the information that communities can expect to help guide their decisions at the polls. - အီစထြ့လယါကီၢ်ပှၤထူလံၤဖိ Aboriginal ဒီး Torres Strait Islander သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်တပာ်ပနီၣ်အီၤဖဲအီစထြ့လယါထံကီၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အပူၤဘၣ်န့ၣ် နသ့ၣ်ည...

တၢ်မၤန့ၢ်တံၤသကိးန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်တာ်တၢ်အဒိကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါတခါလၢပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်အီၤဖဲထံကီၢ်အသီတဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ကမၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သးလၢ တၢ်ကပာ်ပနီၣ်ပှၤထူလံၤဖိဖဲထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်သဲစးတၢ်ဘျၢပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ ပှၤအီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိလၢအသြီနုာ်လီၤမံၤစရီလၢကဟ့ၣ်တၢ်ဖးအဂီၢ်န့ၣ်အနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အါမးလံန့ၣ်လီၤ.

လၢကမၤညီထီၣ် ခဲရှၢၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိဘူးထီၣ်လၢအဂၤတကကွဲၢ် ကန့ၢ်ကဲထီၣ်ဘၣ် ပှၤမၤတၢ်ဖိထီရီၤ လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ပှဲၤပှဲၤ - Full-time မ့တမ့ၢ် ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တဝာ် - Part-time အဂီၢ် ပဒိၣ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤလၢ အကဆီတလဲဝဲဒၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဂ့ၢ်ဝီဝဲၤကျိၤ (UNHCR) ဒီး ကၠီၣ်တဲၣ်ဘၣ်မူဘၣ်ဒါ သ့ၣ်တဖၣ် စးထီၣ်လံ အဝဲသ့ၣ် တၢ်လဲၤလီၤသမံသမိး ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲလၢအအိၣ်ဖဲ ဘၣ်ဒိၣ်ယါ, ထါမ်ဟ့ၣ်, အူပၠၣ်ဒီးနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢကမၤပှဲၤတၢ်လီၤဟိလၢအဘၣ်ဃးအီစထြ့လယါပှၤထူလံၤဖိစၢၤသွဲၣ်ဂံၢ်ထံးအဂ့ၢ်အကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ခဲကနံၣ်အံၤတၢ်စးထီၣ်ဝဲဒၣ်ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်တိၤကျဲၤအသီတခါ လၢကဃုသ့ၣ်ညါမၤနီၣ်မၤဃါတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်သးနံၣ်တုၤလီၤဖဲ ၇ဝ အကတီၢ် အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်န့ၣ် အရ့ဒိၣ်ဝဲဒၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်နီၣ်သးခိၣ်နူာ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ Monash ဖၠၣ်စိမိၤတၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါအပူၤန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်လၢ ကမၤန့ၢ်ဘၣ် ဒံၤမဲရှါ တၢ်ဆါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲသးပှၢ်ထီၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.

သၣ်မံယီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢတၢ်ဘုၣ်အီၤဖဲဟံၣ်ပူၤအဂ့ၤကတၢၢ်တခါ ဒီး အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ကဲတံၤကဲသကိးအသိး ကဲဘျုးစ့ၢ်ကီးလၢ ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်တဘျုးခါညါန့ၣ်လီၤ.

ဖဲတနံၣ်အံၤ နံၣ်ကတၢၢ်န့ၣ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကဘၣ်နုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ဝဲဒၣ်ဖဲတၢ်ဟံးန့ၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သးလၢ အဘၣ်စံးဆၢ တၢ်ကသံကွၢ် လၢတၢ်သံကွၢ်အဝဲသ့ၣ် မ့ၢ်အကဟ့ၣ်တၢ်ဖး “YES” မ့တမ့ၢ် “NO”ဧါ? န့ၣ်လီၤ.

ကညီ—ပကူ သးစၢ်မုၣ် နီၢ်စ့လ်ဘၢၢ်ဘဲလ်မိရံး မ့ၢ်ဝဲပှၤဖျိးစိလၢတၢ်လိာ်ကွဲဖျၢၣ်ထူတဂၤဒီး ခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ် အဝဲလိာ်ကွဲဝဲဒၣ်ဖဲ အီစထြ့လယါကီၢ်ပိာ်မုၣ်သးစၢ်ဖျၢၣ်ထူကရူၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကညီသးစၢ်ဖဲဝံးထိရံယါကီၢ်စဲၣ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ဒီး တၢ်ဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီးပှၤတဝၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ကသ့ၣ်ညါဘၣ်အဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ ခဲကနံၣ်အံၤ အီစထြ့လယါကညီကလုာ်ကရၢ သးစၢ်ဝဲၤကျိၤ အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဟူးတၢ်ဂ့ၤအါမံၤန့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါပှၤဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲ အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဃုထံၣ်န့ၣ်ကသံၣ်အသီတခါအံၤ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်ဆီတလဲလၢ တၢ်ယါဘျါ ကလံၤဖၠးတၢ်ဆါအဂီၢ် န့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်အီၤ ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ပနီၣ်အီၤဒ်အမ့ၢ် တၢ်လီၢ်တခါလၢ ပှၤအိၣ်ဆိးလၢထံချၢကီၢ်ချၢသ့ၣ်တဖၣ် ဟဲထီၣ်ကၠိအါကတၢၢ်တၢ်လီၢ်တခါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ခဲကနံၣ်အံၤ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဃုအိၣ်ဒိးလဲန့ၢ်ဟံၣ်ဃီတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ.

မ့ၢ်လၢ FIFA ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ပိာ်မုၣ်ဖျၢၣ်ထူတၢ်လိာ်ကွဲပြၢ FIFA Women's Football World Cup ဘူးထီၣ်ကစးထီၣ်လံအဃိ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အိၣ်ထီၣ်လၢ ပှၤလိာ်ကွဲဖိသ့ၣ်တဖၣ် ခီၣ်လ့ၤခိၣ်ကမဲး, ခီၣ်လ့ၤခိၣ်ကမဲးဘၢၣ်စၢၤအထူၣ်အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကဲထီၣ်သးသ့အဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်သ့ၣ်နီၣ်မၤလၤကပီၤ တၢ်ပာ်ပနီၣ်ပှၤ Aboriginal သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဒီး အတၢ်မၤကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အနွံလၢအဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤဒ်အမ့ၢ် NAIDOC Week “န့ဒီၣ်” အနွံန့ၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ လါယူၤလံ ၂သီန့ၣ်လီၤ.

ကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ် ရိဖှိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ် မူဒါကရူၢ်လီၤဆီ လၢအကပာ်တၢ်ပညိၣ်ဆူ ပှၤဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့လၢမၤန့ၢ်ကဘျံးကဘျၣ်လီန့ၢ်ပှၤဂၤကျိၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မူဒါကရူၢ်လီၤဆီအံၤ ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ထီဒါ—တၢ်လံၣ်တၢ်လီဝဲၤလီၢ် National Anti-Scams Centre အဖီလာ်န့ၣ်လီၤ.

လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဆိးအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ မ့တမ့ၢ် ပှၤတဝၢတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ကဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ ကိးနံၣ်ဒဲးန့ၣ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ် လဲၤသုးအိၣ်ဆိးဆူကီၢ်စဲၣ်အဂၤတဘ့ၣ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.

သရၣ်မုၣ် Dr Jennie Barrera မ့ၢ်ဝဲ Wyndham ဝ့ၢ်ကီၣ်ကးကရၢအ Deputy Mayor တဂၤဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် Wyndham Community & Education Centre- WCEC, ဝ့မ်ဒၢၢ်ပှၤတဝၢဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဝဲၤလီၢ် အခိၣ်ဒိၣ် (CEO) တဂၤန့ၣ်လီၤ.

ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ် ဒ်သိးဒီးအမ့ၢ်တၢ်ဟးဆှဲး ကလုာ်ဒူၣ်အတၢ်ကွၢ်တလီၤအဂီၢ် အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်သူညါဖီန့ၣ် တၢ်ကဘၣ်ပာ်ဝဲဒၣ်အီၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်လၢ အတမၤကမၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢဘၣ်တခါန့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီန့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအဒီသဒၢပၢၤကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

ပှၤမၤတၢ်ဖိအိၣ်အါမးတူၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်တသူၣ်ကီသးကီ လၢအကဘၣ်ဃ့အါထီၣ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဘူးအလဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့န့ၣ် တလိၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ကီသးကီ တၢ်သူၣ်ပျံၤသးပျံၤဒ်အံၤဘၣ်. နမ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဂ့ၤဂ့ၤ လၢနနာ်လၢ တၢ်ကဘၣ်ဟ့ၣ်အါထီၣ်နၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဘူးအလဲလံန့ၣ်, နကတဲအီၤတပူၤဃီဒီး ပှၤလၢအမၤသကိးတၢ်ဒီးနၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ မ့တမ့ၢ် နကတဲအီၤထဲတဂၤဧိၤမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ် တၢ်မၤစၢၤကျဲအိၣ်ဝဲဒၣ်ထီဘိ လၢနကအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးလၢ ကတဲသကိးတၢ်ဒ...

အီစထြ့လယါပနံာ်တၢ်ကၤဆံးဆံးဖိသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်မၤစၢၤ အီစထြ့လယါကီၢ်မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီလၣ် အကကွဲၢ် တကကွဲၢ်တဝာ်ဘျဲၣ် ဒီး ဟ့ၣ်လီၤဝဲပှၤကညီ ၅.၁ကကွဲၢ်ဂၤ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ်နီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအသီတခါအပူၤပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢအီစထြ့လယါပၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဖဲလၢအအိၣ်ဖဲတၢ်ဟံးခွဲးလၢတၢ်ကွၢ်ထွဲဟံၣ်ဖိဃီဖိအကတီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်ဟံးခွဲးလၢတၢ်ကွၢ်ထွဲဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ် အတဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤလီၢ်အတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်.