שיעורי עיון למחשבה - אידיש

ממשיך לתאר קושיית האחרונים על מקום השבת בזמנים שונים בכדור הארץ בשלשה אופנים, בדרך הלכתית, בדרך קבלית, ובדרך פשט מעשה בראשית. מסדר שלשה דרכי תירוצים שמצאנו על קושיא זו, הדרך ההלכתית ששבת אינו תלוי במקום מסוים אלא לכל מקום כפי שהוא, הדרך האגדית שעיקר קדושת זמנים בארץ ישראל, והטעם שיש מעלה בדרך זו והבעיה שהוא עומד עליו. והדרך שקדושת שבת למעלה מהזמן ושינוייו הוא כפי השגותינו. ולבסוף דרך חז״ל שאכן יש...

מבוא לבית מדרשנו הצגת קושיית האחרונים על השבת במקומות שונים בכדור הארץ בשלשה דרכים, ושלשה תירוצים.

מקור וגדר מצות תשובה, מדברי תורה ומדברי חכמים

   

ר׳ חסדאי קרשקש, א ספרדישער ראשון פון די 14טע יארהונדערט, האט געשאפן א ראדיקאלע קריטיק אויפן רמב״ם׳ס פילאסאפישן פראגראם. זיין הויפט טענה איז אז אמונה וואס קומט פון באווייזן אדער פון נסים האט קיין מאראלישן ווערט נישט, ווייל דער מענטש איז אן אונס צו גלייבן און האט נישט קיין בחירה אין דעם. דאס שאפט א גרויסע פראבלעם פאר די גאנצע תורה׳דיגע סיסטעם פון שכר ועונש און פאר די צענטראלע באדייטונג פון יציאת מצר...

דער שיעור באהאנדלט דעם בעל התניא׳ס מאמר “צום שיין וצבא המצות” וואס פרעגט פארוואס די תורה זאגט “אשר הוצאתיך מארץ מצרים” אנשטאט “אשר בראתי שמים וארץ”. דער בעל התניא ענטפערט אז יציאת מצרים גיט איבער א נייע סארט ידיעה – נישט נאר ידיעת המציאות (וויסן אז גאט עקזיסטירט) נאר ידיעת המהות (א פערזענליכע באציאונג מיט גאט), וואס איז מיוחד פאר כלל ישראל. דער שיעור ווייזט ווי דער בעל התניא פארבינדט די כוזר...

דער שיעור באהאנדלט דעם צוזאמענהאנג צווישן מחשבה און מעשה, און ווי אזוי חירות און דעת זענען פארבונדן מיט יציאת מצרים. די הויפט נקודה איז אז עכטע חכמה באדייט נישט אנטלויפן פון די וועלט אין מחשבה, נאר פארשטיין די מציאות בעסער און קענען אנווענדן דעת אויף פראקטישע זאכן. דער שיעור ווארנט פאר די געפאר פון ווערן געכאפט אין אייגענע כללים און שיטות אן קוקן אויף די ריעליטעט, און ברענגט ביישפילן פון פרעה און...

דער שיעור באַהאַנדלט פיר פאַרשידענע שיטות אין פאַרשטיין יציאת מצרים: דעם רמב״ם׳ס שיטה אַז ס׳איז אַ באַווייז פאַר השגחה, דעם רמב״ן׳ס שיטה אַז ס׳ווייזט שכר ועונש דורך נסים נסתרים, און דעם כּוזרי׳ס מהלך. די הויפּט טענה איז אַז דער פּשוט׳סטער פּשט — אַז יציאת מצרים איז געווען די אָריגינעלע נאַציאָנאַלע באַפרייאונג — האָט געמאַכט סענס נאָר ווען אידן האָבן געוווינט אין ארץ ישראל, אָבער אין גלות האָט מען...

דער שיעור אנאליזירט דעם פסוק “אנכי ה׳ אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים” און פרעגט פארוואס די תורה דערמאנט יציאת מצרים אנשטאט בריאת העולם. עס ווערט געברענגט פארשידענע תירוצים פון ראשונים – אבן עזרא׳ס ענטפער אז יציאת מצרים איז א זעבארע נס, חזקוני און תוספות׳ס פשט אז עס שאפט א ספעציעלע חיוב פאר אידן, און דער כוזרי׳ס יסוד אז נאר דורך אן אמת׳דיגן מופת קען מען באווייזן אז גאט האט א ספעציפישע תורה פאר...

דער שיעור באהאנדלט דעם פֿונדאַמענטאַלן חילוק צווישן רמב״ם און רמב״ן אין דעם באַציִונג צווישן מצוות און אמונה. דער רמב״ם האַלט אַז מצוות זענען מיטלען צו דערגרייכן אמונה און ידיעת השם, בשעת דער רמב״ן זאָגט אַז יעדע מצוה – אַפֿילו די קלענסטע – איז אַליין אַזוי חשוב ווי אמונה, ווייל אַלע מצוות קומען צו זאָגן אמונה. דער שיעור ווייזט ווי דער חילוק ווערט קלאָר דורך די משלים פֿון שבת און יציאת מצרים, און...

דער רמב״ם׳ס שיטה אויף יציאת מצרים איז אז עס איז א פירסום פון אמונה, נישט א הוכחה אויף אמונה. פסח און סוכות זענען געקומען צו מפרסם זיין געוויסע דעות און צו לערנען מידות טובות, אבער דער רמב״ם זאגט קיינמאל נישט אז יציאת מצרים איז א ראיה אויף השגחה פרטית אדער אויף די עקזיסטענץ פון גאט. דאס איז א פונדאמענטאלער חילוק צווישן דעם רמב״ם און דעם רמב״ן, וואס דער רמב״ן קוקט אן יציאת מצרים ווי א גילוי און הוכח...

די שיעור באהאנדלט די פיר פרשיות אין תורה וואו קינדער פרעגן וועגן יציאת מצרים, און ווייזט אז יעדע פרשה ענטפערט אויף א טיפערע קשיא: פארוואס זאל א שפעטערדיגער דור, וואס איז נישט געווען אין מצרים, היטן די מצוות און געדענקען יציאת מצרים? די תשובה איז אז יציאת מצרים האט געשאפן די מעגליכקייט פאר רוחניות – דורך באפרייען אידן פון שקלאפערייַ האט דער אייבערשטער געגעבן די מתנה פון שבת, יום טוב, און צייט...