SBS Hakha Chin - SBS Hakha Chin

Australia ah Refugee week (Ralzaam Zarh) hi kumkhat voikhat tuah lengmang a si. Refugee Week an tuah chungah ralzam kong chimrelnak le ralzam hna nih Australia caah thathnemnak an chuahpi mi lawmhpinak in caan hman a si.

Australia ram aiawh in pumpalulh chuihmi bu cu vawlei cung i a ngan bik mi pumpalulh chuih zuamnak World Cup ah an i zuam ve lai.

Australia ram mi a tam deuh nih 'Ro' hi a biapi tuk ah an ruat lem lo ti a si. Nain, thiamsang hna nih cun a mikip nih 'Ro' kan ngeih awk a si i kan dawtmi hna caah 'Ro' kan ngeih a herh hrimhrim an ti.

Kan umnak, khua kan saknak ram a si Australia ah kan rak pem tikah hi ram a ngeitu (Aboriginal and Torres Strait Islander) hna kan upat hna nak langhternak ding caah an nunphung le an nunning cang kan hngalhfian a herh.

Thil man a kai mi nih zapi kan khuasaknak a hnusuan ngai kan ti lioah, Australian Energy Regulator nih mei man kaih dingin thawng an thanh. Sile thawngpang a dihdongh tiang rak ngai ve dingin kan sawm.

Kan ei dinmi ti rawl pawl chimrelnak ding caah kan hman khawh mi biafang pawl siseh, kan pum caah a tha ti rawl le kan takpum a rih-zan kong chimnak caah hman mi biafang hna rak cawng ve. Cun, Thau-luan zawtnak hi Australia ram mi hna caah zawtnak tihnung a si nak kong zong ka rak chim lai.

Avoi 31st nak Australia ram a hruaitu dingah Anthony Albanese cu thim a si cang caah ram hruaitu dirhmun in avoikhatnak bik ramhruaitu dang he tonnak ngei dingin Japan a phan cang.

Khuasak tintuknak le pemluhnak he a pehtlaimi fale fim cawnak ding sianginn i thimnak kong theih a herhmi kan rak chim lai caah a dihdongh rak ngai ve dingin kan sawm.

Australia ramkomh cozah caah thimnak an tuah tikah an hman mi thimnak zulhphung cu Preferential voting system a si. Thimfung thlatu nih thimnak ah mi pakhatnak tam thim khawhnak nawl an ngeihnak thimnak phung cu Preferential voting system tiin an auh.

Australia ramchung cozah thimnak ni a nai ngaingai cang. Ahodah thimfung ka thlak lai ti na fian rih lo a si cun, thimnak kong he pehtlaiin kan biaruahnak rak ngai ve dingin kan sawm.

Thimnak ah ramkhel phu ngan teinak hmuh tawn a si. Nain, a caan ah cun, ramkhel phu ngan a si mi hna nih teinak tling in an hmu kho tawn lo. Mah bantuk caan ah ramkhel phu hme a si mi pawl kha an rak biapi ngai ve.

Australia ram ah rianngeitu nih rian a soktu pawl an hal bikmi hna biahalnak phunthum a lehning rak cawng ve. Cun, Australia ah rian an sokning le ramdang ah rian an sokning a dannak zong cawnnak chung ah ngaih chih khawh a si.

Pemlulhnak le khuasak tintuknak he pehtlaiin kan chim ding mi cu Australia ram ah hngakchia nih an hmuh hnga ding a si mi nuhrin covo kong le Australia cozah nih a ngeih mi upadi kong a si lai.

Hawi hlan le tuan deuh ah thimfung thlak chung a duh mi caah thimfung thlaknak cu cawnnikhat ni May 5 in an thok cang, Australia ramchung ah thimfung thlak nak hmun 500 leng on a si cang.

Anthony Albanese le a hruaimi ramkhel phu cu Perth khua mi an tlawng hna i hngakchia zohkhenhnak childcare le tarzohkhenhnak aged care a man a fak tuk mi hi a man kan tthumh lai tiin bia a kamh hna.

Ram mi nih a kan hruaitu ding cozah, cozah rian a tlaitu ding le kan ram a hruaitu ding kan thim hna ding hi a biapi ngaingai mi a si. Ram mi pakhat sinak in kan tuanvo zong a si caah Australia ram ah thimfung thlakning kong ka rak chim lai.

Scott Morrison cu 2007 lio ah khan cozah rian ah a rak lut i kum 2018 ah ram hruaitu sinak a rak hmu. Kum 2019 cozah thar thimnak lio ah khan a hruai lio mi Coalition ramkhel phu cu teinak a rak hmupi hna.

Anthony Albanese cu atutan cozah thar thimnak ah a hruai cuahmah liomi Labor ramkhel phu nih teinak an hmuh khawh nak hnga ding le ram hruaitu a si khawh nak hnga a zuam cuahmah lio mi a si.

A si kho mi thil kong, a si kho ko lai ti kan ruahmi thil kong mirang holh in chimning rak cawng ve. Cun, atu kum Eurovision hlasak zuamnak ah Sheldon Riley nih teinak ka hmuh ko lai ti a ruahnak kong a chimmi zong rak ngai ve.

Kum 2022 Australia ram cozah thar thimnak caan a hun nai thluahmah cang. Thimnak ni hlan ah zapi sin lunglaknak le thimnak kong aupi lioah Medicare kong cu a hun linsa ngaingai.

Zeitindah mi pakhat a ngandamnak, innchung mor a kaimi nih a hnursuan khawhning ka rak chim lai. Ka chimmi a dihdong tiang rak ngai ve dingin kan sawm.

MIrang kan hawile he Australia ram thimnak kong kan i ruah tikah kan hman khawh mi biafang hna rak cawng ve. Cun, cawnnak chungah hi ka ram ah thimnak an tuahning zong kan fianternak lai.

A ra lai dingmi Australia ram cozah rian a tlaitu ding thimnak cu May 21 ah tuah dingin ram hruaitu nih thawng a thanh cang.

Haa Siibawi kan ton tikah kan hman khawh mi biafang pawl rak cawng ve. Cun, cozah sin in hmu mi bawmhnak; haa i zohkhenhnak le thlopnak caah bawmhnak cozah nih an chiahmi kong zong kan rak chim lai.

Mipi sinah ruahnak halnak an tuahmi zoh tikah Labor a dirpitu an tam deuh timi hmuh khawh a si. Nain, thimnak a kherhlaitu nih ahodah teinak a hmu lai timi cu chim chung khawh a si lo an ti.