Prawda czasu i prawda ekranu

"Chopin, Chopin!" w reżyserii Michała Kwiecińskiego z Erykiem Kulmem w roli głównej to artystyczna wizja zmagania się wielkiego kompozytora z własnym przemijaniem w obliczu śmiertelnej choroby. To monumentalny koncert, ale czy nie ma w nim fałszywych nut, jeśli mowa o odwzorowanie biografii geniusza? O tym opowiada dr Artur Szklener, dyrektor Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina. 

Bartek Makowski w podcaście "Prawda czasu i prawda ekranu" razem z dr. Andrzejem Grajewskim, autorem książki "Agca nie był sam. Wokół udziału komunistycznych służb specjalnych w zamachu na Jana Pawła II", analizuje film Władysława Pasikowskiego o zamachu na papieża Jana Pawła II. Jak przebiegały wydarzenia z 1981 roku? Czy Ali Ağca faktycznie miał zostać zlikwidowany po zabiciu biskupa Rzymu? Jaką...

W serwisie Netflix pojawił się drugi sezon serialu "1670". Serial to satyra na współczesność, ale sztafaż XVII wieku prowokuje do spojrzenia na dzieło również okiem historyka. Czy Adamczycha i przygody rodziny Jana Pawła Adamczewskiego to trafny portret nie tylko współczesności, ale też realiów życia szlachty i chłopów? Opowiada Artur Wójcik, historyk, podcaster i bloger, autor bloga "Sigillum Aut...

Polsko-amerykańska koprodukcja "Triumf serca" przybliża ostatni etap życia o. Maksymiliana Kolbe, świętego Kościoła Katolickiego, który zgłosił się na śmierć, na ochotnika, w zastępstwie innego więźnia w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i obozie Zagłady Auschwitz. Film skupia się na jego śmierci w celi głodowej obozu, ale retrospektywy rzucają też światło na wcześniejszą działalność...

A gdyby tak rzucić wszystko i jechać w Bieszczady, to znaczy na Galapas? Na taki pomysł wpadli bohaterowie filmu "Eden". Ale po seansie nowego obrazu Rona Howarda z Judem Lawem, Vanessą Kirby i Sydney Sweeney w rolach głównych, stracicie ochotę na realizację takich planów. Bo miejsce, które miało stać się dla grupy niemieckich kolonistów rajem, stało się piekłem.  Historia będąca kanwą filmu "Eden...

Znakomity japoński film "Cesarz w sierpniu" przybliża dramatyczne wydarzenia, które poprzedzały bezwarunkową kapitulację ostatniego państwa Osi, prowadzące do zamachu stanu, który przeszedł do historii pod nazwą incydentu Kyūjō. Obraz Masato Harady śledzi losy najważniejszych bohaterów wydarzeń: cesarza Hirohito (Masahiro Motoki), premiera Kantarō Suzukiego (Tsutomu Yamazaki) i generała Korechiki...

"Człowiek słoń" to obraz, w którym David Lynch wykorzystuje historię człowieka cierpiącego z powodu znacznej deformacji ciała, by opowiedzieć przypowieść o ludzkim okrucieństwie i człowieczeństwie. Historia tytułowego bohatera oparta jest na losach prawdziwego Josepha Merricka, żyjącego w wiktoriańskim Londynie. Gdzie film Lyncha mija się z rzeczywistością? Nominowany do Oscara w ośmiu kategoriach...

Gdyby żyła dziś, jej nazwisko nie schodziłoby z czołówek portali plotkarskich. Ikona teatru przełomu XIX i XX wieku, skandalistka, która rozrywała gorset ciasnych norm społecznych oraz... największa rywalka polskiej supergwiazdy tamtych czasów, Heleny Modrzejewskiej. W tej biografii trudno oddzielić prawdę od autokreacji, której mistrzynią była Sarah Bernhardt (Sandrine Kiberlain). Tego trudnego z...

Powstanie Warszawskie widziane okiem jego szeregowych uczestników, będące tłem dla trójkąta miłosnego, piekło przepuszczone przez filtr reżysera, który do swojego dzieła wprowadza dubstep i ujęcia żywcem wyjęte z gier komputerowych – tak pokrótce scharakteryzować można film "Miasto 44" Jana Komasy. Czy film oddaje prawdę o Powstaniu Warszawskim? Odpowiada Norbert Bączyk, historyk zajmujący się m.i...

Robert Eggers wyznaczył sobie rolę folklorysty i historyka w świecie filmowców. Ale reżyser nigdy nie zanurzał się w tak odległe dzieje, jak w filmie "Wiking". Fabuła toczy się w Skandynawii, na przełomie IX i X wieku. Książę Amleth, w tej roli Aleksander Skarsgard, poprzysięga zemstę stryjowi Fjölnirowi, który zabił mu ojca i posiadł za żonę matkę, Gudrun.  Czy film "Wiking" pokazuje prawdziwą hi...

Dinozaury wymarły, ale seria "Jurassic Park" nie! Od lat filmy te kształtują nasze spojrzenie na prehistoryczne gady. Od mozazaura-walenia, po nowe wcielenie spinozaurów i pływającego tyranozaura - paleontolog doktor Daniel Tyborowski sprawdza, czy w najnowszym wcieleniu serii dużo jest błędów i bzdur. Z podcastu dowiesz się m.in: ▶ Czy dinozaury przetrwałyby we współczesnym klimacie i mogłyby jeś...

Robert De Niro w filmie "The Alto Knights" przechodzi sam siebie, wcielając się tym razem nie w jednego, a w dwóch gangsterów jednocześnie! Kanwą obrazu są prawdziwe wydarzenia, które doprowadziły do prawdziwego trzęsienia ziemi nie tylko w łonie nowojorskiej Cosa Nostry, ale także w całym przestępczym półświatku Stanów Zjednoczonych. Konflikt mafiosów Franka Costello i Vito Genovese (w obu tych r...

Jest rok 1928. W zamkniętym klasztorze dochodzi do mrożących krew w żyłach wydarzeń. Owładniętą złymi duchami Emmę Schmidt próbuje wyzwolić z objęć ciemności o. Theophilus Reisinger. Asystuje mu miejscowy proboszcz ks. Joseph Steiger. Ten najlepiej udokumentowany przypadek egzorcyzmu w historii USA stał się kanwą filmu Davida Midella "Rytuał" z Alem Pacino w roli głównej. Co wiemy o rzekomym opęta...

Na tym filmie uczyli się polscy negocjatorzy policyjni. Klasyk kina sensacyjnego opowiada o pojedynku dwóch ekspertów w tym fachu. Jeden z nich, grany przez Samuela L. Jacksona zostaje wrobiony w morderstwo kolegi przez innych gliniarzy, bierze zakładników i chce rozmawiać tylko z innym negocjatorem – w tej roli Kevin Spacey. Czy film dobrze oddaje realia fachu negocjatora? Dlaczego podczas negocj...

Film Antoine'a Fuqua z Clive'em Owenem i Keirą Knightley w rolach ma ambicje przedstawienia domniemanych prawdziwych źródeł legendy o królu Arturze, przenosząc widza w V w. n.e. do opuszczanej właśnie przez Rzymian Brytanii. W tej wersji rycerze Okrągłego Stołu są pochodzącymi z naszej części Europy sarmackimi wojownikami, wcielonymi siłą do rzymskich legionów. Okazuje się, że w tej, wydawałoby si...

Superbohaterski świat filmów i seriali spod znaku wytwórni Marvel Studios to najbardziej dochodowa franczyza na świecie, warta ponad 50 miliardów dolarów. Chociażby z tego powodu warto się jej przyglądać. A pole do badań znajdzie w nim nawet badacz... starożytnych mitologii. Wszak świat tzw. Marvel Cinematic Universe zamieszkują liczni bogowie, a nawiązania mitologiczne znaleźć można nawet w tak p...

"Dunkierka", film Christophera Nolana z 2017 roku, w kalejdoskopowy sposób opowiada o ewakuacji brytyjskiego korpusu ekspedycyjnego z oblężonego przez Niemców francuskiego portu na przełomie maja i czerwca 1940 roku. Film pełen jest typowych nolanizmów, jego akcja dzieje się na kilku planach czasowych, a zamiast wygenerowanych komputerowo myśliwców, mamy wielkoskalowe modele, a nawet oryginalne ma...

1942 rok. Kresy. Silna i niezależna Eliza rozpoczyna pracę jako nauczycielka w wiejskiej szkole. Tam poznaje Stacha – unikającego obowiązków, za to lubiącego kłopoty chłopaka, który staje się obiektem jej fascynacji i rodzącej się w niej wielkiej miłości. Stach zostaje jednak zesłany na roboty przymusowe na tereny III Rzeszy. Eliza podąża za nim. Film "Pani od polskiego" Radosława Piwowarskiego to...

Konklawe to wdzięczny temat dla filmowców - otoczone aurą tajemnicy niecodzienne wydarzenie wielkiej wagi. Czy filmy opowiadające o wyborze papieży wiernie odwzorowują to, co dzieje się w Watykanie po śmierci głowy Kościoła katolickiego? O tym, na przykładzie "Konklawe" Edwarda Bergera z Ralphem Fiennesem w roli głównej, wspominając przy tym o filmie "Anioły i demony" oraz serialu "Młody papież" i...

Wyobraźcie sobie świat, w którym grzyby same przychodzą do ludzi, bez potrzeby długich leśnych poszukiwań. To nie spełnienie snu waszych wujków i szwagrów, a rzeczywistość przedstawiona w serialu "The Last of Us". Problem polega tylko na tym, że te grzyby mają chrapkę na przejmowanie kontroli nad ludzkimi mózgami i przemienianie ofiar w zabójcze zombie. Ale twórcy wcale nie wyssali tej wizji z pal...

Historia przedstawiona w serialu Kaspra Bajona "Projekt UFO", polskiej produkcji Netfliksa z Piotrem Adamczykiem i Mateuszem Kościukiewiczem w rolach głównych, inspirowana jest wydarzeniami, do których miało dojść w 1978 roku w Emilcinie. Produkcja wprost pęka od smaczków dla wielbicieli ufologii. Przybliża je Mikołaj Kołyszko, religioznawca, autor Podcastu Religioznawczego i współtwórca podcastu...

"Titanic" Jamesa Camerona to film, którego nie trzeba przedstawiać. 11 Oscarów i drugi najbardziej kasowy obraz w dziejach uwzględniając inflację, epicki fresk, w którym katastrofa luksusowego transatlantyku z nocy między 14 i 15 kwietnia 1912 roku jest metaforą końca świata, do dziś wzbudza gorące dyskusje fanów: dlaczego Rose nie przesunęła się na tych przeklętych drzwiach. O prawdzie i fikcji w...

"Queer" to odważny, kolejny już homoerotyczny romans w reżyserii Luki Guadagnino ("Tamte dni, tamte noce", "Challengers") i ekranizacja autobiograficznej powieści Williama S. Burroughsa, ikony ruchu bitnikowskiego. Główną rolę gra Daniel Craig w odważnej kreacji Lee, literackiego alter ego pisarza. Czego z filmu "Queer" możemy dowiedzieć się o biografii literata? Na te pytania odpowiada Rafał Księ...

Druga połowa XIX wieku. Kapitan Nathan Algren (Tom Cruise) przybywa do Japonii, by stworzyć tam nowoczesną armię. W niewoli u samurajów przekonuje się do ich racji i wkrótce przyłącza się zrywu wojownika Katsumoto (Ken Watanabe). Kto był pierwowzorem postaci Algrena? Jaka postać posłużyła za inspirację dla postaci Katsumoto? Czym były rewolucja Meiji i bunt Satsumy? Przewodniczką po orientalnym św...

Film "Powrót Odyseusza" Umberto Pasoliniego po raz kolejny udowadnia, że "Odyseja" jest wciąż aktualna, plastyczna i może być wciąż odczytywana na nowo. Co więcej, można to osiągnąć, będąc wiernym literackiemu pierwowzorowi. Ile mitycznego Odyseusza jest w filmie z Ralphem Finnesem i Juliette Binoche w rolach głównych? Wyjaśnia prof. Tomasz Mojsik, historyk i filolog z Uniwersytetu w Białymstoku,...