SBS Karen - အဲးစ်ဘံအဲးစ် ကညီ

ဒ်သိးကမၤစၢၤ ပှၤလၢ အခိၣ်နူးဘၣ်ဒိဒီး ပျိၢ်ဃံ ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ် ကက့ၤဂ့ၤထီၣ်ကဒါက့ၤအဂီၢ်န့ၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ တၢ်မၤကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဖဲထံဖီလာ်တခါ လၢအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဝဲ ကမၤစၢၤပှၤလၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖိသၣ်လၢအထီၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ဖိသၣ်ဆံးကတီၢ်ကတီၤဆိကၠိ တၢ်မၤလိဒီး တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဖဲအဝဲသ့ၣ်ဒိၣ်ထီၣ် နုာ်လီၤထီၣ်တီၤကၠိအခါ မၤလိန့ၢ်တၢ်သ့ မၤလိန့ၢ်တၢ်န့ၢ် ဂ့ၤဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ မ့ၢ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီး ပီၣ်လဲၣ်တၢ်မူတဝၢအါမးဒီး လၢအကျါန့ၣ် အိၣ်ဃုာ်ဝဲဒၣ်ဒီးညၣ်ကမီ (ရှၣ်) အကလုာ်ကလုာ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

မုၣ်ခွါတၢ်ထဲသိးတုၤသိးဒီးတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်အဂ့ၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်ကဲန့ၣ် ကဲဘျုးလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ် ဟံၣ်မုာ်ဃီပၢၤ ဒီးခိၣ်ဃၢၤတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ ဖိသၣ်တဝာ်ဘျဲၣ် တသြီနုာ်လီၤပာ်အမံၤစရီလၢတၢ်ပှီၢ်လိထံအတၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤဘၣ်အဃိ ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပလီၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်ပာ်ဖျါအသီတခါအပူၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲဒၣ် ကမျၢၢ်နံၤအိၣ်ဘှံးအကတီၢ်န့ၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်လၢ ပှၤကလီၤအုးသံထံန့ၣ်လီၤ.

ဖိသၣ်တဂၤ မ့ၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်ပျံၤတ့ၢ်တၢ် ဖဲထံချၢကီၢ်ချၢအခါမ့ၢ်ဂ့ၤ ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, အပူၤကွံာ်တယံၤဒ်ဘၣ်အခါ လဲၤခီဖျိဘၣ် တၢ်ကဲထီၣ်သးတခါခါမ့ၢ်ဂ့ၤ, မ့ၢ်မၤန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်မၤစၢၤလၢအဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးန့ၣ်, ဖိသၣ်တဂၤန့ၣ် အိၣ်ဆူၣ်ထီၣ်က့ၤ ဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးကဒါက့ၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဆွံဒ့ၣ်ကီၢ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ဖျးစတံးတၢ်ကမှံၤစဲးဖီၣ်ကဟၣ်တဖျၢၣ် လၢအမ့ၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဖျၢၣ် ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤအံၤန့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်သူကသံၣ်မၤသံတၢ်ဆါဃၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲအါထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိ ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

မုၣ်ခွါတၢ်ထဲသိးတုၤသိးဒီးတၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်အဂ့ၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်ကဲန့ၣ် ကဲဘျုးလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ် ဟံၣ်မုာ်ဃီပၢၤ ဒီးခိၣ်ဃၢၤတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်မၤဘူၣ်မူးပွဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တလီၤတူာ်နီတဘျီဘၣ်. မူးပွဲလၢအဘၣ်ဃးဒီးပနံးတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂ့ၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ဖိသၣ်ဆံးမူးပွဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၢ်, တၢ်ကၣ်အီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်ဘၣ် - BBQ မ့တမ့ၢ် ဟါခီတၢ်အီၣ်သကိးဒီးတံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲထီဘိဒီး တနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် အစှၤကတၢၢ်တဘျီ ပလဲၤထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်သူၣ်ဖှံသးညီအမူးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပှၤတဝၢတၢ်လိာ်ကွဲပြၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ ကညီတဝၢ အပှၤတဝၢဖိသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ဟဲထံၣ်ဖှိၣ်လိာ်သးအဂီၢ်တခါ တကးဘၣ် ဒုးအိၣ်အါထီၣ် တၢ်ရ့လိာ်ဒီး ခိၣ်ဃၢၤ ပှၤလီၢ်ကဝီၤဖိ အပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ် ထံဆၢကီၢ်ဆၢ အတၢ်ဘျၢလၢအဃံးဒိၣ်မးသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် အရ့ဒိၣ်လၢ နကဘၣ်သ့ၣ်ညါဆိပာ်စၢၤအီၤအသိး မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အရ့ဒိၣ်တခါလၢနကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါဆိပာ်စၢၤ နဘူးနတံၢ် နတံၤသကိးလၢအကဟဲဟးအိၣ်သကိးနၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်ဝ့ၢ်ဒိၣ်ဝ့ၢ်ထီ လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး Melbourne, Sydney ဒီး Adelaide, ဝ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ညီနုၢ်န့ၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤဖဲ ဝ့ၢ်လၢတၢ်အိၣ်ဆိးမုာ်ဒိၣ်စရီအပူၤ နာ်သက့ ခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ်ပှၤတနီၤနီၤတပာ်ပနီၣ်အီၤဒ်အံၤလၢၤဘၣ်.

ဆၢကတီၢ်မ့ၢ်တုၤလီၤဖဲနကဘၣ်ဆါလီၤကွံာ် နသိလ့ၣ်လၢနသူတ့ၢ်အီၤတခိၣ်အခါ, တၢ်လၢနကဘၣ်မၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အါန့ၢ်ဒံးလၢ တၢ်သ့ကဆှဲကဆှီကွံာ်အီၤ, ဟ့ၣ်လီၤသိလ့ၣ်လံာ်လဲၢ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါဒီး ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အလုၢ်အပှ့ၤ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပိာ်ခွါသ့ၣ်တဖၣ်အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲ တၢ်တတၢၤတနါတမံၤဂ့ၤတမံၤဂ့ၤန့ၣ် အါတက့ၢ်တၢ်သိၣ်လိပာ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်သးကျၢၤမုဆှုန့ၣ်လီၤ.

ဆံၣ်ဆၢသွံၣ်ဆၢတၢ်ဆါန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဆါမနုၤလဲၣ်? တၢ်ဆါအံၤအကလုာ်အိၣ်ပှဲၤကလုာ်လဲၣ်? ပကဒီသဒၢတၢ်ဆါအံၤဒ်လဲၣ်?

တၢ်ဘၣ်ရဲၣ်ကျဲၤတၢ်အိၣ်ဆိးအဘူးအလဲတၢ်လၢၤဘူၣ်လၢၤစ့သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲအါထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိ ပှၤပတံထီၣ်စ့ဟံးလိၢ်လၢနီၣ်ကစၢ်တဂၤအဂီၢ် (personal loan) အနီၣ်ဂံၢ် ဟဲအါထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီကရၢလၢအမၤစၢၤဖိသၣ်နီၣ်သးဆူၣ်ချ့ဂ့ၢ်ဝီ တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ ဖိသၣ်အသးနံၣ် ၁၄နံၣ်ဆူအဖီလာ် လၢအတူၢ်ဘၣ်နီၣ်သးဆူၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

ပိာ်မုၣ်လၢအိၣ်ဒီးဟုးသး ပှၤမိၢ်ဒၢ ဒီး ပိာ်မုၣ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ နီၣ်သးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ အတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢအပိာ်ထွဲထီၣ်သးသ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်ဒီး ကဘၣ်မၤန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် သရၣ်မုၣ်နီၣ်လါဖီလၢအမ့ၢ်ပှၤဟ့ၣ်ဆူၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် ရှဲပၠးဝဲအီၤန့ၣ်လီၤ.

ပှၤကညီလၢအဘၣ်တ့ၢ် COVID-19 အမျးကယၤ ၄ဝဃၣ်ဃၣ် တူၢ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်ဆါအံၤအတၢ်ပနီၣ်ယံာ်ထၢလၢအလီၤဂာ်ဒ်သိး တၢ်သူၣ်လီၤဘှံးသးလီၤတီၤ, ကသါတပှဲၤဘၣ်ဒီး ခိၣ်နူးကဒံကဒါ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဆါလၢအမၤသံတၢ်သ့အံၤ တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤဒ်အမ့ၢ် H-5-N-1 ဘဲရၢးစ်, အသိး ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးအီၤလၢ ထိၣ်ဆီတိးကွ့တၢ်ဆါ ဒီးခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ် တၢ်ဆါအံၤ ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်တံာ်တာ်သ့ၣ်တဖၣ် ခီဖျိလၢအဆီတလဲအသးတဆီဘၣ်တဆီကွ့ၢ်ကွ့ၢ် အဃိန့ၣ်လီၤ.

စုကဝဲၤတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်မ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်ဒၣ်လဲာ် ဟီၣ်ခိၣ်လၢပအိၣ်ဆိးအီၤခဲကနံၣ်အံၤ ဘၣ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါကျဲးစၢးဃုကျဲလၢကဘှါရှဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်အီၤ ခီဖျိမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤတၢ်ဆီတလဲ အတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်တၢ်ကိၢ်အဂံၢ်သဟီၣ်တၢ်ဆီတလဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်အုၣ်ကီာ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ကပီၤန့ၣ် ဒိဘၣ်မၤဟူးပတၢ်ဆိမိၣ်ဆိမးနီၣ်သးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ်လီၤ.

တနံၣ်အံၤ ၂ဝ၂၃ နံၣ် ဝံးထိရံယါကီၢ်စဲၣ်အပူၤ တၢ်ဆှၢနုာ်လၢတၢ်ကဟ့ၣ်လၤကပီၤခိၣ်ဖး လၢပှၤတဝၢအတၢ်မၤကဲထီၣ်ဂ့ၤလီၤဆီစရီလၢခံကတၢၢ်အပတီၢ်အပူၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဒီး Bendigo Karen Youth Network — ဘဲၤဒံၤကိၤကညီသးစၢ်အပှာ်ဘျးစဲ ကရူၢ် စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.