Prof. Antoni Dudek: Rzeczypospolite

Jaki był stosunek władz II RP do mniejszości ukraińskiej? Czym różnili się Ukraińcy zamieszkujący w dwudziestoleciu międzywojennym Wołyń od tych z Galicji oraz okolic Kijowa? Nad tym zastanawialiśmy się w audycji "Rzeczypospolite".

- "Ruch" był często kojarzony z duszpasterstwami akademickimi, na początku - rzeczywiście, potem uległo to zmianie. Łączył tych ludzi krytyczny stosunek do systemu - o organizacji "Ruch" w audycji "Rzeczypospolite" mówił dr Piotr Byszewski, autor pierwszej naukowej monografii poświęconej konspiratorom.

O PRL-owskiej służbie zdrowia prof. Antoni Dudek rozmawiał w "Rzeczypospolitych" z badaczką tego tematu – prof. Eweliną Szpak z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk.

- Władysław Gomułka był człowiekiem o specyficznym charakterze, czyli mało politycznym i mało dyplomatycznym. Był też politykiem bardzo energicznym, cholerycznym i niespecjalnie liczącym się z konwenansami i otoczeniem. Jak na komunistę i człowieka, który przez kilka lat dowodził powojenną partią komunistyczną, miał za sobą w okresie powojennym bardzo ciężkie przejścia - mówił w Dwójce dr Robert S...

Jakie było niemieckie i sowieckie spojrzenie na Polskę w dwudziestoleciu międzywojennym? Czy było one podobne? Jaką rolę odgrywały w nim stereotypy? Czy ten sposób postrzegania ulegał zmianie na przestrzeni dwóch dziesięcioleci? Porozmawiamy o tym w najbliższej audycji "Rzeczypospolite". Gościem prof. Antoniego Dudka był dr Krzysztof Rak, autor książki "Piłsudski między Stalinem a Hitlerem".

Bunty, wystąpienia czy strajki były w II Rzeczpospolitej codziennością. Szacuje się, że w dwudziestoleciu międzywojennym masowych protestów było około stu rocznie.

- Zapasy węgla w elektrowniach, elektrociepłowniach mogły wystarczyć na 3-7 dni, góra 10. Trzeba było za wszelką cenę stłumić strajki - mówił w Dwójce dr Grzegorz Majchrzak z IPN.

- Związek Sowiecki zgodził się na powstanie Solidarności, na porozumienia zawarte w Szczecinie i w Gdańsku, przestano mówić o interwencji jednostronnej - gościem audycji "Rzeczypospolite", w 40. rocznicę wprowadzenia w Polsce stanu wojennego, był prof. Andrzej Paczkowski, autor książki "Wojna polsko-jaruzelska. Stan wojenny, czyli kontrrewolucja generałów".

O PRL-owskiej gospodarce lat 70. XX wieku rozmawialiśmy w audycji z prof. Maciejem Bałtowskim z Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Dziewiętnastowieczne pracownie mistrzów cukiernictwa, dawne manufaktury czekolady, gabinety warszawskich fabrykantów, hale fabryczne.

Mieczysławowi Rakowskiemu była poświęcona pierwsza po wakacyjnej przerwie audycja z cyklu "Rzeczypospolite".

- Miałem przekonanie, że jest to służba tworzona od nowa i w gruncie rzeczy od strony formalnej tak było. Natomiast de facto i pomieszczenia, i sprzęt, i pewne procedury, terminologia, metodologia, i ludzie, w większości byli przeniesieni z realiów poprzedniej rzeczywistości politycznej - mówił w Dwójce płk Grzegorz Małecki, współautor książki "W cieniu. 30 lat wywiadu III RP".

Jakie były kulisy procesu przekształcania SB w UOP? Czy łatwo było stworzyć Policję z Milicji Obywatelskiej? Jakie zmiany w pierwszych latach III RP zaszły w więziennictwie?

Jaki obraz dziejów Polski i historii powszechnej wyłania się z prac historyków czasu Polski Ludowej? Czy jest on jednolity? Jaki jest bilans osiągnięć, błędów i zaniechań powojennego dziejopisarstwa? Czy władza miała nad nim całkowitą kontrolę? 

Jeden z najważniejszych architektów przemian polskiej rzeczywistości, a zarazem jedna z najbardziej kontrowersyjnych osób ostatniego półwiecza.

Prawa ręka marszałka Piłsudskiego, żołnierz, konspirator, dyplomata, obiekt plotek i bohater skandalu obyczajowego, a przede wszystkim centralna postać niekończących się dywagacji na temat polskiej polityki zagranicznej przed 1939 rokiem i szans na uniknięcie klęski II RP. Bohaterem audycji był Józef Beck.

Na początku 1971 roku sytuacja w Trójmieście i Szczecinie uspokoiła się na tyle, by ekipa Gierka mogła myśleć o pierwszym sukcesie – szybkim zażegnaniu poważnego kryzysu polityczno-gospodarczego. I pewnie tak by się stało, gdyby nie lutowe strajki w Łodzi.

Tematem audycji "Rzeczypospolite" były strajki, do których w latach 1970-1971 doszło w stoczni w Szczecinie.

Dlaczego kard. Stefan Wyszyński postanowił prowadzić zapiski? Jaki obraz Polski i samego Kościoła z nich się wyłania?

"Statystyka demograficzna jest jak tragedia grecka – musi mieć jedność miejsca, akcji i czasu" – podkreśla prof. Michał Kopczyński z Uniwersytetu Warszawskiego, badacz demografii historycznej.

Gościem audycji był dr Bartosz Kaliski z Instytutu Historii PAN - autor książki "Kurierzy wolnego słowa (Paryż-Praga-Warszawa, 1968–1970)", która niebawem ukaże się w tłumaczeniu na język angielski.

Gościem audycji był dr hab. Mariusz Mazur - historyk z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, autor monografii "Antykomunistycznego podziemia portret zbiorowy 1945-1956".

W jakim stopniu kluby i festiwale studenckie tworzyły przestrzenie wolności? Jak na ich funkcjonowanie wpływały przełomy polityczne i zmiany społeczne?

- Czytając źródła z pierwszych powojennych lat, natrafiłam na pojęcie "Dziki Zachód". Na początku było ono powszechnie stosowane przez dziennikarzy, publicystów, samą ludność, ale też przez elementy propagandy, które w ten sposób zachęcały do osiedlenia się na Ziemiach Zachodnich. Z czasem jednak "Dziki Zachód" zaczął kojarzyć się nie za dobrze - mówiła prof. Beata Halicka, autorka monografii o sy...

12 maja 1926 r. marszałek Józef Piłsudski na czele oddanych mu wojskowych podjął marsz na Warszawę. Przewrót zapisał się w historii jako zamach majowy. Jego wynikiem było ustąpienie prezydenta i dymisja premiera.