หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

"เวลาที่จิตมีพลังน่ะ ให้ตั้งใจภาวนาไปสบายๆ อย่าหวังผลนะ ภาวนาไป อย่าทิ้งช่วงนี้ลงไป ช่วงนี้เป็นนาทีทองจริงๆ ถ้าเสียไปแล้วต้องสะสมอีกเป็นปีเลย กว่าจะขึ้นมาใหม่" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๐ วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๖๐

"ถ้าเราหลอมหลวมการปฏิบัติเข้ากับชีวิตจริงไม่ได้นะ ยังห่างไกลมรรคผลนิพพาน อยู่ในชีวิตธรรมดานี่แหละ ยืน เดิน นั่ง นอน กิน ดื่ม ทำ พูด คิด มี "สติ" มันใกล้นิดเดียว มันจะเห็นเลย ตัวที่ยืน เดิน นั่ง นอน กิน ดื่ม ทำ พูด คือ ตัวรูป ไม่ใช่เรา เป็นตัวทุกข์ เป็นวัตถุ เป็นก้อนธาตุ ตัวที่คิด คือ ใจ คิดดีบ้าง คิดร้ายบ้าง ไม่ใช่เราอีก ฝึกง่ายๆ สบายๆ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่น...

"เวลาที่เราเจริญปัญญาด้วยการดูกาย เจริญปัญญาด้วยการดูจิต จิตจะพลิกไปพลิกมาระหว่างการเจริญวิปัสสนากรรมฐานกับสมถะกรรมฐาน เมื่อไหร่สติระลึกรู้ตัวสภาวะธรรม ตัวรูปธรรม ตัวนามธรรม จิตระลึกรู้ ความโลภ ความโกรธ ความหลง ที่เกิดขึ้น ความสุข ความทุกข์ที่เกิดขึ้น จิตระลึกรู้ ร่างกายที่หายใจออก ร่างกายที่หายใจเข้า อันนี้เป็นการทำสมถะนะ ยังเป็นสมถะอยู่ เมื่อไหร่จิตเกิดปัญญาเห็น ใช้คำว่า "เห็น" นะ ไม่ใช่คิด เห็น...

"เวลาเราปฏิบัตินะ พวกนึงก็จะไปนั่งสมาธิบังคับจิต บังคับให้สงบบ้าง บังคับให้ซึมบ้าง ให้นิ่งๆ บ้าง บังคับให้มีความสุขบ้าง นี่พวกแทรกแซง อีกพวกนึง กำหนดไปเรื่อยเลย พวกนี้ก็เครียด ถ้าเรารู้อย่างที่มันเป็น ไม่เครียด เป็นคนดีเครียดไหม? เป็นคนดี เครียดใช่ไหม จะต้องดี แค่เราฝืนจะต้องเป็นคนดี ฝืนว่าจะต้องอย่างนั้น ฝืนว่าจะต้องอย่างนี้ ความเครียดเกิดขึ้นแล้ว เราภาวนาไม่ได้เพื่อให้เครียดมากขึ้น เราภาวนาเพื่อ...

"สติ สำคัญมาก มีสติกับมีปัญญา สองตัวนี้แหละ จะช่วยให้การดำรงชีวิตมีความสุข จะปีใหม่ ปีเก่า ก็มีความสุข ยิ่งผ่านวัน เดือน ปี ไปเรื่อย สติ สมาธิ ปัญญา ของเราแก่กล้าขึ้น ชีวิตก็ยิ่งเบาลงเรื่อยๆ ชีวิตของคนในโลกนี้หนักมากเลย แบกภาระเอาไว้เต็มไปหมด" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑๓ เมษายน ๒๕๖๐

"อย่างใจเรา นิ่งคงที่อยู่นานๆ ต้องเฉลียวใจ ว่าไม่ถูกละ ค่อยๆ สังเกตว่า ทำไม มันผิดตรงไหน ดูเองบางทีก็ยาก จุดที่จะดูง่าย คือตอน "ตื่นนอน" พอตื่นนอนปุ๊บ เราคิดถึงการปฏิบัติปั๊บ จิตมันจะเคลื่อนเข้ามาช่องนี้ที่เคยชินเลย จะไหลปรื้ดเข้าไป ค้างอยู่ที่เดิม และอยู่เป็นวันๆ อย่างนั้น พอหลับ มันก็ลงพวัง ที่สร้างไว้ หายไป แล้วพอตื่น นึกถึงการปฏิบัติปุ๊บ ไหลเข้าช่องเก่าเลย ถ้าเรารู้ว่ามันไปอย่างนี้นะ ต่อไปไม่ไ...

"การปฏิบัติ มันไม่ยากอะไรหรอกนะ อยู่ที่ว่ารู้หลัก แล้วก็ลงมือทำจริงๆ ไม่หยุด บางคนฟังหลวงพ่อเทศน์ นึกว่ารู้หลักแล้ว ที่จริง ใจยังไม่เข้าใจ เข้าสมองไป ยังไม่ถึงใจ ถ้าเข้าถึงใจจริงๆ นะ จิตมันจะเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน เห็นรูปนามทำงาน เห็นไตรลักษณ์ มันจะเห็นอย่างนั้นเลย คำว่าเห็น...ไม่ได้คิดนะ คิด...ไม่ได้เห็น มันเห็นจริงๆ เห็นกระบวนการทำงานของใจ เห็นรูปนามเปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ" -- พระธรรมเทศนา ห...

"จิตแห้งแล้งก็ปฏิบัตินะ ไม่เลิก แต่ว่า หาที่ให้จิตพักผ่อน ทำสมถะได้ จิตจะได้พักผ่อน จะไม่แห้งแล้ง ถ้าไม่มีสมถะเลย จะแห้งแล้ง ถ้าทำสมถะไม่เป็นก็ท่องพุทโธเล่นๆ ไป คิดถึงพระพุทธเจ้าไป หรือว่าซื้ออาหารไปเลี้ยงปลา เวลาให้ทาน จิตใจแช่มชื่น เราก็จะได้พักผ่อน" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๐ วันที่ ๘ เมษายน ๒๕๖๐

"เรามีกิเลสตัวไหนให้ดูบ่อย เราเอาตัวนั้นเป็นฐาน เป็นหลักไว้นะ เรียกว่าสติปัฏฐาน เป็นฐานที่ตั้งของสติ เอากิเลสนั้นแหละเป็นฐานที่ตั้งของสติได้ จิตมีความโกรธขึ้นมาก็รู้ จิตไม่โกรธก็รู้นะ จิตโลภขึ้นมาก็รู้ จิตไม่โลภก็รู้ จิตหลงไปก็รู้นะ ใจลอย จิตไม่หลงก็รู้ นี่ใช้กิเลสนะ ใช้จิตใจที่มีกิเลสเป็นฐานของการเจริญสติ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๐ วันที่ ๘ เมษายน ๒๕๖๐

"ใจที่ธรรมดาที่สุด ดีที่สุด ใจที่ธรรมดาที่สุด แสดงธรรมได้ดีที่สุดด้วย ใจที่ธรรมดานะ เดี๋ยวก็สุข เดี๋ยวก็ทุกข์ เดี๋ยวก็ดี เดี๋ยวก็ร้าย ใจที่เพ่งไว้ก็เฉยๆ ไม่สุข ไม่ทุกข์ ไม่ดีไม่ร้าย เฉยๆ คงที่ แทนที่จะเห็นว่า ไม่เที่ยง กลายเป็นเที่ยงไป แทนที่จะเห็นว่า บังคับไม่ได้ รู้สึกบังคับได้ ยิ่งภาวนาแล้วเลยเป็นมิจฉาทิฐินะ ถ้าวางจิตไม่ถูก ถ้าวางจิตถูก จิตเป็นกลางจริงๆ สักว่ารู้ว่าเห็น จิตเป็น ผู้รู้ ผู้ตื่น ผ...

"เผลอแล้วเรารู้ว่าเผลอ จิตจะถูกต้อง ถ้าเพ่งอยู่รู้ว่าเพ่ง จิตก็ยังเพ่งอยู่ เพราะฉะนั้น เผลอดีนะ ไม่ใช่ไม่ดี เผลอเนี่ยเสี่ยงลงนรกจริง เสี่ยงไปอบายจริง แต่ถ้าเรารู้จิตที่เผลอปุ๊บ จิตจะถูกต้อง เข้าสู่ทางสายกลางทันทีเลย" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๐ วันที่ ๒ เมษายน ๒๕๖๐

"เราอยู่ไกลครูบาอาจารย์ ต้องจับหลักการปฏิบัติให้แม่น และช่วยตัวเองให้ได้ และวัดผลการปฏิบัติด้วยตัวเองให้ได้ เราจะปฏิบัติได้ ขั้นแรกต้องฝึกให้มีสติก่อน ถ้าขาดสติ เราจะไม่มีคุณงามความดีอะไรเหลือเลย เพราะจิตที่ไม่มีสตินะ อกุศลมันจะเข้ามาง่าย ถ้าเมื่อไหร่มีสติ เมื่อนั้นจะไม่มีกิเลส เมื่อไหร่มีกิเลส เมื่อนั้นจะไม่มีสติ นี่เป็นกฎของธรรมะนะ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที...

"เราระลึกถึงครูบาอาจารย์ปุ๊บ ใจเรามีสมาธิ ธรรมะจะเกิดขึ้นในใจเรา จิตจะถ่ายทอดธรรมะออกมา ท่านจะถ่ายทอดรึเปล่าเราไม่รู้ แต่จิตเรานี่แหละถ่ายทอด งั้นฝึกนะ ให้ใจระลึกถึงพระพุทธเจ้าเนืองๆ ระลึกถึงครูบาอาจารย์เนืองๆ ระลึกดีที่สุดคือ ระลึกถึงพระพุทธเจ้า ระลึกเรื่อยๆ วันนึงมากๆ ร้อยครั้ง พันครั้ง ถ้าคิดบ่อยๆ เวลาจะทำชั่วมันจะทำไม่ได้ เวลาจะขี้เกียจทำดี มันจะขี้เกียจไม่ได้ มันจะขยันขึ้นมา" -- พระธรรมเทศนา...

"ทำบุญต้องทำให้เป็นนะ บุญที่ยิ่งใหญ่ ต้องลดละกิเลสได้ อย่างทำบุญแล้วขอโน่น ขอนี่ ได้บุญเล็กน้อย มันเจือโลภะ ถ้าทำแล้วลดละกิเลส ได้บุญใหญ่ บุญที่ใหญ่ที่สุดคือ วิปัสสนากรรมฐาน เพราะว่า ลดละกิเลสที่ลดยากที่สุดคือ โมหะ เจริญเมตตา ก็เป็นบุญใหญ่ เป็นบุญต่อสู้กับโทสะ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๐ วันที่ ๒๖ มีนาคม ๒๕๖๐

"เวลาเราภาวนานะ เราอยู่ไกลครูบาอาจารย์ เรียกว่าเราขาดกัลยาณมิตร เราอย่าไปเชื่อว่า คนนั้นเป็นกัลยาณมิตร คนนี้เป็นกัลยาณมิตรง่ายๆนะ พอเราภาวนา แล้วเราก็ถามคนนั้นที คนนี้ที ส่วนใหญ่เสีย ไม่ใช่ส่วนใหญ่ดี กรรมฐานเป็นเรื่องที่จะเรียนรู้ตัวเอง" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๐ วันที่ ๒๖ มีนาคม ๒๕๖๐

"กุศลเกิดบ้าง อกุศลเกิดบ้าง ไม่เป็นไร ไม่ต้องกุศลตลอด อย่าไปเกลียดอกุศล อย่าไปรักกุศลถึงขนาดที่ว่า ต้องเกิดตลอดเวลา เพราะฉะนั้น จิตเป็นอกุศลให้รู้ อกุศลจะสอนธรรมะเรา ความโลภ ความโกรธ ความหลง เกิดแล้วก็ดับทั้งสิ้น จิตที่เป็นกุศล มีศรัทธา มีวิริยะ มีสติ มีปัญญา เกิดขึ้น มันก็เป็นของชั่วคราว" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๐ วันที่ ๒๕ มีนาคม ๒๕๖๐

"ถ้าพวกเราศึกษาโดยใจที่เปิดกว้าง ไม่ได้ศึกษาแบบเซล์ฟจัด โน่นก็รู้ นี่ก็รู้ รู้ด้วยความคิดทั้งนั้น ไม่ได้รู้ด้วยใจ ถ้ามีใจเปิดกว้าง ไม่คิดว่าเรารู้แล้ว ค่อยๆ ฟัง ค่อยๆ สังเกต ฟังแล้วก็สังเกตดูว่า สภาวะจริงๆ เป็นยังไง การปฏิบัตินะ ถ้าไม่เห็นสภาวะ มันไม่ใช่การปฏิบัติ มันเป็นแค่ปริยัติ ฟังหลวงพ่อ มันก็คือการเรียนปริยัติ ไปคิดเอา มันก็คิดแบบนักปริยัติ แต่การปฏิบัติด้วยใจนั้น ต้องเห็นสภาวะ เราหัดดูสภาวะ...

"เทวดามีหลายชนิดนะ ในทางศาสนาพุทธ อย่างพระเจ้าแผ่นดินก็ถือเป็นเทวดาแบบหนึ่ง เป็นเทวดาโดยสมมติ หรือเทวดาจริงๆ ที่เรามองเห็น เทวดาด้วยการเกิด เกิดมาเป็นเทวดา เทวดาที่ประเสริฐที่สุด เรียกว่า วิสุทธิเทพ วิสุทธิเทวดา วิสุทธิ คือ บริสุทธิอย่างยิ่ง ถ้าเมื่อไหร่จิตเราเข้าถึงความบริสุทธิ์นะ เราก็เป็นเทวดาเหมือนกัน ถ้าเราฝึกจนจิตเราบริสุทธิ์ได้จริงๆ เทวดาชนิดอื่นก็ยังนับถือ วิธีที่จะฝึกให้จิตบริสุทธิ์ ก็คือ...

"งั้นเวลาเจ็บป่วยนี่ คือเวลาเข้าห้องสอบ เวลายังไม่ป่วยนี่ เข้าห้องเรียน ถึงเวลาป่วยแล้ว เข้าห้องสอบ แต่บางคนยังเรียนไม่เก่ง ถึงเวลาป่วย จะไปเข้าห้องเรียน มีบางคนไม่สบายมาถาม "หนูจะทำใจยังไง?" ทำไงก็ทำไปเถอะ หนูเอ๋ย มันทำไม่ได้หรอก คือความทุกข์มาถึงตัวแล้ว จะมาปฏิบัติเนี่ยนะ มันไม่ได้กินหรอก มันไม่ทัน มันต้องฝึกซะ ตั้งแต่ยังแข็งแรง อยู่ในชีวิตทำธรรมดา เข้าห้องเรียนไว้ให้ดี ห้องเรียน บทเรียนของเรา ก...

"ถ้าเราสังเกตให้ดีนะ เวลาร่างกายเจ็บป่วย หรือร่างกายไม่สบาย จิตใจมันพลอยไม่สบายไปด้วย พระพุทธเจ้าท่านถึงสอนว่า คนทั่วๆ ไป เวลาร่างกายเจ็บป่วย เหมือนถูกยิงด้วยธนูดอกที่หนึ่ง ยิงเข้ามาที่ร่างกาย แล้วมันจะซ้ำดอกที่สองเข้ามาที่ใจ คือจะทุกข์ใจขึ้นมาด้วย ถ้าเป็นลูกศิษย์พระพุทธเจ้าจริงนะ ความทุกข์มันจะอยู่ที่กายเท่านั้น มันจะเข้ามาไม่ถึงใจ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช ที่โรงพยาบาลศิริราช วัน...

"เมื่อเราภาวนาจนจิตเข้าถึงความเป็นกลางด้วยปัญญา ตรงนี้คือ ประตูแห่งอริยมรรคแล้ว เบื้องต้น รู้สภาวะ จิตไม่เป็นกลาง ให้รู้ทันด้วยสติ รู้ทันว่าตอนนี้ไม่เป็นกลางแล้ว ยินดีบ้าง ยินร้ายบ้าง จะเป็นกลางด้วยสติ ใช้จิตที่เป็นกลางแล้วเนี่ย เรียนรู้ความเป็นไตรลักษณ์ของรูปนามไปเรื่อย สุดท้ายจะเป็นกลางด้วยปัญญา เมื่อเป็นกลางด้วยปัญญา จิตจะหมดความดิ้นรน คำว่ารู้ คำว่าเห็น สักแต่รู้ สักแต่เห็น จะเกิดขึ้นตอนนี้" -...

"ถ้าต้อง บิ้ว กันนานนะ กว่าจะยอมทำความดีนะ อันเนี้ย จิตดวงนี้ เป็นกุศลที่มีกำลังอ่อน แต่ถ้ามันเกิดโดยสันดาน อยากดีเองนะ มันเป็นกุศลที่มีกำลังกล้า เราจะฝึกจิต จนกระทั่งจิตเป็นกุศลมีกำลังกล้า ถ้าไม่มีกำลังกล้า จะไปภาวนายังไง จะไปเจริญปัญญาอะไร ปัญญานั่นเป็นบุญ เป็นกุศลที่ใหญ่ที่สุดเลย เพราะฉะนั้น เราจะต้องมาฝึก หัดรู้สภาวะไป จนจิตจำสภาวะได้แม่น แล้วสติเกิดเอง จิตจะเป็นมหากุศลจิต อสังขาริกัง โดยไม่ชั...

"หัดรู้สึกบ่อยๆ แล้วเราจะรู้ความจริงของมัน ความจริงก็คือ"ตัวเราไม่มี" การค้นพบว่าตัวเราไม่มี เป็นประโยชน์มาก บางคนตกใจ อุตสาห์ปฏิบัติเพื่อหาตัวตนที่แท้จริง อยากมีตัวตนที่แท้จริง ถ้าปฏิบัติเป็น ดูกายดูใจ ตรงตามความเป็นจริง จะพบว่าตัวเราไม่มีหรอก การที่ตัวเราไม่มี ไม่ใช่ความสูญเสีย แต่มันเป็นความเป็นจริงซึ่งเป็นอยู่แล้ว" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๐ วันที่ ๑๑ ม...

"บางคนตกใจว่า ศึกษาศาสนาพุทธแล้ว สูญเสียความเป็นตัวเราไป ที่จริง ไม่ได้สูญเสีย ความเป็นตัวเรา ไม่มีมาตั้งแต่แรกแล้ว มีแต่ความหลงผิด ว่ามีตัวเรา พอหลงผิด ว่ามีตัวเรา มันก็เชื่อผิดๆ คิดผิดๆ เลยทำผิดๆ ไปหมด" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๐ วันที่ ๑๑ มีนาคม ๒๕๖๐

"ภาวนาไปนะ ถอดถอนกิเลสไป ด้วยศีล ด้วยสมาธิ ด้วยปัญญา เครื่องมือที่พระพุทธเจ้าให้ เครื่องมือโบร่ำโบราณ สอนมาหลายพันปีละ กิเลสก็ของโบราณ มีมาแต่ไหนแต่ไรแล้ว โลภ โกรธ หลง ของเก่าเจอกับของเก่า 3 ต่อ 3 โลภ โกรธ หลง ศีล สมาธิ ปัญญา ใครจะแพ้ ใครจะชนะ..... ตอบได้มั้ย ส่วนใหญ่ใครแพ้ ศีล สมาธิ ปัญญา เป็นของดี เป็นอาวุธวิเศษ แต่ไม่มีผู้ใช้เท่าไหร่ คนที่หยิบจับอาวุธนี้ขึ้นมาไม่ค่อยมี มันมีแต่ทาสของกิเลสเต็มบ้...