SBS Karen - အဲးစ်ဘံအဲးစ် ကညီ

တၢ်ပာ်ဖျါအသီတခါအပူၤ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် လၢအကဲထီၣ်ခီဖျိတၢ်သဝံး e-cigarettes — စံကရဲးမီၤထူတူး သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ အီစထြ့လယါကီၢ် ကသံၣ်ကသီကရၢမိၢ်ပှၢ် ဃ့ထီၣ်လၢ တၢ်ကမၤဃံးထီၣ် မၤဆူၣ်ထီၣ် တၢ်ဘျၢ ဘၣ်ဃး တၢ်သဝံး e-cigarettes သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲသိလ့ၣ်တၢ်ဘၣ်တိၢ်ဘၣ်ထံးမ့ၢ်ကဲထီၣ်အခါ တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး မ့ၢ်အိၣ်ထဲတစဲးဖိ မ့တမ့ၢ် ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်အဂုၤအဂၤမ့ၢ်အိၣ်စှၤကိးဖိ သနာ်က့ နသိလ့ၣ်မ့ၢ်ပၣ်ဃုာ်ဖဲသိလ့ၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအကျါန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤသးဘၣ်တံာ်တာ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲ Darling-Baaka ထံကျိပူၤန့ၣ်ညၣ်သံအကကွဲၢ်အါမးအဃိ ပှၤအိၣ်ဖဲ Menindee သဝီဖိပူၤဒီး ထံကျိယွၤလီၤတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်တူၢ်ဝဲညၣ်သံနၢအုၣ်သပှၢ်ပှၢ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢညၣ်သံအုၣ်ဂီၢ်မုၢ်ဂီၢ်ပာ်ဒ်အံၤအဃိ ပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ထံကျိၤလၢအဝဲသ့ၣ်သူအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ပူၤဖျဲးအိၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ကအိအီၤအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးဧါန့ၣ်လီၤ.

တနွံအံၤ အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ မ့ၢ်ဝဲ Harmony Week — ဟါမိနံအနွံ ဘၣ်တၢ်နၢ်ပၢၢ်အီၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဆိးပှဲၤဒီးတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အနွံအဃိ ကလုာ်ဒူၣ်ဆဲးလၤအါကလုာ် ဃုာ်ဒီးကညီဖိ လၢအဟဲတုၤအိၣ်ဆိးဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤခဲလၢာ် မၤလၤကပီၤဝဲနွံအံၤ ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ပာ်ပနီၣ် နၢ်ပၢၢ်လိာ်သး, တၢ်အဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်သးဒီး အိၣ်ဆိးပှဲၤဒီးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တပူၤဃီဖဲထံကီၢ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

လီမ့ၣ်အူဂံၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပှ့ၤကဒိၣ်ထီၣ်အံၤဘၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ကနုာ်လီၤဆူတၢ်ဂိၢ်ခါအဃိ ပှၤအီစထြ့လယါဖိဟံၣ်ဒူၣ်ဃီဒူၣ်ဒီး ပနံာ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်သဂၢၢ်ဒီး တၢ်ကီတၢ်ခဲ လၢအမ့ၢ်တၢ်ဂိၢ်ခါလၢအပှ့ၤဒိၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူတၢ်လဲၤခီဖျိအပူၤန့ၣ် တၢ်မၤလီၤဖးသး အဆၢကတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအပှဲၤဒီး တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤအဒိၣ်ကတၢၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.

ဖဲ ၂ဝ၂၃နံၣ် လါမးရှး ၁၄သီအနံၤန့ၣ် တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢ တၢ်ကဟုးကယာ်ထံကျိထံကွၢ် ဒီးထီဒါထံတမၢၢ်အံၤ ၦဲၤထီၣ်လံဝဲ(၂၆)ဝီတဝီလံန့ၣ်လီၤ.

စးထီၣ်ဖဲ ၂ဝဝ၈နံၣ် ကျိၣ်စ့ဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကီတၢ်ခဲ တၢ်တတၢၤတနါအိၣ်ထီၣ်န့ၣ် တၢ်ကဲထီၣ်သးတဘျီအံၤ ဘၣ်တၢ်စံးကတိၤပာ်ဖျါအီၤဒ်အမ့ၢ် အမဲရကၤ စ့တၢး တၢ်လီၤပှီၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ.

ဖဲ ၂ဝ၂၂နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤသံအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးန့ၣ် ဟဲအါထီၣ်ဝဲ ၂ဝ,ဝဝဝ ဂၤ လၢအအါန့ၢ်ဒံးလၢတၢ်တယာ်ပာ်အီၤ— မ့ၢ်ကွၢ်လၢအမျးကယၤန့ၣ် ပှၤသံအနီၣ်ဂံၢ်အံၤ ဟဲအါထီၣ်ဝဲ ၁၂မျးကယၤန့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်လၢတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီန့ၣ် တၢ်သံအနီၣ်ဂံၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်အအါကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ.

ဟံၣ်ဃီတၢ်ပူၤဖျဲးလၢမ့ၣ်အူအဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ပမ့ၢ်တဘၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီး တၢ်ကဲထီၣ်သးလၢမ့ၣ်အူအီၣ်ဟံၣ်ဘၣ်တခါခါဘၣ်ဒီး ပတတဲသကိးညီနုၢ်တၢ်ဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်.

လါမးရှး ၈သီ ဒ်အမ့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပိာ်မုၣ်မုၢ်နံၤအသိး KWO— ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢတကပၤစ့ၢ်ကီး ကွၢ်ကဒါက့ၤဝဲ ကရၢဖိလၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢာ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ, တၢ်ဂဲၤလိာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ် ဒီးပာ်လီၤစ့ၢ်ကီးဝဲ တၢ်ကိးသတြီလၢအမ့ၢ် “ပာ်ပနီၣ်,ပာ်လုၢ်ပာ်ၦၤ့ဒီးဆီၣ်ထွဲပိာ်မုၣ်တၢ်ပၣ်ဃုာ်မၤသကိးတၢ်လၢအပတီၢ်ပတီၢ်”န့ၣ်လီၤ.

ကိးနံၣ်ဒဲးလါမးရှး ၈သီအနံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အမုၢ်နံၤ International Women’s Day န့ၣ်လီၤ. တနံၣ်အံၤတၢ်မၤလၤကပီၤဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပိာ်မုၣ်မုၢ်နံၤအခိၣ်တီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ #EmbraceEquity န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပိာ်မုၣ်မုၢ်နံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်မၤလၤကပီၤပိာ်မုၣ်လၢ အဟူးဂဲၤပၣ်ဃုာ်မၤသကိးတၢ်ဖဲ ပှၤဂ့ၢ်ဝီ, မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွၤ, လုၢ်လၢ်ဆဲးလၤဒီး ထံရူၢ်ကီၢ်သဲး အပူၤ အတၢ်မၤဝံၤ မၤတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘး သ့ၣ်တဖၣ် ဒ...

ဖဲလၢကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ တၢ်ကဟံးအါထီၣ် ခိသွဲဒီး ပှၤလၢအ“စူၣ်ဖၢၣ်” စ့ပာ်ဖှိၣ်အိၣ်အါန့ၢ် ဒီလၣ် ၃ကကွဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂုၤလၢအဘၣ်ဃးဒီး “စူၣ်ဖၢၣ်” မံၤတုၤပှၢ်တီၤကတီၢ်အဂီၢ်စ့ပာ်ဖှိၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ ဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ပျီပျီရှဲရှဲလံန့ၣ်လီၤ.

ဒ်အမ့ၢ်တၢ်သဂၢၢ်ဝဲဒၣ် International Women's Day ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ပိာ်မုၣ်မုၢ်နံၤအသိး, Action on Poverty ကရၢစံးဝဲဒၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ် မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်အတၢ်ဟ့ၣ်စိဟ့ၣ်ကမီၤတၢ်တိာ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အသီလၢ ပှၤတဝၢလၢအဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်အဖၢမုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်နီသိလ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တကလုာ်လၢအဟ့ၣ်လီၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ တၢ်ကအိၣ်မူဘၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သဘျ့ လၢတလိၣ်ဘၣ်ဒိးသန့ၤသးဒီးပှၤဂုၤပှၤဂၤဘၣ် ဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တကလုာ်လၢအဟ့ၣ်လီၤအါထီၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လါမးရှး ၁သီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ Zero Discrimination Day တၢ်ကွၢ်တလီၤတဘၣ်အိၣ်လၢၤဘၣ်အမုၢ်နံၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲအပူၤကွံာ်နွံကတၢၢ်အခါန့ၣ် ကလုာ်ဒူၣ်လၢအအိၣ်ဖဲကီၢ်အမဲရကၤအပူၤ ပၣ်ဃုာ်ကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီး လဲၤပာ်ဖျါထီၣ် အဝဲသ့ၣ်တၢ်ထီဒါပယီၤသုးမီၤစိရိၤ တၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ထံကီၢ်တၢ်စိတၢ်ကမီၤပှဲၤထီၣ် ၂နံၣ် ဒီး တၢ်လဲၤပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ထီဒါတဘျီအံၤ မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လဲၤဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ လီၤဆီဒၣ်တၢ် ကီၢ်အမဲရကၤပဒိၣ် လၢပယီၤသုးမီၤစိရိၤအံၤ သူဝဲဒၣ် ကဘီယူၤ ဟးခးလီၤတၢ် မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးကမျၢၢ်ဒူသဝီအဃိ အဲၣ်ဒိးလၢ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤပှၤဘၣ်မူဘ...

ဖဲလၢ Albanese ပဒိၣ် ဆိကမိၣ်လၢ အကမၤတၢ်ဆီတလဲဒီး အီစထြ့လယါကီၢ် မံၤတုၤပှၢ်တီၤကတီၢ်အဂီၢ်စ့ပာ်ဖှိၣ်သနူအကတီၢ် ကီၢ်စၢဖှိၣ် ပှၤထီဒါတၢ်ကရၢ အိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်သးကျၢၤမုဆှုလၢအကတြီတံာ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကမၤတၢ်ဆီတလဲအံၤဒီး စံးဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဆီတလဲအိၣ်ထီၣ်သ့ဒီး စ့ပာ်ဖှိၣ်အနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအံၤ မ့ၢ်တၢ်မၤဟးဂီၤတၢ်ဃုထၢအကတီၢ်တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤတ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

မ့ၢ်လၢတၢ်ဆီၣ်သနံးအိၣ်အါထီၣ်လၢ တၢ်ဃ့အါထီၣ်ဟံၣ်လဲသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ ပှၤအီစထြ့လယါဖိလၢအကထိကလးအါမး လၢအအိၣ်လဲဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး ဟံၣ်ဃီတအိၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤကိးသီန့ၣ် ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် — ခ့ၣ်အဲၣ်အဲလ်အ့ၣ် ဒီး ပယီၤသုး လၢအဟဲမၤအါထီၣ်သုးအနီၣ်ဂံၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်သဂၢၢ်ခးလိာ်သး ဖဲဝီၤလ့ၤ — ရၤမတံကျဲ တၢ်လီၢ်လၢအဘူးဒီး ပျီတပိၢ်ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဒဲကဝီၤအဃိ ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ၁,၂ဝဝ ဂၤဃၣ်ဃၣ် လၢအပၣ်ဃုာ်ဒီး ဖိသၣ်ဒီး ပှၤသးပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်သုးပူၤဖျဲးကွံာ်အသးဆူ သူမွဲကၢၢ်နံၤန့ၣ်လီၤ.

ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ် အနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ မ့ၢ်တဘၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်အီၤဘၣ် ဒီး ဘၣ်မၤအီၤလၢအနီၣ်ကစၢ်ဘၣ်န့ၣ် တဆိကမိၣ်ပာ်ဝဲနီတဘျီလၢ အကဘၣ်သဂၢၢ်ဘၣ်ဒီး ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်အိၣ်သးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ခဲကနံၣ်အံၤ ဖိသၣ်လၢအအိၣ်ဒီးခဲစၢၣ်တၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်လံဝဲဒၣ် တၢ်ကူစါယါဘျါကျိၤကျဲအသီလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်ဒီး တယံၤလၢၤဘၣ်န့ၣ် ဖိဖိသၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤ ကန့ၢ်ကူစါယါဘျါဘၣ်အသးဒီးကျိၤကျဲအသီလၢတၢ်ထံၣ်န့ၢ်အီၤအံၤန့ၣ်လီၤ.

တနံၣ်အံၤ ၂ဝ၂၃နံၣ် လါဖ့ၤဖြူၤအါရံၤ ၁၄သီန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူၣ်မၤသံ ပဒိၣ်မါရှၤလါဖါ လၢအမ့ၢ် ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ — ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ် နဲၣ်ရွဲၢ်ခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤ ပှဲၤထီၣ်ဝဲဒၣ် ၁၅နံၣ်န့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်အိၣ်ဘှံးကွံာ်လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤသနူကျိၤကျဲန့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် နတၢ်မၤကစၢ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤစ့ ဆူနမံၤပှၢ်တီၤကတီၢ်အဂီၢ်စ့ပာ်ဖှိၣ် — “ဆူဖၢၣ်” စ့ပာ်ဖှိၣ် အပူၤထီဘိန့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤ ဟံၣ်ဃီအလုၢ်အပှ့ၤဖဲအကြၢးလၢတၢ်ပှ့ၤန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟးဂီၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အသိး တၢ်ဖျါအသီတခါအပူၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲဝ့ၢ်လၢ အမ့ၢ်ဝ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ကွၢ်လၢနံၣ်ဆံဖှိၣ်အတီၢ်ပူၤ တၢ်ပာ်လီၤဟီၣ်ခိၣ်လီၢ် တက့ဘၣ် တက့လၢ တၢ်ကသူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်တဖျၢၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အံၣ်လီၤဝဲဒၣ် ဒီးဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်လၢအလဲၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် စှၤလီၤဝဲဒၣ် ၁၃မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.