SBS Hakha Chin - SBS Hakha Chin

Ram hruaitu nih sianginn pawl cu June thla in hun than ding a ti lio ah nulepa hna nih an fale cu an himnak ding caah in ah an umter hna. Inn in fale cacawnnak caah thilri le bawmh a herhmi hna nule pa na si zongah phan awk a um lo, an bawm khotu ding an um ko. Fale cacawnnak kongah tam deuh in rak ngai hna u sih.

Khualtlawnnak in a rak kir mi na si, asilole COVID-19 Pulrai zawtnak a ngeimi he naihniam in a umthumi na si ahcun ni 14 chung nangmah te lawngin erhkhumhnak ah na um a hau. Cu zarhhnih chung erhkhumhnak ah na um chungah midang le nangmah him tein nan um khawhnak hnga zeidah na tuah khawh? Timi tam deuh in rak ngai ve dingin kan sawm hna.

Australia Ram ah a pem thar mi le ralram in a rak pem thar mi hna cu COVID-19 pulrai zawtnak nih a chuahpi mi damlonak le chawlehnak tlakchuknak ruangah thinphan thlalau in an um tiah Kherhhlainak an tuahmi nih a langhter. Hi kan thinphan le thlalau in kan um cu holh duhning in kan thiam lo caah theihherh mi thil kong kan theih khawh lo caah si tiah an chim. Tam deuh in rak ngai dingin kan sawm hn...

Tlakrawh lei rian cawnnak ah Cert lll tlamtling tein a dih cangmi Ngun Chawn he tonbiaruahnak kan ngei kho. “Riancawnnak (Apprenticeship) kai lio caan hi a har bik lio caan a si caah lungsau tein cawng hna seh, an dih in builder zong an si kho lai i Laimi tampi zong an kuttang ah rian kan tuan lai” tiah a mino hawi hna sinah thazaang peknak bia a chim. Biaruahnak tam deuh in rak ngai dingin kan sa...

Vawlei cungah hruaitu tampi nih coronarungrul a that khotu raikhamsii sernak caah tiah tangka billion tiang hman ding in biakamnak an ngei. Ramdang cheukhat cu inn ah hren/khar chungnak zulhphung cu; a tu ah - a fek ngaingai mi cu a si rih lo nain, hneksaknak caah tiah an luat ter pah cang hna. Asile, tamdeuh in hun ngai ve.

July 1 in June 30 karlak ah Australia ah na um i rian a tuanmi na si ahcun, Australia nih ngunkhuai khirhnak tuah ding a timi cu October 31 hlan na tuah hrim lai. Ngunkuai khirhnak na tuah tik ah tangka kir than ding in na hal khawh thanmi le tangka kum chungah ngunkhuai na pekmi a tlawm deuhnak hnga zeitindah timhlamhnak na ngeih lai timi tamdeuh in hun ngai ve.

Sianghleiruun Siangngakchia cheukhat le SBS Hakha Chin Tonbiaruahnak. Atu lio zawtnak COVID-19 ruangah sianghleiruun siangngakchia pawl zong sianginn ah cacawng thiam loin an um. Cucaah duhning in ca an cawng kho ti lo. “ Kei ka cawnmi cu za ah sawmnga cu a tak in tuah hau mi an si i cu hna pawl cu ka tuah kho ti hna lo” tiah Van Sui Iang nih a chim. Biaruahnak tam deuh rak ngai dingin kan sawm hn...

Hi COVID-19 ruangah, vawlei cung huap in vanlawng a khual tlawn ning sunghzatlaknak hi billion 880 a si. Vanlawng a ngeitu kampani lawng hmanh sitiloin atucu, khualtlawn dingin vanlei lethmat a caw cangmi hna kong ah lungrethei a si, cun, hi kong hi biapi ngai ah ruah a hun si. Asile tamdeuh in hun ngai hna usih.

Pastor Laivet cu ramdang lei a khualtlawnnak in Australia a rak kir lio ah, nawlngeitu nih, COVID-19 ruangah zarhhnih chung Hotel ah hrenchung a si. Zarhhnih chung hrenchung a si lio ah SBS Hakha Chin nih a hmuhtonmi le a sining biaruahnak a tuah.

"Zunthlum zawtnak a ngeimi cu an chungah zawtnak hrik a rak luh tikah ah a rak dotu pawl an derthawm caah an takpum nih fawi zaangtein tlangrai zawtnak a ngah khawh” tiah a chimtu, Nurse Khamh Cung Lian le SBS Hakha Chin biaruahnak tamdeuh in hun ngai ve.

Khuasik a hung phan thluamah cang. Khuasik thla, tlangrai a tam lio caan thengte ah Khawrawnarungrul zawtnak he aa hun iton cu, sii lei thiamhleisang pawl lungrethei ngai in an um. Aruang cu mizaw an tam tuk sual ahcun zapi-zaran ngandamnak zohkhenhnak lei in khing a rit tuk sual lai tiah an phan caah a si. Nangmah pumpak na si ah; na mibu a si ah raikhamsii ichunhnak in tlangrai in kan zawtnak hn...

SBS Hakha Chin Radio le Ramleng Siangngakchia (International Student) cheukhat he Tonbiaruahnak kan ngei kho. Ramleng Siangngakchia chungin biahalnak a lettu hna cu Biak Cung Or le Esther Rem hna an si. Australia ram ah Chin miphun chungin ramleng siangngakchia hna an dirhmun na hngalh khawh ve nakhnga, kan biaruahnak rak ngai ve dingin kan sawm.

Australia minung tampi telhchih in, vawleicung khuaza ramkip ah a ummi riantuannak zung, zatuak 88% cu ruahlo piin inn in riantuan dingin thlen an haumi ah a hung cang. Mifim thiamsang nih an chimmi cu atubantuk in inn in riantuan timi hi rianngeitu he riantuantu he a himmi riantuannak hmun a si lai tiah an ruah caah a si. Asile, tamdeuh in hun ngai hna usih.

Australia ram ah corona rungrul a ngeimi hi minung 6335 an si, minung 61 an thi cang. Hi zawtnak a ngeimi cazin chungin a cheukhatnak tam minung 3338 cu an dam than. Minung 81 cu a zualhma ngaimi mizaw khaan ah an um i minun 35 cu an hnar ah thaw pek in an um. Asile, ramthen chungin Coronarungrul thawngpang hun ngai chap hna usih.

SBS Hakha Chin le COVID 19 ruangah an riantuannak in dinter a si mi hna cheukhat he tonbiaruahnak kan ngei ko. Atutan biahalnak a lettu hna cu Perth ah a um mi Nungak Hniang Cuai Zi, Brisbane ah khua a sa mi Pu Ca Ling le Melbourne khua ah um mi Vaal Kenny Tin Za Uk hna an si. Kan biaruahnak rak ngai ve dingin kan sawm hna.

Ramdang hmunthar pem tik ah, a thar in thil tuahding le cawnding an tampi tawn. Australia ah kum saunawn a um cangmi na si zongah, zeitindah hi thil hi tuahning a si ti hngalh lo in na um cang khi a um tawn ko lai dah. Cutikah, mipem nih mah le miphun khat, holhkhat a hmangmi he naihniam tein um an duh mi hi khuaruahhar ding cu a si lem lo. Sihmahsehlaw, mah le mibu, miphun hawi he naihniam tein k...

Ausralia ah viza phun zale kul leng (120) an um. Viza he/tlaih in Australia ah a ummi, a nuai minung lengluang cu lungrethei in an um, zeitindah kan si lai tiah lungtuai in an um hna. Ahmanung bik Australia cozah nih viza he Australia ah a ummi, khuasami hna caah ruahnak a pekmi hna cu SBS Hakha Chin nih tamdeuh in a hun chim....ngai ve.

Thinlung lei ngandamnak kong he pehtlaiin Nurse Khamh Cung Lian he tonbiariahnak kan ngei kho. Khamh Cung Lian cu Bachelor of Nursing tlamtling tein a dih cang mi a si. EACH Community Health Centre ah “Mental Support Worker” le “Community Engagement Worker” tiin a tuan lio si. Cun kum khua upa cangmi zohkenhnak "Donwood Community Aged Care" zongah rian pathum kemhin a tuan lio pi a si. Kan biaruah...

Thinlung lei ngandamnak kong he pehtlaiin Nurse Khamh Cung Lian he tonbiariahnak kan ngei kho. Khamh Cung Lian cu Bachelor of Nursing tlamtling tein a dih cang mi a si. EACH Community Health Centre ah “Mental Support Worker” le “Community Engagement Worker” tiin a tuan lio si. Cun kum khua upa cangmi zohkenhnak "Donwood Community Aged Care" zongah rian pathum kemhin a tuan lio pi a si. Kan biaruah...

Australia, Prime Minister nih innngeitu le innhlangtu hna nan pahnih ning tein ‘innhlan man’ ipeknak kongah kaphnih hhnatlaknak tha tein ngei tu tiah a ti ko nain, cheukhat inngeitu cu zawnruahnak an langhter ko nain, a cheukhat cu mi zawn a ruatlomi an um ve.

Vawleicung huap in COVID-19 a that khotu sii-ai an ser cio, cuti sii ser an I zuamnak cu an thawk cang ko nain an tuah lengmang lio a si. Thilfawimi le a si lo. Zankhat teah lim khawhmi rian a si lo. Vawlei cung huap in khawrawnarungrul in a zawmi hi sing sarih an si. Hi sing sarih chungah thongsawmthum nak tam an nun a liam I, a dam thanmi hi singkhat le thongsawmnga an si. Asicun, zeitluk tuan a...

SBS Hakha Chin Radio le Sii lei sayamah si khawh nak dingah a cawng cuahmah mi Biak Tha Thawng No Thawng he tonbiaruah khawh nak kan rak ngei kho. Biak Ku hi RMIT sianghleiruun ah Bachelor of Pharmacy ( Honour) in a dih cang mi a si. Atu hi Ringwood Sii Dawr (Chemist Warehouse) ah caantling in a tuan cuahmah lio mi a si. Atu lio zawtnak COVID 19 kong biaruahnak kan ngeihmi rak ngai ve dingin kan s...

Dongcatlo in khawrawnarungrul thawngpang cu chim le rel, theih le ngaih in hngalhcio a si. Kum upa tamdeuh cu hi khawrawnarungrul kongah tihphannak angeimi zong an um, anmah lawng hmanh siloin, an dawtmi an fale le an si ah, an mibu caah thinphan thlalau ngai in an um cio hna. Asile, zeitindah kan fale khawrawnarungrul kong kan hrilhfiah hna lai?

Na fale, kumtling cangmi nih tangka an in cawi a si ahcun, na pe hna lai ma, pe hna lai lo timi biahalnak in hram kan hun thok. Hi biahalnak cu micheukhat caahcun, a fawimi le a zaangte a si ko lai. Nain, mifim le thiamhleisang hna nih an chim vemi cu....SBS Hakha Chin ngai.

SBS Hakha Chin Radio le Matthew Biak Lian Sang (Kyaw Pi) he tonbiaruahnak kan ngei kho. Kyawp Pi hi nichuahlei Melbourne ah a um mi Chin Star Grocery eidin dawr a ngeitu a si. 2016 ah khan Croydon sangah Chin Star Grocery eidin dawr cu tuah hram a rak i thok. Hi dawr (Chin Star Grocery) tuahnak ah hlawhtlinnak a hmuhnak hnga timhtlamhnak a ngeihning rak ngai ve dingin kan sawm.