หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

"ไม่มีครูบาอาจารย์องค์ไหนให้เราพึ่งได้ตลอดหรอก ตนแลเป็นที่พึ่งของตัวเอง... ความแก่ไม่ปรานีใคร ความเจ็บไม่ปรานีใครหรอก วันหนึ่งก็ต้องตาย ฉะนั้น พวกเรา ถ้าพ่อแม่ตายเราจะเลี้ยงตัวเองอยู่ได้ไหม ต้องถามตัวเองนะ ต้องขยันภาวนาหน่อย พึ่งตัวเองให้ได้... พึ่งตัวเองให้มาก" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๕๙ (590416B)

"หายใจ รู้สึก เห็นร่างกายตายไปเรื่อยๆ ทำความรู้สึกไว้ ว่ากำลังตายอยู่ นี่เรียกว่าหัดตายก่อนตาย เวลาจะตายจริงจะไม่หวั่นไหว มันชินกับความตาย แต่ใจไม่หดหู่ไม่ท้อแท้ ใจจะร่าเริง ใจจะเบิกบาน ใจทรงสมาธิอยู่ เราเห็นร่างกายหายใจนะ รู้สึกเลยหายใจออกก็ตายไปที หายใจเข้าก็ตาย ร่างกายนี้ตายเป็นลำดับๆ ใจจะเบิกบาน เป็นมรณานุสสติไปในตัวด้วย เจริญปัญญาไปด้วย" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 16...

"อยากให้ทำกุศลให้ถึงพร้อม ไม่ใช่ทำบุญให้ถึงพร้อม บุญเป็นเครื่องอาศัยอยู่กับโลก บุญเวียนอยู่กับโลก กุศล ถ้าเติบโตขึ้นมานะ ออกจากโลก สิ่งที่เรียกว่ากุศล มันก็มีอโลภะ - ไม่โลภ, อโทสะ - ไม่โกรธ, อโมหะ - ไม่หลง เป็นกุศลใหญ่ ... ปัญญาก็คือ อโมหะ - ไม่หลง ฉะนั้น เรามาพัฒนาปัญญา" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๑๔ เมษายน ๒๕๕๙ (590414B)

"จิตมันเปลี่ยนทุกคราวที่มีผัสสะ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ กระทบอารมณ์เมื่อไหร่ จิตก็เปลี่ยนเมื่อนั้น เพราะฉะนั้น เราปฏิบัติอยู่ในชีวิตธรรมดานี่เอง" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๑๔ เมษายน ๒๕๕๙ (590414A)

"ธรรมะของพระพุทธเจ้าตีความเอาเองไม่ได้ ถ้าตีความเอาเอง เรามีกิเลส มันจะตีความตามกิเลสทันทีเลย ... ปริยัติก็ต้องรักษาไว้ อย่าไปลบทิ้งตามใจชอบ" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๘ เมษายน ๒๕๕๙ (590408B)

"แค่รู้สึกนะ ร่างกายเคลื่อนไหว แค่รู้สึก สิ่งที่หลวงพ่อสอนให้ดูเบสิค ดูเพลนๆ แต่จะบอกให้ ถ้าทำนะ มรรคผลนิพพานจะอยู่ไม่ไกลเรา เพราะมรรคผลนิพพานเกิดจากจิตเราเกิดปัญญาแก่รอบ รู้ความจริงของกาย รู้ความจริงของใจ" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วันที่ ๒๕ พฤษภาคม ๒๕๕๙

"เราต้องเรียน ต้องรู้หลักของการปฏิบัติให้แม่น หลักธรรมะของพระพุทธเจ้า ถูกครอบคลุมด้วยธรรมะ คือ อริยะสัจ ทุกข์ คือ รูปกับนามคือตัวทุกข์ ถ้าการปฏิบัติ ทิ้งจากการรู้ทุกข์ รู้ด้วยสติ รู้ด้วยปัญญา จะไม่ใช่ทางที่จะพ้นทุกข์เลย"

"ที่จริงโลกนี้ทุกข์ ไม่ใช่ว่าเราปฏิบัติแล้วมันทุกข์ มันทุกข์อยู่แล้ว แต่คนทั่วไปมันหลง มันเห็นว่าสุข" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๓ เมษายน ๒๕๕๙ (590403B)

"ถ้าเราใช้จิตที่มีความสุข ไปรู้อารมณ์ที่รู้แล้วมีความสุข แป๊บเดียวก็สงบ รู้ไปสบายๆ ทีนี้ พวกเราเวลาทำสมาธิ เกือบร้อยละร้อย มันใช้จิตที่ไม่มีความสุข ใช้จิตเครียดๆ หรือจิตที่โลภๆ หรือบางทีก็ทำจิตให้หลงๆ" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๓ เมษายน ๒๕๕๙ (590403A)

"เราไม่รู้นะ วันข้างหน้าเราจะเจออะไร เพราะฉะนั้น เราต้องภาวนาให้ใจเรามีพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง เราตายเราตายอยู่กับพระพุทธเจ้า ตายอยู่กับการปฏิบัติธรรม ตายด้วยใจที่สะอาด มีชีวิตอยู่ก็มีอย่างมีความสุข ตายไปก็ตายด้วยความมั่นใจ จิตใจไม่หวั่นไหว ไปฝึกเข้านะ" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๒ เมษายน ๒๕๕๙ (590402B)

"สมาธิจำเป็น ไม่มีสมาธิเจริญปัญญาไม่ได้ เราต้องฝึก ของฟรีไม่มี ทุกอย่างต้องฝึก... อยากให้จิตมีแรงไม่ฟุ้งซ่าน มีความพร้อมที่จะเจริญปัญญา ก็ต้องฝึกสมาธิ... การร้องขอไม่เกิดประโยชน์อะไรทั้งสิ้น... ต้องทำเหตุ แล้วผลเป็นเอง จะมาขอผลโดยไม่ทำเหตุ ทำไม่ได้ แล้วเหตุกับผลต้องตรงกัน" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๒ เมษายน ๒๕๕๙ (590402A)

"ยังไงก็อย่าผิดศีล ศีลเป็นมาตรการสุดท้ายของความเป็นมนุษย์นะ ผิดศีลไม่ใช่มนุษย์แล้ว ใจขณะนั้นเป็นสัตว์ในอบายแล้ว" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๙ (590401B)

"อริยมรรคมีองค์ ๘ ประการ ย่อลงมาคือศีล สมาธิ ปัญญา ขาดอันใดอันหนึ่งไม่ได้... เริ่มต้นต้องรักษาศีล อยากได้ธรรมะ ไม่มีศีลก็ไม่มีธรรม ศีลเสีย สมาธิเสื่อม สมาธิเสื่อม ปัญญาไม่เกิด" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๕ วันที่ ๑ เมษายน ๒๕๕๙ (590401A)

"เห็นร่างกายยืน เดิน นั่ง นอน เป็นอารมณ์ มีจิตเป็นคนไปรู้ อย่างนี้ใช้ได้ เริ่มแยกรูปนามได้แล้ว หรือบางคนเห็นความสุข ความทุกข์เกิดขึ้น จิตเป็นคนไปรู้ รู้เลยว่าความสุข ความทุกข์กับจิตเป็นคนละอันกัน อย่างนี้ก็เรียกว่าแยกรูปแยกนามได้นะ แยกขันธ์ได้" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช วันที่ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๕๙

"ชาวพุทธ ไม่เป็นโดยการเกิด ไม่เป็นโดยการไปจดทะเบียนว่าเป็นชาวพุทธ เราจะเป็นชาวพุทธได้ เราต้องเรียน ศึกษาสิ่งที่พระพุทธเจ้าสอน ศึกษาแล้วเข้าใจ รู้วิธีปฏิบัติแล้ว ก็ลงมือปฏิบัติ จนเกิดสัมมาทิฏฐิ รู้ถูก เข้าใจถูก เราถึงจะเป็นชาวพุทธที่แท้จริง เราเป็นชาวพุทธ เป้าหมายปลายทางของเรา ต้องดับทุกข์ ต้องพ้นทุกข์" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช โรงพยาบาลรามาธิบดี วันที่ ๓ พฤษภาคม ๒๕๕๙

พระพุทธเจ้าสอนเรื่องทุกข์ และสอนวิธีพ้นไปจากความทุกข์... เป็นการชี้ให้เราเห็นว่าปัญหาของเราจริงๆ อยู่ที่ไหน และทำอย่างไรเราจะพ้นจากปัญหาอันนั้นได้ ปัญหาของเราก็คือ เราจมอยู่กับความทุกข์นี่ เพราะฉะนั้น ไม่ใช่เรื่องของการมองโลกแง่ร้าย เพราะมีทางออกให้ พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๔ วันที่ ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๙ (590326B)

"ความทุกข์ทั้งหลายแหล่ ที่เกิดขึ้นกับเรา เกิดจากจิตไม่ยอมรับความเป็นจริง อย่างร่างกายนี้ต้องแก่ จิตไม่ยอมรับความเป็นจริง พอแก่ขึ้นจิตก็เป็นทุกข์ ร่างกายนี้ต้องเจ็บไข้ได้ป่วย จิตไม่ยอมรับความจริง พอเจ็บป่วยขึ้นมา จิตก็เป็นทุกข์ ร่างกายนี้ต้องตาย จิตไม่ยอมรับความจริง พอจะตายก็ทุกข์มากเลย รู้สึกสูญเสียทุกสิ่งทุกอย่าง" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๔ วันที่ ๑๙ มีนาคม ๒๕...

"งานหลักของเราจริงๆ คือการเจริญปัญญา ทีนี้ การเจริญปัญญารวดเดียว มันทำไม่ไหว มันต้องมีการเตรียมจิตให้พร้อมก่อน ถ้าเอาจิตที่ไม่มีคุณภาพไปเจริญปัญญา ทำไม่ได้จริง งานเตรียมจิตให้พร้อมนี่เราต้องเรียน เรียกว่า "จิตสิกขา" เรียนเรื่องจิต แล้วพัฒนาจากจิตที่ไม่มีคุณภาพ ไปสู่จิตที่มีคุณภาพ" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๔ วันที่ ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๙ (590326A)

"เวลากราบพระ ไม่ใช่กราบพระพุทธรูป หลวงพ่อกราบพระพุทธเจ้า ไม่ใช่กราบโลหะ...ทองเหลือง ทองแดง ก้อนอิฐก้อนหิน เวลากราบนะกราบลงไป ทำความรู้สึกในใจเรา เหมือนพระพุทธเจ้ายืนอยู่ข้างหน้าเรา เรากราบอยู่แทบเท้าท่าน เราจะเดินตามรอยเท้าของท่านไป บอกตัวเองไปเรื่อยๆ อะไรที่ท่านห้าม เราจะไม่ทำ อะไรที่ท่านให้ทำ เราจะทำ" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๔ วันที่ ๑๓ มีนาคม ๒๕๕๙ (590313B)

"การเจริญปัญญา หรือ การทำวิปัสสนากรรมฐาน คือ การเห็นความจริงของรูป นาม กาย ใจ ไม่ใช่การเห็นรูป นาม กาย ใจ เพราะฉะนั้นอย่าง ถ้าเราเห็นร่างกายหายใจ ยังเป็นสมถะอยู่ ไม่ใช่วิปัสสนา เราต้องเห็นความจริงของรูป นาม กาย ใจว่าตัวที่หายใจอยู่ ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา จิตที่ไปรู้ตัวที่หายใจอยู่ก็ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ถ้าไม่เห็นไตรลักษณ์ไม่ใช่วิปัสสนา จำหลักนี้ไว้ให้ดีเลย" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปรา...

"เมื่อไรรู้ทุกข์แจ่มแจ้ง สมุทัยคือตัณหาจะไม่เกิดอีก ถูกละอัตโนมัติ นิพพานจะปรากฏขึ้นต่อหน้าต่อตา อริยมรรคจะเกิดขึ้นในขณะนั้น เกิดเอง หน้าที่เรามีแต่รู้ทุกข์ให้มาก รู้ทุกข์จะดูอะไรก็ได้ในรูปในนาม รู้กิเลสก็เป็นการรู้ทุกข์นะ ค่อยๆ หัดดูกิเลสไป" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช บ้านจิตสบาย วันที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๕๙

"ขยายความอยากออกไปเรื่อยๆ พอได้อันโน้นจะเอาอันนี้ ได้อันนี้ก็จะเอาอันนั้น แต่ละคนตกเป็นทาสของความอยาก โดยไม่รู้ตัวว่าเป็นทาส เราแต่ละคนคิดว่าเราเป็นอิสระ ไม่มีใครสั่งเราได้ แต่แท้จริงแล้ว เราตกเป็นทาสของความอยากนะ ความอยากสั่งงานเราตลอดเวลานะ" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช สำนักงานอธิบดีผู้พิพากษาภาค ๒ วันที่ 27 เม.ย. 59

"ธรรมชาติของจิต มันชอบหลง เราต้องมาฝึกให้มันรู้ตัว มันเคยชินที่จะหลง มันก็หลงบ่อย เรามาฝึกให้มันเคยชินที่จะรู้ตัว มันก็จะรู้สึกตัว เราต้องทำกรรมฐาน สักอย่างหนึ่ง อะไรก็ได้ ดูตัวเองว่า ทำกรรมฐานอะไรแล้ว รู้สึกตัวได้บ่อย เอากรรมฐานอันนั้น คอยรู้ทันกายรู้ทันใจบ่อยๆ ต่อไปจิตจะเคยชินที่จะรู้สึกกายรู้สึกใจ ต่อไปไม่ต้องเจตนารู้สึก มันจะรู้สึกได้เอง" หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช บ้านสติ ขอนแก่น วันที่ ๒๔ เมษา...

"หน้าที่เรา ล้างกิเลสของเราเอง ไม่ใช่ไปยุ่งกับคนอื่น คนอื่นมาล้างกิเลสให้เราไม่ได้" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๔ วันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๕๙ (590312B)

"ต้องใจกล้าๆ นะ ถ้าของเก่าของเราดีจริง เราต้องพ้นทุกข์ไปแล้วล่ะ ถ้าตั้งนานแล้วเราก็เหมือนเดิม มันแสดงว่าที่เราฝึกอยู่มันยังไม่พอ" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๖๔ วันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๕๙ (590312A)