Pioniers van de Wetenschap

Twee vreselijke ziektes, die vandaag gelukkig heel wat minder doden eisen: de ene dankzij een gebalanceerd dieet, de andere door een grondige vaccinatiecampagne. Wat kippen met rijst en katten in dozen hiermee te maken hebben, leer je in deze aflevering van Pioniers van de Wetenschap.

In deze aflevering ontdek je hoe slechte wetenschap soms toch tot een goed resultaat kan leiden, en hoe het begrip ‘dood’ van land tot land iets anders kan betekenen. Onderweg praten we je misschien zelfs tafefobie aan – maar geen zorgen, we delen meteen ook de oplossing.

Het oog als venster naar de hersenen: Prof. Lies De Groef (KU Leuven) vertelt wat ons oog uniek maakt voor neurobiologisch onderzoek, en hoe oogartsen misschien ooit het best geplaatst zullen zijn om dementie vast te stellen.

Soms heb je een high-tech oplossing nodig om een probleem aan te pakken, zoals de complexe wereld van een tumor. Maar het kan ook simpel: een suiker-en-zoutmengsel redde zo al 70 miljoen kinderen. Leer alles bij over single-cell sequencing en oral rehydration therapy, twee zéér verschillende, maar beiden zéér waardevolle uitvindingen.

Van bier en brood tot kennis over genetica en veroudering, we hebben veel te danken aan het microscopisch wezentje S. cerevisiae. Oorlog zijn we natuurlijk minder dankbaar - alhoewel zelf daar soms iets positief uit komt, zoals de eerste doorbraken in de plastische chirurgie.

Een teken van rijkdom, een gestigmatiseerde lichaamsbouw, een genetische aandoening... onze kennis van obesitas is sterk geëvolueerd op een korte tijd. Ook epilepsie maakte een transformatie mee, van boze geesten tot een kortsluiting in de hersenen. Ontdek de geschiedenis van beide aandoeningen, en de behandelingen die de wetenschap ons er voor gebracht hebben.

Van Peruviaans pepmiddel tot populaire softdrink tot dodelijke harddrug, Lucas heeft het deze week over de lange geschiedenis van de cocaplant. Pieter brengt dan weer het verhaal van een ziekte dat je een afkeer geeft tot water, en ooit 99.999% dodelijk was.

Voor onze 50ste jubileum stelden we celebrity weervrouw en fervente wetenschapscommunicator Jacotte Brokken de vraag: feit of fabel? Kan een kip leven zonder kop? Eet je jaarlijks acht spinnen in je slaap? En word je ziek van dit koud weer? Ontdek hier welke verhalen waar, onwaar of (meestal) "een beetje waar" zijn!

Wanneer besefte men het belang van dieet voor gezondheid, hoe is het is om als diëtist te werken in een tijdperk van influencers, en hoe kunnen we allergieën accuraat opsporen? We nodigden Jo Mons en Katleen Baeck uit, beiden diëtist en onderzoeker aan hogeschool Odisee, om een antwoord te bieden op deze vragen.

Eén theorie die uitlegde hoe ons lichaam, ziektes en humeur werken, en voor tweeduizend jaar stand hield; twee vakbladen die de manier waarop wetenschap gecommuniceerd wordt vormgaven, en dat 150 jaar later nog steeds doen. In deze aflevering duikt Lucas in op de humorenleer, terwijl Pieter de goede en minder goede kantjes van Nature en Science belicht.

Kamelen in het lab en rijst die goud ziet, je komt weleens rare dingen tegen in wetenschappelijk onderzoek. In deze aflevering bespreken we een toevallige ontdekking door studenten die leidde tot een medische doorbraak, en een controversieel thema in de agricultuur.

Wist je dat ons lichaam voor meer dan de helft uit bacteriën bestaat? En dat dat geen slechte zaak is? Samen met dr. Sarah Ahannach duiken we het microbioom in, en bekijken we hoe ze burgerwetenschap gebruikt heeft om dat van de vagina de ontrafelen.

In deze aflevering bekijken we twee stofjes die elk hun nut kennen in de medische wereld - de ene voor pijnstilling en koortswering, de andere tegen scheelzien en rimpels. Ontdek hoe een dodelijke bacterie zijn intrede deed in de plastische chirurgie, en in welke mate je Trump zijn wetenschappelijke inzichten moet vertrouwen.

Hoe verrassende bijwerkingen kunnen leiden tot medische doorbraken, en waarom je slaap écht wel nodig hebt. Ontdek hier het verhaal van de kleine blauwe pil, en van een zéér zeldzame ziekte met verschrikkelijke gevolgen.

Het komt al bijna elke aflevering aan bod, maar vandaag gaan we er dieper op in: welke invloed heeft de kerk gehad op de wetenschap? Daarnaast hebben we het ook over een insect dat je vervelend vindt als het in je keuken rondvliegt, maar nochtans al zes Nobelprijzen onder de riem heeft.

Eén "gevoelige" topic - al zou dat het niet moeten zijn - en een tweede dat niet zo algemeen gekend is - al zou dat het wel moeten zijn! Lucas vertelt hoe men met menstruatie omging doorheen de eeuwen, terwijl Pieter het verhaal doet van de opmerkelijke wetenschapper die het mogelijk maakte om minuscule hoeveelheden DNA miljoenen keren te vermeerderen.

In deze aflevering leren we twee ziektes kennen - de ene het gevolg van problemen met de schildklier en zijn hormonen, de andere veroorzaakt door een virus (of was het een bacterie?) die jaarlijks een half miljoen levens opeist.

Twee levensreddende interventies, de ene al wat vaker gebruikt dan de andere. Wat onderscheidt mRNA-vaccins van "tradionele" vaccinatie? En hoe overleef je een klim tot op de top van de Mount Everest? Ontdek het op Pioniers van de Wetenschap!

Twee levensreddende ingrepen met een boeiende geschiedenis, daar gaat het deze week over op Pioniers van de Wetenschap. Van de keizersnede die talloze baby's gezond en wel op de wereld brengt, tot nierdialyse die de cruciale taak van onze nieren kan overnemen.

Dierproeven zijn van alle tijden. Hoe verliepen ze in het verleden, welke regelgeving is er in het heden, en hebben we ze nog nodig in de toekomst? Samen met onderzoekster Liesbeth Aerts duiken we in de geschiedenis en ethiek van dit controversieel thema, waarbij het belang van transparantie en maatschappelijk debat groot is.

In deze aflevering hebben Pieter en Lucas het over een eeuwenoude bron aan medische kennis, en de grootste voorkombare doodsoorzaak ter wereld - de 3500 jaar oude Ebers-Papyrus, en de bladeren van planten uit het geslacht Nicotiana .

Een moleculaire schaar waarmee we DNA kunnen knippen en plakken zonder limieten? Een moleculair klok waarmee ons lichaam exact weet hoe laat het is? Vandaag twee ingewikkelde topics, CRISPR-Cas9 en het circadiaans ritme, op een bevattelijke manier gebracht in Pioniers van de Wetenschap.

Twee organismen waarvan je misschien dacht dat ze waren uitgestorven, maar dat toch niet zo blijkt te zijn - welke dino's kan je vandaag nog tegenkomen, en waar doet de vreselijke bacterie Yersinia pestis nog de ronde?

Is een obscuur Afrikaans visje de sleutel tot gezonde veroudering? En waarom kunnen sommige dieren hun zenuwstelsel herstellen, en anderen niet? Wij spraken erover met Valerie Mariën, die binnenkort haar doctoraat afrondt in het departement biologie aan KU Leuven.

Tot op de dag van vandaag worden vrouwen nog steeds benadeeld in de wetenschap - zowel onderzoek door als voor vrouwen is doorheen de geschiedenis ondervertegenwoordigd. Op deze internationale dag van vrouwen en meisjes in wetenschap staan we stil bij de rol van vrouwen in onderzoek.