หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

"ให้ตาหูจมูกลิ้นกายใจกระทบอารมณ์ไปตามธรรมชาติ มีตาก็ดู มีหูก็ฟัง มีใจก็คิด แต่พอมันคิดไปแล้ว หรือดู หรือฟังไปแล้ว เกิดความรู้สึกอะไรขึ้นกับใจตนเอง รู้บ่อยๆ รู้จนเป็นอัตโนมัตินะ แล้ววันหนึ่งจะได้ของดี ถ้าไม่เป็นอัตโนมัติ ยังไม่ได้ของดีหรอก ได้ของลำบาก" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๒ ธันวาคม ๒๕๖๐ ซีดีแผ่นที่ ๗๓ ไฟล์ 601202A

"ครูบาอาจารย์แต่ละองค์ๆ ทำงานหนักมาก เพื่อจะรักษาสืบทอดศาสนาไว้ พวกเรา ถ้าจะช่วยกันรักษาศาสนา ไม่ใช่แค่เรื่องช่วยเหลือสร้างวัด ซื้อที่ สร้างโบสถ์ สร้างวิหาร หรือถวายปัจจัยไทยทานแก่พระ ไม่ใช่แค่นั้น แค่นั้นไม่พอ พวกเราต้องปฏิบัติธรรมด้วย ต้องเรียน ต้องศึกษา ต้องปฏิบัติ ให้ธรรมะเข้ามาอยู่ในใจเราจริงๆ ต่อไปพระอาจจะถูกขจัดไปหมดเลยก็ได้ แต่ว่าธรรมะยังอยู่ที่พวกเรา เรารักษาไว้ได้" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโ...

"ใจของเราเปลี่ยนตลอดเวลา เดี๋ยวดี เดี๋ยวร้าย เดี๋ยวสุข เดี๋ยวทุกข์ การภาวนา ไม่ใช่ฝึกจิตให้ดีตลอด ไม่ได้ฝึกจิตให้มีความสุขตลอด ไม่ได้ฝึกจิตให้สงบตลอดเวลา จิตเราเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา นั่นดีแล้ว ให้มีสติตามระลึกไป เราจะเห็นเลยว่า จิตสุข ก็อยู่ชั่วคราว จิตทุกข์​ ก็อยู่ชั่วคราว จิตดี ก็อยู่ชั่วคราว จิตโลภ จิตโกรธ จิตหลง ก็อยู่ชั่วคราว ดูอย่างนี้เรื่อยๆ ไป จนปัญญามันมากพอ มันจะรู้เลยว่า ทุกอย่างชั่วคราว...

"พยายามฝึกนะ มีสติรู้สึกตัวไป มีเครื่องอยู่ของจิต จะอยู่กับการรู้สึกร่างกายก็ได้ รู้สึกเวทนาก็ได้ รู้สึกจิตก็ได้ ถ้ารู้สึกจิตก็หาเครื่องอยู่สักอย่างหนึ่ง จะพุทโธ จะหายใจก็ได้ แล้วก็คอยรู้ทันจิตเอา จะช่วยพวกเราซึ่งอินทรีย์อ่อน จะได้ทำได้ ถ้าอินทรีย์แก่ ดูจิตตรงๆ เห็นจิตมันทำงาน โดยไม่เข้าไปแทรกแซงไม่หลง ถ้าทำไม่ได้ ก็หาเครื่องอยู่ พุทโธหรือลมหายใจ จิตหนีแล้วรู้ ฝึกนะ จะได้ของดีของวิเศษ เวลาจวนตัวขึ...

"ขณะนี้ เราสุข เราทุกข์ หรือเราเฉยๆ แต่ละคนดูออกไหม สุข ทุกข์ เฉยๆ มีตลอดเวลา ที่เรารู้สึกอยู่ จิตขึ้นจากภวังค์มา มีสุข ทุกข์ เฉยๆ เกิดร่วมตลอด แต่เราละเลยที่จะรู้ เพราะอะไร เพราะเราล่องลอยไปที่อื่น เราไม่ได้มีสติอยู่กับรูปกับนามของเราเอง ถ้าเรามีสติอยู่กับความรู้สึกของเรา เราก็จะเห็นเลย ใจเราเดี๋ยวก็สุข ใจเราเดี๋ยวก็ทุกข์ ใจเราเดี๋ยวก็เฉยๆ หมุนเวียนเปลี่ยนแปลง สุขก็ไม่เที่ยง ทุกข์ก็ไม่เที่ยง เฉยก...

"หลวงพ่อสังเกตอย่างนะ คนที่ภาวนาสม่ำเสมอ อยู่ในชีวิตประจำวัน คอยรู้สึกตัวเรื่อยๆ กิเลสอะไรเกิดขึ้นก็รู้ ใจหนีไปก็รู้ ใจหนีไปเพราะกิเลส คือความฟุ้งซ่านเกิดขึ้น ใจก็เลยหนี ถ้าในชีวิตประจำวัน คอยรู้อย่างนี้ เวลาเรานั่งสมาธิมันจะไม่ต้องข่มจิต นั่งสบายๆ จิตก็สงบแล้ว ถ้าทั้งวันจิตหลง ตอนไปนั่งสมาธิ มันไม่ยอมอยู่ ส่วนใหญ่ก็ไปข่มจิต บังคับจิต ตอนกลางวัน ก็ตกไปสู่ข้าง "กามสุขัลลิกานุโยค" ตามกิเลสไป พอลงมือ...

"ถ้าฆ่าด้วยสติ ด้วยสมาธิ ด้วยปัญญา กิเลสยังฟื้นได้ แต่ฆ่าด้วยมรรค มรรคฆ่ากิเลสตัวไหนแล้ว ตัวนั้นจะไม่กลับมาฟื้นอีกแล้ว จะไม่มีอีกต่อไป ถัดจากนั้น จะเกิดอริยผล สองสามขณะ จะว่างสว่าง มีแสงสว่างเกิดขึ้น เป็นความสว่าง แต่ไม่ใช่นิมิตนะ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๑๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"ทำไมประคองตอบได้ไหม เพราะกิเลส เราไปประคองจิตเนี่ย ลึกลงไปก็คืออยากดี โลภ ให้รู้ทันว่าโลภ กิเลสดับ การกระทำกรรมคือการประคองดับ ความอึดอัดเป็นวิบาก เพราะการประคอง ความทุกข์ที่เกิดขึ้น อยู่ไปอีกพักหนึ่งแล้วดับ ไม่ดับทันทีหรอกต้องชดใช้ งั้นเวลาเราภาวนาแล้วแน่นขึ้นมาเนี่ย หรือเราทุกข์ขึ้นมา อย่าหาทางแก้ทุกข์นะ ทุกข์ให้รู้ไม่ใช่ให้ละ ทุกข์เป็นตัววิบาก ทำไมมันทุกข์ขึ้นมา เพราะมีการกระทำกรรม ทำไมมีการกร...

"อันแรกรู้จักเลือกอารมณ์ อันที่สองรู้จักใช้จิตที่มีความสุขไปหมายรู้อารมณ์ แค่ไปหมายรู้เท่านั้น ไประลึกถึงอารมณ์ ไประลึกถึงอารมณ์นั้น เรียกไปมนสิการถึงอารมณ์นั้น เช่น หลวงพ่ออยากทำความสงบ หลวงพ่อ มนสิการถึงลมหายใจ สงบทันที" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๑๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"สัมมาสมาธิเป็นเหตุใกล้ให้เกิดปัญญา ไม่ใช่สมาธิเฉยๆ ทำให้เกิดปัญญานะ สมาธิส่วนใหญ่ไม่ได้ทำให้เกิดปัญญา ต้องสมาธิที่ถูกต้อง คือสมาธิที่จิตตั้งมั่น เป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน เป็นคนดูสภาวะทั้งหลาย นั่นคือสมาธิที่ถูกต้อง คือสัมมาสมาธิ อันนั้นจะทำให้เกิดปัญญา เพราะว่าทำให้จิตถอนตัวออกจากปรากฏการณ์ จิตถอนตัวจากสถานการณ์ทั้งหลาย จากปรากฏการณ์ทั้งหลาย จิตถอนตัวออกมาเป็นคนดู เมื่อจิตถอยออกมาเป็นคนดูแล้...

"สิ่งที่มากระทบไม่ได้มีความหมายอะไร ความหมายมันอยู่ที่ใจไปแปล อาศัยสัญญา ความจำได้ หมายรู้ไปแปล พอแปลความหมายขึ้นมา คราวนี้เริ่มให้ค่าแล้ว แปลความหมายได้ว่าอันนี้คืออันนี้ เริ่มให้ค่าแล้ว ว่าอันนี้ดีอันนี้ไม่ดี อันนี้สวยอันนี้ไม่สวย อันนี้ถูกใจอันนี้ไม่ถูกใจ ใจทำงานต่อไป ถ้าเราฉลาดในการภาวนานะ ตามองเห็น ใจจะเป็นกลาง รู้เลยว่า มันอยู่ที่ความคิดของเรา" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวน...

"ภาระอะไร ที่ไม่ใช่กิจที่ควรทำ สำรวจ ภาระที่ไม่จำเป็น ก็ปลดออกไป เราจะได้มีเวลามากขึ้นเพื่อการภาวนานะ เวลาภาวนานะช่างหายากซะเหลือเกิน เวลาเล่น face เล่น line นี่เยอะ ทำไมต้องไปเล่น? เพื่อให้คนอื่นนึกได้ว่า เรายังอยู่ ฉันยังอยู่ ฉันยังอยู่ มันคือการย้ำอัตตาตัวตนนั่นเอง" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"มีตัณหาอยากได้อยากดี มีมานะอยากเด่น มีทิฏฐิยึดแต่ความคิดความเห็นของตนเองเป็นใหญ่ ถ้าเรามี ๓ ตัวนี้ รับรองเลยว่าช้าแน่นอน ทำไมกล้ารับรอง เพราะพระพุทธเจ้าบอก องค์ธรรม ๓ ตัวนี้เรียก ปปัญจธรรม ถ้าใครมี แม้ตัวใดตัวหนึ่ง ก็ช้าแล้วล่ะ" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"ผัสสะมากระทบนะ ผัสสะไม่ได้ทำให้เราทุกข์หรอก แต่ความอยากของเรา ทำให้เราทุกข์ เรารู้ทันใจที่อยากขึ้นมา อย่างอารมณ์ไม่ดีมากระทบ ใจเราไม่ชอบ รู้ว่าไม่ชอบนะ ถ้าไม่รู้ทัน เราไม่ชอบ เราจะอยากให้มันหายไป เกิดวิภวตัณหา แล้วเราก็ทุกข์ ใจมันจะดิ้น แล้วก็ทุกข์ คนอื่นไม่ได้ทำความทุกข์ให้เรานะ ผัสสะทั้งหลายไม่ได้ทำความทุกข์ให้เรา มันกระตุ้นให้จิตทำงาน ให้จิตมีตัณหา แล้วจิตก็ทุกข์ของจิตเอง ถ้าเราเข้าใจตรงนี้ เร...

"ทำไมเราไม่มีปัญญา ทำไมเรามีแต่ความเห็นผิด ความเห็นผิดนั้น มีรากเหง้ามาจากการคิดผิดๆ การคิดผิดๆ มีรากเหง้ามาจากการหมายรู้ผิดๆ หมายรู้ผิดไปเรียกว่า สัญญาวิปลาส คิดผิด เรียกว่า จิตตวิปลาส เห็นผิด ทิฏฐิวิปลาส ทิฏฐิความเห็นคลาดเคลื่อนไม่ตรงความจริง เราจะฝึกภาวนาจนกระทั่งได้สัมมาทิฏฐิ ได้ทิฏฐิที่ถูก ไม่ใช่ทิฏฐิที่วิปลาส ถ้ามีสัมมาทิฏฐิที่ถูกก็คือ รู้ว่า รูปนามกายใจนี้คือตัวทุกข์ เพราะรู้ตามความเป็นจริง...

"เราหัดดูจิตดูใจไป รับรองว่าไม่ช้าหรอก แต่ต้องมี "อิทธิบาทสี่" ถ้าไม่มีอิทธิบาทสี่ ไม่มีฉันทะในการดู นานๆ ชำเลืองทีหนึ่ง แล้วก็พอแล้ว มักน้อยสันโดษเหลือเกินในความดี สันโดษเค้าไม่ได้เอาไว้ใช้กับความดีนะ ไม่ใช่ว่าสันโดษในคุณธรรม พอใจแล้วหล่ะ มีคุณธรรมแค่นี้ พอใจแล้วหล่ะ อย่างนี้พระพุทธเจ้าไม่สรรเสริญ ให้ขวนขวาย ให้ทำให้มาก ให้ทำให้เจริญเรื่องความดี ไม่ใช่ว่าพอใจในความดีที่มีอยู่" -- พระธรรมเทศนา หลว...

"การปฏิบัติไม่ใช่ การหลับหู หลับตา ไปนั่งสมาธิ หรือการเคร่งเครียดเดินจงกรม แต่มันคือ ความมีสติ คอยรู้กาย คอยรู้ใจของเราไปเรื่อยๆ ตามองเห็น ร่างกายเป็นยังไงรู้สึก จิตใจเป็นยังไงรู้สึก จมูกได้กลิ่น ลิ้นได้รส กายกระทบสัมผัส ใจเราคิดนึก ร่างกายเราเป็นยังไงรู้สึก จิตใจเราเป็นยังไงรู้สึก" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๔ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"กรรมฐานอะไรดีที่สุด ไม่มีนะ กรรมฐานที่ดีที่สุด กรรมฐานที่ดีที่สุดต้องมีเติมว่า สำหรับเรา แต่ละคนไม่เหมือนกัน ดังนั้น ไม่มีกรรมฐานสำเร็จรูป หลวงพ่อเลยไม่ได้สอนนั่งสมาธิพร้อมกัน เดินจงกรมพร้อมกัน ทำอะไรพร้อมๆกัน ไม่ได้สอนอย่างนั้น ทำไมไม่สอน เพราะพระพุทธเจ้าไม่ได้สอน เวลาคนเข้าไปเรียน หรือพระเข้าไปเรียนกับพระพุทธเจ้า ฟังอย่างเดียว ฟังเสร็จแล้วแยกย้ายปฏิบัติ ทางใครทางมัน บางองค์ถนัดดูกาย ก็ดูกาย บาง...

"ข้อ 1 ของการดูจิตนะ อย่าดักดู ให้สภาวะเกิด แล้วค่อยรู้เอา ข้อ 2 ระหว่างที่รู้ อย่ากระโจนลงไปรู้ ดูห่างๆ ดูแบบไม่มีส่วนได้เสีย ข้อ 3 ดูแล้ว แต่ใจต้องเป็นกลาง ปกติพอเรารู้สภาวะอันใดอันหนึ่ง จิตจะไม่เป็นกลางหรอก โดยธรรมชาติ มันจะยินดีบ้าง ยินร้ายบ้าง อย่างความสุขเกิด หรือกุศลเกิด จิตเรายินดีพอใจ กิเลสเกิด หรือความทุกข์เกิด จิตเราไม่พอใจ ให้รู้ทันจิตที่พอใจ จิตที่ไม่พอใจด้วย ถ้าเกิดความยินดีพอใจ ความ...

"จิตเกิดแล้วจิตวิ่งไปวิ่งมาไหม จิตไม่วิ่งไปวิ่งมา จิตเกิดตรงไหน จิตก็ดับตรงนั้นแหละ เพราะฉะนั้น จิตที่ดู กับจิตที่ฟัง เป็นจิตคนละดวงกัน จิตที่คิด ก็เป็นอีกดวงหนึ่ง คนละแบบกัน ทั้งหมดเกิดแล้วดับทั้งสิ้นเลย จิตเกิดที่ตาก็ดับ เกิดที่หูเกิดแล้วก็ดับ เกิดที่จมูก ที่ลิ้น ที่กาย ที่ใจ เกิดแล้วดับทั้งสิ้น จิตไม่ได้มีดวงเดียว แล้วก็เที่ยววิ่งไปวิ่งมา" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรร...

"เดินจงกรมทั้งวันทั้งคืน ไม่ได้เรียกว่า มีความเพียรนะ ถ้าเดินไปด้วยใจโลภ อยากดี ไม่ได้ละอกุศล อย่างเรานอนอยู่นะ นอนอยู่ ถ้าเราเห็นกิเลส เห็นอะไรของเรานะ เรามีสติรู้ลงไป กิเลสดับลงไป นั่นเราทำความเพียรอยู่ ทั้งๆ ที่นอนอยู่ หลวงปู่มั่น พูดชัดเลยบอกว่า เมื่อไรมีสติ เมื่อนั้นมีความเพียร เมื่อไรขาดสติ เมื่อนั้นขาดความเพียร ความเพียร ไม่ใช่นั่งสมาธิหามรุ่งหามค่ำ เดิมหามรุ่งหามค่ำ แต่คือการที่เรามีสติรู้...

"หน้าที่เรา มีสติ เรียนรู้ความจริงของรูปนาม กายใจซ้ำแล้วซ้ำอีก นี่คือทางรอดนะ นี่คือทางเดียว ที่จะรอด ทางอื่นไม่ช่วยให้เรารอด อย่างไปนั่งสมาธิ ก็ไม่รอด นั่งสมาธิ จิตสงบไป มีความสุขอยู่ช่วงกำลังของสมาธิ พอสมาธิเสื่อม ก็ทุกข์ใหม่ จิตใจวุ่นวายขึ้นมาใหม่" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๒๒ ตุลาคม ๒๕๖๐

"ร่างกายก็ต้องเปลี่ยนอิริยาบถ อิริยาบถปิดบังไม่ให้เราเห็นทุกข์ มีสติ ระลึกรู้ไป ก่อนจะเปลี่ยนอารมณ์ ก่อนจะเปลี่ยนอิริยาบถ เห็นทุกข์ซะก่อน แล้วค่อยเปลี่ยน เรียนรู้ความจริงสักหน่อย ไหนๆ ก็เห็นทุกข์แล้ว เอามาให้เกิดปัญญาสักหน่อย เอาความทุกข์เป็นหินลับมีดนะ ให้สติปัญญามันแหลมคมขึ้นมา" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๖๐

"พวกเรามีภารกิจสำคัญนะ แต่ละคนสู้กับกิเลสของตัวเอง แล้วก็ส่งทอดธรรมะออกไปให้คนรุ่นต่อไปให้ได้ อย่างนี้คือหน้าที่ของชาวพุทธ ทำประโยชน์ตนเอง ทำประโยชน์ผู้อื่นให้ถึงพร้อม ด้วยความไม่ประมาท ไม่ประมาท คือ ทำด้วยสติด้วยปัญญาจริงๆ อย่างอยากเผยแพร่ แต่เพื่อความดังอย่างนี้ ไม่ใช่ชาวพุทธ แต่อยากเผยแพร่ธรรมะ ด้วยความเมตตากรุณา อย่างนี้เป็นชาวพุทธ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่น...

"ถ้าใจเรารู้จักเมตตา เวลาเราทำสมาธิจะเร็ว จะสงบเร็ว เพราะเมตตาเป็นกระแสที่ร่มเย็น ฝึกใจเรานะ มองคนอื่น มองสัตว์อื่น มองสิ่งแวดล้อม ด้วยความรู้สึกเป็นมิตร ใจเราจะร่มเย็น ไม่เฉพาะคนอื่นสัตว์อื่นนะ สิ่งที่แวดล้อมเราอยู่ด้วย" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๑๕ ตุลาคม ๒๕๖๐