Polskie Radio S.A.

Prawda czasu i prawda ekranu

History PL ↓ 84 episodes

Czy Janosik faktycznie był szlachetnym zbójem o rysach Marka Perepeczki? Ile bzdur zdołał upchnąć Ridley Scott w „Napoleonie”? W podcaście „Prawda czasu i prawda ekranu” Bartłomiej Makowski przygląda się kinowym i serialowym premierom oraz klasykom filmu i sprawdza, co jest w nich prawdą, a co fikcją. Nie od dziś wiadomo przecież, że jest prawda czasu i prawda ekranu.

Author

Polskie Radio S.A.

Category

History

Podcast website

www.polskieradio.pl

Latest episode

Jul 4, 2026

Where to listen?

Podcasts in the app Replaio Radio Coming soon

Podcasts are coming to the app soon. Install now and be the first to see a whole new take on podcasts

Get it on Google Play Install for free Android 5M+ downloads · 4.8 rating iOS soon

Episodes

"Ocet jabłkowy". Prawda i fikcja w serialu o Belle Gibson i największym przekręcie w branży wellness 28.02.2025

Australijka Belle Gibson zdobyła fortunę wmawiając ludziom, że cierpi z powodu guza mózgu w zaawansowanym stadium, ale wiedzie życie wolne od skutków choroby dzięki specjalnie opracowanej diecie i zdrowemu stylowi życia. Wszystko to za pośrednictwem konta na Instagramie i aplikacji. Żadnego raka rzecz jasna nie miała…  Co w serialu "Ocet jabłkowy" jest prawdą? Czy druga bohaterka seriali, Mili Bla...

"Nosferatu". Wampir jak polski szlachciura i słowiański folklor w filmie I Jaga Moder "Legendystka" 19.02.2025

Nowy film Roberta Eggersa to nie tylko remake klasycznego horroru Friedricha Murnaua z 1922 roku, ale też kopalnia odniesień do słowiańskiego i rumuńskiego folkloru. Dlaczego hrabia Orlok (Bill Skarsgard) wygląda w filmie jak rozpadający się trup? Czym była tajemnicza księga "Solomonari", którą posługuje się odpowiednik van Helsinga (Willem Defoe)? Dlaczego nieodłącznym elementem filmów o hrabim O...

"Maria Callas". Co jest prawdą, a co fikcją w filmie z Angeliną Jolie? 12.02.2025

Chilijski reżyser Pablo Larrain wypełnił bardzo konkretną niszę w świecie filmu. Wyspecjalizował się w portretach znanych i majętnych kobiet, stojących u progu kryzysu nerwowego, w przełomowych momentach życia. Teraz sięgnął po historię legendy sceny operowej XX wieku, Marii Callas, w którą wciela się Angelina Jolie. Czy matka zmuszała ją do prostytucji? Jak wyglądał jej związek z Aristotelisem On...

"Dziewczyna z igłą". Makabryczna historia seryjnej dzieciobójczyni i jej wpływ na Danię I prof. Grażyna Szelągowska 29.01.2025

Ta historia sto lat temu wstrząsnęła Danią. Seryjna morderczyni topiła i paliła żywcem w piecyku niemowlęta. Ofiarą psychopatki Dagmar Overbye padło być może nawet 25 dzieci. Dziś jej historię przypomina polsko-duńsko-szwedzka koprodukcja "Dziewczyna z igłą", która ma szansę powalczyć o Oscara. Co z filmu "Dziewczyna z igłą" można wyczytać na temat sytuacji w międzywojennej Danii? Jak sprawa Overb...

"Kompletnie nieznany". Wszystko, co musisz wiedzieć, żeby zrozumieć film o Bobie Dylanie I Filip Łobodziński 22.01.2025

"Kompletnie nieznany", film Jamesa Mangolda, to próba uchwycenia przełomowego okresu w życiu i twórczości Boba Dylana. W młodego pieśniarza, który dziś jest ikoną kultury, jedynym autorem piosenek z Literacką Nagrodą Nobla na koncie wciela się Timothée Chalamet. Czy początki kariery Dylana wyglądały tak, jak w filmie? Dlaczego w filmie zmieniono nazwisko partnerki i muzy Boba Dylana? Na czym poleg...

"Squid Game" - serial oparty na prawdziwych wydarzeniach? Makabryczna historia obozów w Korei Południowej 15.01.2025

Historia społecznych wyrzutków biorących udział w morderczej grze, w której stawką jest olbrzymia suma pieniędzy, a porażka karana jest śmiercią, stał się światowym fenomenem. Bijący rekordy popularności serial "Squid Game" czerpie inspirację z prawdziwych wydarzeń, które wstrząsnęły Koreą Południową pod koniec lat 80., a dziś, w obliczu niebywałego sukcesu produkcji stały się obiektem manipulacji...

Największa tragedia w dziejach Londynu. Prawda i fikcja w filmie "Blitz" I dr Jan Szkudliński 03.01.2025

"Blitz" brytyjskiego reżysera Steve’a McQeena przenosi widzów do dręczonego niemieckimi nalotami Londynu doby II wojny światowej. Choć inspiracją dla McQeena była prawdziwa fotografia anonimowego chłopca ewakuowanego z Londynu, to główny wątek filmu – relacja między samotną matką i jej dzieckiem – jest fikcyjny. Dla sir Steve’a McQeena to punkt wyjścia do rozliczenia z mitem Blitzu, ale też dotkni...

"Saint-Exupéry. Zanim powstał Mały Książę" i nieznany epizod z życia genialnego pisarza I dr Joanna Żurowska 27.12.2024

Autor "Małego Księcia"  Antoine de Saint-Exupéry (Louis Garrel) jako młody pilot wytyczał szlaki w argentyńskich Andach. Jego przyjaciel, Henri Guillaumet (Vincent Cassel), dokonał wówczas niemożliwego, gdy po kraksie w wysokich górach, zdołał o własnych siłach powrócić do cywilizacji. O tym opowiada film Pablo Agüero. Ile w nim prawdy, a ile fikcji? Do jakich wydarzeń historycznych nawiązuje? To...

"Joy", czyli o początkach in vitro, aborcji i endometriozie. Prawda i fikcja w filmie 18.12.2024

Mimo ponad pół wieku od opracowania, metoda in vitro, czyli zapłodnienia pozaustrojowego, nadal wzbudza gorące dyskusje i niekiedy skrajne oceny opinii publicznej. Jest to zatem wymarzony temat na film. "Joy" przedstawia kulisy powstania metody in vitro na przełomie lat 60. I 70. Choć w obrazie sporo jest naukowego żargonu i dyskusji na temat etyczności metody, to jednak przede wszystkim dramat bi...

"Maryja" z Netflixa. Prawda i fikcja w filmie. Recenzja biblistyczno-historyczna I Prof. Marcin Majewski 11.12.2024

Na platformie Netflix oglądać można film "Maryja" w reżyserii D.J.'a Caruso. Film przedstawia młodość matki Jezusa z Nazaretu. I choć Boże Narodzenie, to właściwe Boże Narodzenie, należy do najbardziej wyeksploatowanych motywów w kulturze zachodniej, to twórcy usiłują wycisnąć z niego coś nowego, tym razem to egzotyczne skrzyżowanie jasełek z krwawym przedstawieniem w stylu "Gry o tron". Nic dziwn...

Film "Pearl Harbor". Prawda i fikcja. Recenzja historyczna I dr Michał Piegzik 04.12.2024

Film Michaela Baya "Pearl Harbor" z 2001 roku należy do najbardziej krytykowanych obrazów historycznych. Zarzuca mu się sprzeczność z faktami i przysłonięcie tragedii ofiar japońskiego ataku na Pearl Harbor z 7 grudnia 1941 roku melodramatycznym trójkątem miłosnym (Ben Affleck, Josh Hartnett i Kate Beckinsale). Czy zarzut niezgodności z faktami jest zasadny? Jak naprawdę wyglądały kulisy ataku Jap...

Ekofeministyczna "Simona Kossak". Prawda i fikcja w filmie o ikonie ekologii I Anna Kamińska 22.11.2024

Reżyser i scenarzysta Adrian Panek nie bez racji wpisuje biografię Simony Kossak (Sandra Drzymalska), w nurt ekologiczny i feministyczny. Ta słynna przyrodniczka zamiast iść w ślady wielkich przodków i zostać malarką albo literatką, wyjechała do Puszczy Białowieskiej, by badać sarny i odnaleźć szczęście. Jak naprawdę wyglądały jej relacje Simony z matką, Elżbietą Kossak (Agata Kulesza)? A jak z Le...

"Gladiator II" - prawda i fikcja w filmie. "Z historią ma wspólnego tyle, co nic" I dr Michał Jacek Baranowski 17.11.2024

Po blisko 25 latach wracamy do starożytnego Rzymu, ale takiego, jakim go widzi Ridley Scott. "Gladiator II" właśnie zawitał na ekranach kin. Film opowiada historię Lucjusza (Paul Mascal), znanego z pierwszej części syna Lucylli (Connie Nielsen). Mężczyzna staje się gladiatorem należącym do przebiegłego Makrynusa (Denzel Washington). Obraz jest wierny złotej zasadzie Hollywood, że druga część musi...

"Gladiator". Prawda i fikcja w kultowym filmie Ridleya Scotta I dr Michał Jacek Baranowski 08.11.2024

"Gladiator", superprodukcja Ridleya Scotta z 2000 roku doprowadziła do renesansu kina spod znaku miecza i sandałów. Mimo upływu niemal ćwierćwiecza od premiery, nadal cieszy się niesłabnącą popularnością, czego dowodem jest to, że już wkrótce na ekranach kin zagości film "Gladiator II". Co jest prawdą, a co fikcją w filmie? Czy Maximus był postacią historyczną? Jak zginął Kommodus? Czy Marek Aurel...

"Potwory. Historia Lyle'a i Erika Menendezów". Co jest prawdą, a co fikcją w serialu o zbrodni, która wstrząsnęła Ameryką? 30.10.2024

Drugi sezon antologicznego serialu platformy Netflix pt. "Potwory" przybliża historię jednego z najgłośniejszych morderstw przełomu lat 80. i 90. Produkcja przedstawia makabryczne okoliczności zabicia Jose i Kitty Menendezów przez ich synów Lyle'a i Erika, włączając w to rzekome molestowanie seksualne, jakiego wobec braci dopuścił się ich ojciec. Ale czy wszystko, co widzimy na ekranie jest prawdą...

"Wybraniec". Porządne kino, czy paszkwil na Trumpa? Co jest prawdą w najbardziej kontrowersyjnym filmie roku? I prof. Tomasz Płudowski 23.10.2024

O tym filmie sam ubiegający się o fotel prezydencki Donald Trump napisał: "To smutne, że szumowiny takie jak ludzie zaangażowani w to - miejmy nadzieję - nieudane przedsięwzięcie mogą mówić i robić, co chcą, aby zaszkodzić ruchowi politycznemu, który jest znacznie większy niż ktokolwiek z nas". "Wybraniec" w reżyserii Alego Abbasiego i wg scenariusza Gabe’a Shermana, z popisowymi rolami Sebastiana...

"Kulej. Dwie strony medalu". Co jest prawdą, a co fikcją w filmie o Jerzym Kuleju? 16.10.2024

Jest jedynym polskim bokserem, który zdobył złote medale olimpijskie na dwóch kolejnych igrzyskach. Jerzy Kulej, bo o nim mowa, stoczył 348 pojedynków bokserskich i ani razu nie leżał na deskach. Ale to też człowiek o barwnym, choć nie zawsze szczęśliwym, życiu prywatnym. I właśnie na tej prywatnej sferze biografii mistrza i jego żony - Heleny - skupia się film Xawerego Żuławskiego "Kulej. Dwie st...

Jakie czasy, taki Batman. Co filmy o Mrocznym Rycerzu mówią nam o czasach, w których powstały? I Michał Chudoliński 09.10.2024

Uniwersum Batmana ma już 85 lat i nadal jest żywotne, o czym świadczy chociażby to, że na ekranach kin obejrzeć możemy właśnie film „Joker: Folie à deux”, a w serwisach streamingowych króluje serial "Pingwin". Ekranizacje przygód Mrocznego Rycerza powstają już od ponad 80 lat, a twórcy zdają sobie sprawę, że dzięki postaci zakapturzonego mściciela z Gotham City można sporo powiedzieć o kondycji sp...

Film "300" okiem historyka. Jak naprawdę wyglądała bitwa pod Termopilami? I prof. Marek Węcowski 02.10.2024

Bitwa rozegrana między garstką spartańskich wojowników pod wodzą króla Leonidasa,  a olbrzymią armią perskiego króla królów Kserksesa na kolejne stulecia stała się symbolem beznadziejnej, ale heroicznej walki ze znacznie potężniejszym wrogiem. Do mitu bitwy pod Termopilami, rozegranej w 480 roku p.n.e., nawiązuje film "300", będący jednocześnie ekranizacją komiksu Franka Millera. Obraz zyskał stat...

"1920 Bitwa warszawska". Prawda i fikcja w ostatnim filmie Jerzego Hoffmana 14.08.2024

"1920 Bitwa warszawska" Jerzego Hoffmana to twór, który spokojnie możemy nazwać typowym polskim filmem historycznym: w tle dzieją się wielkie wydarzenia, ale na pierwszym planie musi znaleźć się historia miłosna. Twórcy filmu zadbali jednak o to, by w obrazie pojawiło się wiele historycznych elementów związanych z 18. decydującą bitwą świata. Nie wszystkie są jednak przedstawione zgodnie z tym, ja...

"Those About to Die". Co jest prawdą, a co fikcją w serialu o brutalnej walce o władzę w starożytnym Rzymie I dr Michał Jacek Baranowski 07.08.2024

Serial "Those About to Die" zabiera widzów do starożytnego Rzymu - do świata brutalnego sportu i brutalnej polityki. Zaglądamy do pałacu cesarza Wespazjana (Anthony Hopkins), w którym rywalizują jego synowie - Tytus i Domicjan. Schodzimy też do mrocznych zaułków, gdzie rządzi Tenax (Iwan Rheon). Co z tego, co zobaczymy na ekranie jest prawdą, a co fikcją? Na to pytanie odpowiada historyk starożytn...

"Zabierz mnie na Księżyc". Prawda i fikcja. Karol Wójcicki poleca film i zapowiada: polski produkt też poleci w kosmos 17.07.2024

"Zabierz mnie na Księżyc" ze Scarlett Johansson i Chaningiem Tatumem w rolach głównych to całkiem zabawna komedia romantyczna. Pod względem gatunkowym wszystko się tutaj zgadza: mamy dwoje atrakcyjnych ludzi, którzy przezwyciężają konflikt osobowości w drodze do osiągnięcia wspólnego celu, po drodze pojawia się rzecz jasna perypetia, która wystawi na próbę ich rodzące się uczucie,  ale w finale do...

"Krzyżacy" – prawda i fikcja. Jak wyglądała bitwa pod Grunwaldem? I prof. Marek A. Janicki, Robert Szatecki 12.07.2024

Film "Krzyżacy" Aleksandra Forda z 1960 roku, na podstawie prozy Henryka Sienkiewicza, to pierwsza powojenna polska superprodukcja. 15-minutowa sekwencja batalistyczna, z udziałem 1000 statystów i 350 koni nadal robi wrażenie. Ale na ile ekranowa bitwa odpowiada temu, co o walkach pod Grunwaldem wiemy dziś, a w tej materii, co ciekawe, sporo przez lata się zmieniało. Opowiadają o tym prof. Marek A...

"Tatuażysta z Auschwitz". Serial pełen przekłamań. Co jest w nim fikcją, a co prawdą? I dr Wanda Witek-Malicka 01.07.2024

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że z serialem "Tatuażysta z Auschwitz" wszystko powinno być w porządku. Przecież mamy do czynienia z relacją ocalałego z Holokaustu. Ale nie mniej istotne jest to, kto zasiada po drugiej stronie, kto słucha, spisuje, a później ekranizuje tę relację. W serialu sporo jest wydarzeń, które nie mogły mieć miejsca i które są niekiedy skandalicznymi kłamstwami. O nich roz...

"Ród smoka". Czy Westeros to średniowieczna Anglia? Prawdziwa historia, która zainspirowała George'a R.R. Martina I prof. Robert Suski 12.06.2024

17 czerwca premiera 2. sezonu "Rodu smoka" na podstawie prozy George'a R.R. Martina. Sam Martin podczas wystąpienia na panelu w ramach San Diego Comic Con przyznawał się do historycznych inspiracji: "»Grę o tron« zainspirowała Wojna Dwóch Róż. »Ród smoka« jest oparty na wcześniejszych wydarzeniach z dziejów Anglii – podkradałem dość swobodnie z okresu zwanego Anarchią". I właśnie o tym, jak bardzo...

Listen to the Prawda czasu i prawda ekranu podcast in Replaio

Radio and podcasts in one app - free, with no sign-up. Install today and do not miss the launch

Get it on Google Play

Replaio is not a podcast publisher; show names, artwork and audio belong to their authors and are distributed through public RSS feeds.