Pogawędnik Filozoficzny

Blaise Pascal mawiał, że całe nasze nieszczęście pochodzi stąd, iż nie umiemy pozostać w spokoju w izbie. Coś nas ciągle gna, podróżujemy, zwiedzamy, gromadzimy obrazy i wspomnienia. Fenomen podróży zasługuje na próbę filozoficznego opisu, zwłaszcza jeśli jest to podróż samotna i w miejsce szczególne – gdzie rządzi piękna, choć surowa natura, gdzie przez kolejne dni i tygodnie jest się sam na sam...

Zapraszamy na pogawędkę o prostomyślności, czyli pokusie ucieczki w prostotę. Inspirujemy się bajkopisarzem Ezopem, bohaterem dialogu Platona - Eutyfronem, Dylem Sowizdrzałem i całą plejadą przemądrzałych prostaczków. Pytamy, dlaczego zdarza się nam uciekać w ramiona sielankowej prostoty i zdrowego rozsądku, co ma z tym wspólnego szkoła i kultura ekspercka. Przywołujemy koncepcję eutyfroniki Józef...

Zapraszamy na rozmowę o ludziach i innych zwierzętach. Naszym Rozmówcą jest wykładowca i dyrektor COAPE - Centre of Applied Pet Ethology - Andrzej Kinteh-Kłosiński . Rozmawiamy o relacjach, podobieństwach i różnicach między ludźmi i zwierzętami, specyfice ich zachowań i komunikacji. Próbujemy lepiej  zrozumieć zwierzęta i – być może – dowiedzieć się czegoś więcej od nas samych. Nie odnosimy się do...

Zapraszamy na pogawędkę o dziwnej małpie, która bardzo chce się uczłowieczyć - Tytusie de Zoo, czyli bohaterze cyklu komiksów Henryka Jerzego Chmielewskiego. Naszymi Rozmówcami są Prof. Marek Jeziński z Katedry Komunikacji, Mediów i Dziennikarstwa, Instytutu Badań Informacji i Komunikacji UMK oraz prof. Marcin Lisiecki z Katedry Etnologii i Antropologii Kulturowej, Instytutu Nauk o Kulturze UMK. N...

Zapraszamy na pogawędkę z dr. Jarosławem Spychałą, badaczem historii filozofii i religii oraz tłumaczem z greki i łaciny.  Nasz Rozmówca opowiada o obrazie platońskiej jaskini, studiowanym przez niego zarówno jako paradygmat filozoficzny, teologiczny, literacki i filmowy oraz element komunikacji i kreatywności. Jest twórcą nowatorskiej metody edukacyjnej ΛΕΓΩ-ΛΟΓΟΣ, prowadzi filozoficzne warsztaty...

Zapraszamy na pogawędkę, w której pytamy po co filozofowi fantastyka i czy można kogoś nauczyć filozofii na podstawie utworów SF oraz co różni twórczość największych fantastów: Stanisława Lema, Philipa K. Dicka i Jacka Dukaja. Naszym przewodnikiem jest dr Jacek Sobota – uznany pisarz, autor prozy fantastyczno-naukowej: „Głos Boga”, „Padlina”, „Wieczór trzech psów”, a także książek poświęconych zwi...

Gawędzimy o ekowerwie albo ekoanimuszu z prof. Ewą Bińczyk (Instytut Filozofii UMK w Toruniu), która dzięki nowej książce pt. " Uspołecznianie antropocenu " wprowadza nas w zupełnie nowy nastrój. Nasza Rozmówczyni podejmuje niełatwe zadanie przezwyciężenia marazmu, przygnębienia i rezygnacji wobec problematyki kryzysu klimatycznego, które opisała w innej książce pt. " Epoka człowiek...

Zapraszamy Was do XIX-wiecznego Wilna. Prof. Tomasz Kupś opowiada o nieco zapomnianym "wileńskim Heraklicie", czyli Johannie Heinrichu Abichcie, który nauczał filozofii na Uniwersytecie Wileńskim w czasach jego wielkiej świetności w latach 1803-1816. Podstawa rozmowy jest książka naszego Rozmówcy pt. Johann Heinrich Abicht – filozof wileński. Działalność naukowa i dydaktyczna (1804–1816)...

Zapraszamy do wysłuchania naszego pierwszego  "crossovera", czyli pogawędki powstałej przy współpracy z Podcastem Kreatywnym Marka Ospalskiego. Czy życiorysy artystów powinny mieć wpływ na odbiór ich twórczości? Bo co z Picassem (mizogin do kwadratu)?, Klausem Kinskim (tyran i pedofil)? czy Gabrielem Garcíą Márquezem (przyjaciel Fidela Castro)? Rozmawiają Marek Ospalski (Podcast Kreatywn...

Rozmawiamy o grantozie, punktozie i żurnalozie, czyli chorobach współczesnej nauki, które w szczególny sposób dotykają filozofii i całej humanistyki. Naszym Rozmówcą jest prof. Krzysztof Abriszewski z Instytutu Nauk o Kulturze UMK (ale także - metaforycznie - ambasador filozofii na kulturoznawstwie). Nasz Gość jest członkiem interdyscyplinarnego konsorcjum badawczego SOWA, badającego s połeczne o...

Rozmawiamy o pozornie dobrze nam znanym pojęciu – osobie. Nasz Rozmówca – dr Dawid Wincław – kiedyś doktorant Instytutu Filozofii UMK i współtwórca naszego podkastu, a  dziś  pracownik Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie – opowiada nam o koncepcji włoskiego filozofa Roberta Esposita. Formułuje on, w ramach tak zwanej myśli impersonalnej, zarzuty pod adresem kategorii...

Gawędzimy o listocie. Jeśli jeszcze nie wiesz, co to jest – tym lepiej. Nasza gościni – profesorka Aleksandra Derra z Katedry Filozofii Praktycznej Instytutu Filozofii UMK –  w ten sposób przetłumaczyła frazę „how like a leaf”. Wyrażenie pochodzi z wywiadu przeprowadzonego przez Thyrzę Nichols Goodeve z Donną Haraway – słynną badaczką z zakresu studiów nad nauką i technologią oraz krytyki feminist...

Rozmawiamy o filozofii Nicolaia Hartmanna - niemieckiego myśliciela z XX wieku, którego ontologia czy teoria wartości wciąż ma nam wiele do zaoferowania. Naszą przewodniczką jest dr Alicja Pietras z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Zapowiedź ilustrujemy klasycznym portretem filozofa z Wikipedii, ale ubarwiononym przy pomocy sztucznej inteligencji. Współpraca realizatorska:...

Zapraszamy na wycieczkę do tolkienowskiego Śródziemia . Rozmawiamy o zamieszkujących go ludach, o najważniejszych postaciach i mitach, zastanawiamy się nad tym, dlaczego jest to tak fascynujący świat. Naszą przewodniczką jest mgr Aleksandra Horowska z Uniwersytetu Wrocławskiego, na co dzień zajmująca się filozofią praktyczną  G. W. Leibniza oraz filozofią prawa, ale znajdująca też czas na odwiedzi...

Zapraszamy na odcinek specjalny.  Nie dość, że pojawia się zupełnie nowy Prowadzący - Robert Małecki , to jeszcze zanosi się na mały skandal. Rozmawiamy bowiem o książce „Uniwersytecki Zodiak. Jak akademia spaskudziła nam charaktery”, autorstwa Moniki Kwiecińskiej-Zdrenki , Marcin T. Zdrenki , z ilustracjami Nikodema Pręgowskiego , wydanej przez wydawnictwo Na przykład .  Książka do kupienia w ksi...

Gawędzimy o Florianie Znanieckim, ale w nieco innym duchu niż przed rokiem. W odcinku PF nr 91 rozmawialiśmy z dr. Łukaszem Dominiakiem z Instytutu Socjologii UMK. Już wówczas obiecaliśmy Wam i sobie ciąg dalszy, w związku zakazaniem się książki prof. Lecha Witkowskiego , pt. „ Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia ”, wydaną przez Oficynę...

Zapraszamy Was na wyspę, ale nie będzie to jedna z Wysp Szczęśliwych. Rozmawiamy z dr Małgorzatą Kolankowską , tłumaczką, medioznawczynią, współpracowniczką Akademickiego Centrum Badań Ex-centrum Olgi Tokarczuk na Uniwersytecie Wrocławskim. Nasza rozmówczyni jest autorką reportażu pt. Wyspa , który jest pretekstem do namysłu nad złem albo pytaniem – dlaczego to właśnie nam przydarzyło się coś tak...

Zapraszamy na pierwszą w 2024 roku pogawędkę - tym razem o astronomii i astrologii. Najpierw trochę zrujnujemy Wam naiwną wiarę w horoskopy, ale za to potem jest tylko ciekawiej. Gawędzimy o wielkim roku Platona, pierścieniach (!) Ziemi, Gwieździe Polarnej, która nie zawsze wskazuje północ i egipskich piramidach, które stoją trochę ...krzywo. Naszym przewodnikiem jest znany Wam z odcinka PF 115 st...

Zapraszamy na ostatni odcinek Pogawędnika w roku 2023. Tym razem będziemy nadajemy z Bydgoszczy i Centrum Nauki i Kultury „ Młyny Rothera ”, gdzie w dniach 23-24 listopada 2023 odbywał się II Festiwal Filozofii . Nasi Rozmówcy, to Anna Czarnecka – Kierowniczka Działu Komunikacji Młynów Rothera, która opowie nam o tym miejscu oraz reprezentujący Fundację Koherencje , organizującą Festwial, Antoni T...

Zapraszamy na rozmowę o filozofie jako zwierzęciu medialnym. Tak sobie przynajmniej wyobrażaliśmy temat pogawędki z prof. Janem Hartmanem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kiedy jednak ma się do czynienia z tak przenikliwym i niepokornym Rozmówcą – wydarzyć się może wszystko. Nic zatem dziwnego w tym, że szybko przechodzimy na kwestie bardziej ogólne: kondycję filozofii, filozofa jako figurę mieszcz...

Kontynuujemy  rozmowę z odcinka PF 103 - "O filozofii i pieniądzach" na temat sprzedawania produktów głowy. Zrozumieliśmy , że jako amatorzy musimy zwrócić się o pomoc wyjaśnieniu tej kwestii do prawdziwego profesjonalisty. Naszym przewodnikiem jest Robert Małecki - poczytny pisarz kryminałów, a przy okazji absolwent filozofii. Właśnie ukazała się jego najnowsza książka z serii o komisar...

  Zapraszamy Was do ...szuflandii. Nie chodzi jednak o krainę krasnoludków z komedii Juliusza Machulskiego. Odwiedzamy będącą częścią Instytutu Badań Literackich PAN Pracownię Polszczyzny XVI wieku. To właśnie tam, w niepozornej kamienicy przy ulicy Piekary 8 w Toruniu powstaje monumentalny "Słownik polszczyzny XVI wieku". Rozmawiamy o samym słowniku, roli badań nad starym językiem polsk...

Zapraszamy na rozmowę o sztuce płaszczenia się, albo – jeśli wolicie – o lizusostwie.  Któż z nas nie spotkał kiedyś lizusa – pupilka nauczycieli, korporacyjnego pochlebcy sprawnie wspinającego się po szczeblach awansu, czy polityka gładko wpełzającego w łaski przywódcy politycznej partii? Choć pochlebstwo jest dobrze znane już od starożytności, nie doczekało się dotąd bardziej systematycznego opr...

Zapraszamy do wysłuchania  opowieści o pochwale swobody myślenia. Naszym przewodnikiem jest Anthony Collins , autor „Rozprawy o wolnomyślicielstwie” z roku 1713. Ci, którym bliżej do tradycyjnego obrazu świata, w którym człowiek musi uznać swą słabość i posłusznie iść za głosem duchowych i religijnych przewodników, często uznawali pochwałę niezależności myślenia za niebezpieczną, wywrotową, bez ma...

Tym razem gawędzimy spacerując po bliższych i dalszych okolicach filozofii. Naszymi Rozmówcami są: prof. Daniel Sobota (IFiS PAN), propagator idei performansu filozoficznego (którego możecie posłuchać także w odcinku PF 73 ) oraz reprezentujący Fundację Koherencje Antoni Torzewski . Przyglądamy się sposobom poszerzenia pola rozumienia filozofii oraz zbliżenia jej do muzyki, performansu i innych fo...