ตามรอยพระตถาคต

ปฏิปักขธรรม ๑๐ ประการ ที่บรรพชิตต้องละ ฆราวาสชั้นเลิศ ชั้นประเสริฐ

การเข้าใจในธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น ที่มีในตน เป็นพื้นฐานของการปฏิบัติธรรม เป็นพื้นฐานของการเห็นแจ้งอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา

กรรมสี่ประการ กรรมสามประการแรก เกิดจากจิตวิปลาส นับเป็น อกุศล ๑. ผัสสะเกิด สัญญาวิปลาสเกิด จิตวิปลาสเกิด บุญเกิด กรรมขาวเกิด ๒. ผัสสะเกิด สัญญาวิปลาสเกิด จิตวิปลาสเกิด บาปเกิด กรรมดำเกิด ๓. ผัสสะเกิด สัญญาวิปลาสเกิด จิตวิปลาสเกิด ทั้งบุญและบาปเกิด กรรมทั้งดำและขาวเกิด กรรมประเภทที่สี่ เกิดจากจิตไม่วิปลาส นับเป็น กุศล ๔. มโนผัสสะเกิด สัญญาไม่วิปลาสเกิด จิตไม่วิปลาสเกิด กุศลกรรมบถสิบเกิด

๑. จินตามยปัญญา (ปัญญาที่เกิดจากการคิด)๒. สุตมยปัญญา (ปัญญาที่เกิดจากการฟัง)๓. ภาวนามยปัญญา (ปัญญาที่เกิดจากการอบรม)

กายภาวนา จิตตภาวนา ปัญญาภาวนา

การได้อัตภาพ ๔ ประการ๑. การได้อัตภาพที่สัญเจตนาของตนดำเนินไป มิใช่สัญเจตนาของผู้อื่นดำเนินไป๒. การได้อัตภาพที่สัญเจตนาของผู้อื่นดำเนินไป มิใช่สัญเจตนาของตนดำเนินไป๓. การได้อัตภาพที่สัญเจตนาของตนและสัญเจตนาของผู้อื่นดำเนินไป๔. การได้อัตภาพที่มิใช่สัญเจตนาของตนและมิใช่สัญเจตนาของผู้อื่นดำเนินไป

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๑ หน้าที่ ๓๖๗ ทสุตตรสูตร ว่าด้วยธรรม ๑ ถึง ๑๐ ประการ ยกมา ๒ ประการแรก

พระศาสดาตรัสรู้ ธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น พระองค์รู้แจ้ง สังขตธรรม เหล่านั้นอย่างแจ่มแจ้ง จึงได้รู้ชัดในธรรมทั้งปวงนั้น ว่า ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ด้วยเหตุนี้ คือรู้แจ้ง ในธรรมทั้งปวงนั้น จึงหลุดพ้น ไม่ถือมั่นในธรรมทั้งปวงนั้นได้

เพราะรู้ชัด ถึงความไม่มีอัตตาในสังขตธรรมทั้งปวง อริยสาวก จึงถึงความเบาใจ ไม่สะดุ้งกลัว ต่อความตายที่จะมาถึงในวันหน้า

ทุติยอนาถปิณฑิกสูตร พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๙ หน้าที่ ๕๔๐

สิกขาบท สิกขาสาม ขันธ์สาม คืออะไร ตั้งใจฟังธรรมบรรยายนี้ จะเข้าใจมากขึ้น

“ธรรมที่เราได้บรรลุแล้วนี้ ลึกซึ้ง เห็นได้ยาก รู้ตามได้ยาก สงบ ประณีต ไม่เป็นวิสัยแห่งตรรก ละเอียด บัณฑิตจึงจะรู้ได้ สำหรับหมู่ประชาผู้รื่นรมย์ด้วยอาลัย ยินดีในอาลัย เพลิดเพลินในอาลัย ฐานะอันนี้ย่อมเป็นสิ่งที่เห็นได้ยาก กล่าวคือหลักอิทัปปัจจยตา หลักปฏิจจสมุปบาท แม้ฐานะอันนี้ก็เป็นสิ่งที่เห็นได้ยากนัก กล่าวคือความสงบแห่งสังขารทั้งปวง ความสลัดอุปธิทั้งปวง ความสิ้นตัณหา วิราคะ นิโรธ นิพพาน ก็ถ้าเราจะ...

อุทธัจจกุกกุจจนิวรณ์ เกิดจากผัสสะที่มีสัญญาวิปลาสในกาม จึงฟุ้งซ่านรำคาญไปในกามธาตุนั้น อุทธัจจะ ที่เป็นสังโยชน์ เกิดจากผัสสะ(ที่ไม่ใช่ผัสสะกับกามธาตุ) แล้วมีสัญญาวิปลาส ไม่รู้แจ้งโลกตามความเป็นจริง จึงฟุ้งซ่านไปว่าเมื่อไหร่หนอเราจะบรรลุวิโมกขธรรม หรืออรหันตผล ทั้งที่เราก็มีคุณธรรมสูงมากแล้ว

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๓ หน้าที่ ๒๔๕ มาคัณฑิยสูตร

กรรมคืออะไร มีกี่แบบ กรรมเกิดจากอะไร กรรมไม่ดำไม่ขาว เป็นอย่างไร

พระศาสดา(หมอผ่าตัด)ผู้รู้แจ้งโลก แสดงพระสัทธรรม ผู้รู้แจ้งอรรถ รู้แจ้งพระสัทธรรมนั้น ย่อมได้อริยปัญญา (มีด คือปัญญารู้แจ้งในพระสัทธรรม) สมัยใดระลึกถึงพระสัทธรรมได้ สมัยนั้นชื่อว่ามีสติ มีเครื่องตรวจหาตัณหา พร้อมที่จะใช้มีดคืออริยปัญญา ชำแรกกิเลส(ตัณหา) ให้สิ้นไปได้ในสมัยนั้น

ศึกษาพระสูตร สนทนาธรรม

ความเกี่ยวข้อง เกื้อกูลกัน ของบรรพชิตและคฤหัสถ์ กรรมขาว กรรมไม่ดำไม่ขาว

ประกอบด้วยความรู้ที่สำคัญ เป็นแก่นคำสอนในพระพุทธศาสนา

มธุปิณฑิกสูตร พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๒ หน้าที่ ๒๐๙

บนสนทนาธรรม เกี่ยวกับอาหารสี่ ผัสสะ การเดินมรรค

ผู้มีราตรีเดียวเจริญ คือผู้มีสติ ประกอบพร้อมด้วยอริยมรรคอยู่จึงอาจหมายถึง ๑. พระอรหันต์ ผู้มีสติสมบูรณ์พร้อมด้วยอริยมรรคอยู่เป็นปกติ รู้แจ้งโลก ไม่ถือมั่นอดีต อนาคต ปัจจุบัน แม้จะปรารภอดีต อนาคต ปัจจุบัน ก็รู้ชัดสิ่งนั้น ไม่ถือมั่นอดีต อนาคต ปัจจุบันโดยความเป็นอัตตาอยู่เป็นปกติ ๒. เสขบุคคล สมัยที่มีสติ สมัยที่กำลังเดินมรรค แม้จะปรารภอดีต อนาคต ปัจจุบัน ก็ย่อมจะรู้ชัดในสิ่งนั้น และจะไม่ถือมั่นอดีต...

ธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน หมวดการเห็นธรรมในธรรม โดยอาศัยการกำหนดรู้นิวรณ์ เพื่อรู้แจ้งสังขตธรรมทั้งปวง เพื่อรู้แจ้งปฏิจจสมุปปันนธรรมทั้งปวง ตามความเป็นจริง

การเห็นแจ้งในปฏิจจสมุปปันนธรรมทั้งปวง ตามความเป็นจริง การเห็นแจ้งในสังขตธรรมทั้งปวง ตามความเป็นจริง นี้คือทางเพื่อความพ้นทุกข์

การรู้ชัดความเกิด ความดับของอายตนะภายในหก จะเป็นเหตุให้ละสังโยชน์ได้ ดังนั้น การรู้ชัดความเกิด ความดับของสังขตธรรม จึงเป็นเรื่องสำคัญ เป็นการเห็นปฏิจจสมุปบาท เป็นการเห็นธรรม เป็นองค์คุณของอริยบุคคล