SBS Hakha Chin - SBS Hakha Chin

Chaw lehthalnak tuah ve dingin timhtuahnak ngeih lioah cun lungthin a hlawptlo kho ngai. Nain, hun thok taktak tikah cun pahchih a hau mi donkhantu tampi a rak ra tawn. Cucaah zeitin dah fawi deuh in kar hlan ning le hlawh tlinnak hmuhning kan I ruah hna lai.

Australia hngakchia kum 12 tang pawl cu hmaikum lawng ah COVID-19 raikhamsii I chunhnak nawl pek an si te lai. Thawngpang a dihdongh tiang rak ngai ve dingin kan sawm.

Australia ram upadi umtuning hi zapi zaran caah lung a tuai ngai tikah thiamsang le hngalhnak a ngeimi pawl bawmh hal an hau theo tawn. Asinain, bawmhtu sihni sawmnak ah phaisa tam ngai a dih. Cu tikah a mi kip nih liamnak phaisa an ngei tawn lo. Sihmansehlaw, upadi he a pehtlaimi thil na buaipinak ah a lak tein bawmhnak na hmuh khawh nak lam a um.

A luancia kumkhat ah khan Australia cozah nih ramri cu a rak khar nain zarh hramthok in khan a hun than cang. Raikhamsii tlingin a chun cang mi ramleng khualtlawng pawl Australia an rak luh tikah erhkhumhnak ah an um a hau ti lai lo.

Raikhamsii a chunmi zatuak 80% an phak in phihkharnak zulhphung dorh deuh dingin rak ruahkhan cia bang, tuzarh dongh leiin Victoria chung runvennak zulhphung cu dorh deuh a si than lai.

Mipakhat Australia ramchungah upadi ning tein a um khawh nak dingah bridging viza a tlaih a hau. Australia umnak visa an sokmi le an tawlrelmi a tlamtlin hlan chung ramah phungning tein um khawhnak dingah bridging visa cu I tlaih khawh a si. Bridging visa cu phun tampi in then a si I, an rian tuaning zong an I dang cio fawn. Visa I thlen karah zei bantuk bantuk bridging visa dah I tlaih chung ding...

Tuchun cu inn cawknak phaisa cawinak kong he a pehtlaimi fixed term le variable rate timi cu zeidah a si tile rian a tuanning ka rak fianter lai. Inn cawknak phaisa cawinak kong ka chimrelmi a dihdongh tiang rak ngai ve dingin kan sawm.

Australia ramchung Victoria le South Australia ramkulh ah aummi chin miphun nih THO tuah dingin timhlamhnak an ngei. Atu thla 16 ah South Australia ramkulh ah a ummi Chinmi nih Tho cu tuah dingin timhlamhnak an ngei i, thla 30 ah THO cu Victoria ramkulh chinmi nih an tuah ve lai. Thawngpang a dihdongh tiang rak ngai ve dingin kan sawm.

Special Broadcasting Service (SBS) cu holh phun 60 leng hmangin thawngpang Australia rammi hna sinah a zamhtu a si. SBS nih a riantuannak a zoh than lioah, na hmuhning le na ruahnak chimpuan ve na duh ve ahcun sbs.com.au/consultation ah len khawh a si.

Cozah bawmhnak kong he pehtlain upadi an thlen a dingmi cu 1 Tangkhawng 2022 in a nung cang lai. Hmaikum kum hramthok hnu in umlannak (permanent resident) visa pom piak a si mi poah cu cozah bawmhnak an hmuhnak dingah kumli an hngah a hau cang lai.

Kum 5 in kum 11 kar hngakchia hna caah an pum chung rai dotu a thawntertu ding raikhamsii kan ser tiin Pfizer raikhamsii sertu phu nih an chim. Thawngpang a dihdongh tiang rak ngai ve dingin kan sawm.

Australia rammi hna caah Moderna raikhamsii cu nuai khat tluk tawlrel than a si. Hi raikhamsii cu kum 12 in a cung lei nih an i chunh kho lai. Tam deuh in thawngpang rak ngai ve dingin kan sawm.

Cozah nih caantawi umnak viza a tlaihmi hna le ralzam dirhmun in Australia ah a ummi pawl chungin hawi hleiin a harmi a bawmh hna. Mi harsa bawmtu phu 200 le a dangdang phu sin ah bawmhnak a phakter i cu hna sin cun pulrai puan lioah bawmhnak hal khawh an si.

Australia ram ah a ummi hna caah raikhamsii cu man loin i chunh khawh a si. Raikhamsii cu na umnak sang i siikhan le sii dawr hna ah chunh khawh a si. Raikhamsii i chunhnak kong he pehtlaiin mipi hmurka rak ngai ve dingin kan sawm.

New South Wales ramkulh chungah a ummi Dubbo khua mipa cu pulrai zawtnak in a nunnak a liam. A nih hi Australia ramngeitu (aboriginal) miphun a si i Australia ramngeitu miphun chungin pulrai zawtnak ruangah a nunnak a liam hmasa cemmi a si.

Shingles cu takvun cuar zawtnak phunkhat a si. Hi zawtnak hi ahopoah nih kan ngeih khawh mi a si I kumkhat chungah Australia rammi 120,000 leng cu hi zawtnak nih a tlunh tawn hna. Tam deuh in rak ngai ve dingin kan sawm.

Superannuation cu Australia ram ah a ummi hna nih phaisa an i khonnak ding caah tawlrelmi a si. Australia ramchung riantuantu kip nih an 'Super' phaisa khonnak kong tha tein an i tawlrel a herh kong rak ngai ve dingin kan sawm.

Lai Ram Thang Rahtin cu Charles Sturt sianghleirun sianginn in ha lei ngandamnak, thlopbulnak le thianhhlimhnak lei fimcawnnak a lim cang mi a si. Mino hna sinah "nuam tuk le siarem tuk in khin um si loin a caan caan ahcun harnak zong khi ton pah ding a si" tiin forhfialnak bia a chim. Kan biaruahnak a dihdongh tiang rak ngai ve dingin kan sawm.

Australia ramchung cheukhat cu Pulrai a hun thiang ngai cang nain, NSW ramkulh cu pulrai zawtnak a karh ngaingai. Nikhat lawngah a za lengin pulrai hmuh a si. Cun, Victoria ramkulh zongah pehzulh in pulrai hmuh lengmang a si ve. Thawngpang a dih dongh tiang rak ngai ve dingin kan sawm.

Australia rammi sinak a hmu cangmi hna le Australia ah umlannak nawl a ngei mi hna cu an chungkhar le an duhdawt mi hna he Australia ah nunkhua an saktti khawhnak lam a kau ngaingai. Atu kum lawngah Australia ram i a rak pemmi kan zoh tikah chungkhar khat le khat kawh-auhnak in a rak phan mi an tam cem. Si cun, Chungkhar kawh-auhnak viza kong kan chim phuanmi rak ngai ve dingin kan sawm.

Tial Hlun Sang (Sang Bawi) cu Australia Chinmi chungin palik rian a kan tuan piak hmasa biktu a si. Palik rian a phun tampi lakah a tuahtuan mi cu Police Liaison Officer a si. Tam deuh in kan biaruahnak rak ngai ve dingin kan sawm.

Australia ram cu milurelnak kum dan in tuah lengmang a si. Atu kum milurelnak cu Hniang (August) thla ah tuah a si lai. Milurelnak chungah biahalnak a ummi pawl hna cu, na kum, na biaknak, na cacawnnak, miphun sinak le na thawhkhehnak te pawl an si. Milurelnak kong a dih dongh tiang rak ngai ve dingin kan sawm.

Indonesia ram cu Asia chungah pulrai a karh cemnak ram a hung si I ram chung phihkharnak cu an sauh deuh than. Asinain, Australia ramkulh cheukhat hna cu pulrai a zor deuh caah phihkharnak an hun dorh deuh. Thawngpang a dihdongh tiangin rak ngai ve dingin kan sawm.

Victoria ramkulh chungah zawtnak a chawn thar mi pehzulh in hmuh an si caah phihkharnak cu sauh ding bia an khiah cang. Nithaizing ah, Ramkulh hruaitu nih zei tik tiang dah phihkharnak cu peh a si lai timi thanhnak a tuah.

Australia ah a um mi le rian a tlai mi chungin ngunkhuai a pe mi hna nih ngunkhuai khirhnak tuah lio caan a si. Ngunkhuai khirhnak kong he pehtlaiin na theih a herh mi rak ngai ve dingin kan sawm.