پادکست مداخله | Modakheleh Podcast

گاهی اوقات یک مسابقۀ فوتبال را می‌توان نقطۀ تلاقی شبکه‌ای از روابط میان ورزش، سیاست و حافظۀ جمعی دید. برد ایران در بازی مقابل اسرائیل در جام ملت‌های آسیا ۱۳۴۷، فقط یک پیروزی ورزشی نبود، بلکه لحظه‌ای بود که در آن مردم ایران احساس غرور و همبستگی ملی را تجربه کردند. اما برای فهم بهتر این احساس غرور و همبستگی ملی، لازم است که این بازی را در زمینه و بافت روابط سیاسی ایران و اسرائیل...

اگر بگوییم جامعه‌شناسی در ایران، به یک تعبیری صرفاً به جامعه‌شناسی توسعه تقلیل پیدا کرده است، شاید حرف‌مان چندان بیراه نباشد. توسعه به کلیدواژۀ جامعه‌شناسی ما تبدیل شده است. در انتهای همۀ انتقادات به این نکته اشاره می‌شود که جامعۀ ایران، یک جامعۀ توسعه‌نیافته است و باید تلاش‌ها و تغییراتی صورت بگیرد تا توسعه نقاب از چهره بردارد. در این قسمت نگاهی تاریخی به شکل‌گیری گفتمان توسعه و تأثیر آن بر دورۀ...

در این قسمت مداخله به تحلیل جنگ ۱۲ روزه پرداخته‌ایم. تلاش‌مان بیشتر این بوده که توضیح دهیم یک تحلیل درست دربارۀ چنین جنگی باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد تا از سطح آرزو، فحش و امید فراتر برود. همچنین تحلیل با پیش‌گویی و پیش‌بینی متفاوت است. ما در مداخله همواره به دنبال تحلیل‌های تاریخی بوده و هستیم. تحلیل تاریخی قرار است به ما بگوید که ما در چه وضعیتی هستیم و این وضعیت چه نسبتی با زمان‌ها و مکان‌های...

در قسمت‌های قبلی پادکست مداخله، سعی کردیم این روایت قهرمان‌محور از تاریخ ایران را نقد کنیم که معتقد است «ایرانِ امروز ساختۀ شاهانی مانند نادرشاه / آغامحمدخان / رضاشاه است». در این قسمت به نقد یک روایت رایج دیگر قهرمان‌محور از تاریخ معاصر ایران می‌پردازیم که معتقد است «اصلاح‌گران پیشرویی مانند قائم‌مقام / امیرکبیر / فروغی / مصدق / بازرگان» خواستند وضعیت را اصلاح کنند، اما «نگذاشتند». این روایت هر چ...

«کار، کار خودشونه». این جمله یکی از پرتکرارترین جملات در فرهنگ جامعۀ ایرانِ معاصر، در تحلیل پدیده‌های سیاسی بوده است. گاهی اوقات این «خودشون» به نظام سیاسی ایران اشاره داشته، گاهی اوقات به دولت انگلیس، گاهی اوقات به دولت آمریکا، و گاهی اوقات هم به لابی یهود و نهادهای پنهانی فراماسونری. در این قسمت از مداخله، ما به بررسی و نقد این کلیشه پرداخته‌ایم و به طور خاص روی دو پدیدۀ مهم تاریخ معاصر ایران تم...

چرا از دل اروپای مدرن فاشیسم به وجود آمد؟ عموماً در توضیح چرایی شکل‌گیری فاشیسم، تحلیل‌ها به دام روان‌شناسی هیتلر و یا مسائل جامعه‌شناحتی آلمان می‌افتند. مسئلۀ ما این است که چه نسبتی بین اندیشۀ سیاسی مدرن که مروج آزادی و عقلانیت است و فاشیسم وجود دارد. در این قسمت توضیح خواهیم داد که چرا فاشیسم مقوله‌ای صرفاً تاریخی و مربوط به گذشتۀ آلمان و ایتالیا نیست؛ فاشیسم وضعیت امروز جهان ما را نیز شامل می‌ش...

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که امروزه فقط اروپا و آمریکای شمالی مدرن هستند. سؤالی که پیش می‌آید این است که چه شد که این جوامع مدرن شدند و جوامع دیگر مدرن نشدند؟ آیا یک قهرمان آمد و آنها را مدرن کرد؟ یا یک حملۀ خارجی باعث شد که همۀ سنت‌ها به طور کامل از بین برود و جامعۀ مدرن به دنیا بیاید؟ عامل مدرنیتۀ غرب که بود: کاوه یا اسکندر؟ در این قسمت به بررسی یکی از مهم‌ترین پدیده‌های اروپای مدرن پرداخته‌ا...

مداخله مهم‌ترین مأموریت خودش را مقابله با کلیشه‌های ذهنی در مورد تاریخ می‌داند. کلیشه، محتوای تکراری نیست؛ بلکه عملکردی است که سعی می‌کند محتوای تکراری تولید کند و به همین دلیل کمکی به فهم وضعیت اکنون ما نمی‌کند. کلیشه‌های رایجی که در تاریخ‌نویسی ما وجود دارد و باید از آن‌ها دوری کنیم، نوستالژی‌گرایی، دیدنِ تاریخ به مثابۀ اسطوره و ذات‌گرایی است. در قسمت دهم، که آخرین قسمت فصل اول مداخله است، به ای...

خیلی از متفکران برای توضیح جایگاه تاریخی ایران، از مفاهیم «سنت» و «مدرنیته» استفاده می‌کنند. سنت به چه معناست؟ آیا سنت فقط مجموعه اندیشه‌هایی را شامل می‌شود که چند صد سال از آن گذشته باشد؟ مدرنیته به چه معناست؟ آیا مدرنیته یک مجموعه‌ی منسجمی از اندیشه‌هاست که می‌توان کل آن را پذیرفت؟ در قسمت نهم مداخله، با زانیار ابراهیمی، مترجم و پژوهشگر فلسفۀ سیاسی، در این‌باره گفتگو کردیم. "لینک تهیه‌ی کتاب‌های...

یکی از تصورات خطی و کاریکاتورگونه از وضعیت مدرن این است که دین در وضعیت مدرن جایگاهی ندارد و یا اگر هم جایگاهی داشته باشد، در خانه و پستو است. این دیدگاه منطبق است با همان فهم غلط از سکولاریزاسیون که فکر می‌کند سکولاریزاسیون یعنی جدایی دین از سیاست. این دیدگاه ساده‌لوحانه درباره‌ی سکولاریزاسیون معتقد است که دین در سیاست و حکمرانی و قدرت سیاسی‌اش هیچ دخالتی ندارد. اگر ما معتقدیم که چنین دیدگاهی در...

.در روایت سوژه‏محور همه رخدادهای تاریخی به اشخاص نسبت داده می‏شود، و سیاست‏مدارها یا خائن‏اند یا خادم. در این نگاه رضاشاه پدر ایران نوین تلقی می‏شود. اما می‎توان چند سوال مطرح کرد. چرا شاهان قبلی چنین دستورهایی ندادند؟ آیا آن‌ها نمی‌دانستند و رضاشاه فقط می‌دانست؟ آیا اطرافیان رضاشاه دانا بودند و اطرافیان شاهان پیشین، نادان؟ اگر رضاشاه فروغی را داشت، ناصرالدین شاه هم امیرکبیر را داشت. سوال بعدی این...

امروزه در هر شبکه‌ی تلویزیونی و پلتفرفی بحث راجع به تاریخ وجود دارد. هر مجله‌ای که باز می‌کنیم یک بخش تاریخی دارد. این محتواهای تاریخی بیش از این که بحث کردن راجع به تاریخ باشد، بیشتر شبیه به وارد شدن به یک سمساری است، سمساری‌ای که اشیای قدیمی مثل سماور و آلبوم عکس خانوادگی می‌فروشد. و هر کسی با عکس‌های جدید، تصاویر تازه‌یافته و انواع اسناد مسکوت ادعای مطرح کردن یک منظر جدید دارد؛ منظری که تا الان...

به انقلاب ۵۷ می‌توان از منظرهای گوناگون پرداخت که هر کدام از این منظرها برخی از علل این انقلاب سیاسی را برای ما روشن می‌کند.در این قسمت می‌خواهیم از منظری «خاص» به انقلاب ۵۷ بپردازیم. ما می‌خواهیم انقلاب ۵۷ را از این منظر بررسی کنیم که چه گفتمان جدیدی در بین روشنفکران از دهه‌ی ۱۳۴۰ ظهور کرد که باعث فاصله گیری فکری آن‌ها از حکومت شد؟در قسمت پیش گفتیم که گفتیم که هم روشنفکران و هم حکومت به دنبال ایج...

هدف ما در مداخله، درنگ کردن بر کلیشه‌های تاریخی است. امروزه کلیشه‌های رایجی در مورد فرهنگ و هنر و اندیشۀ ایرانِ معاصر وجود دارد. مثلا اینکه «فرهنگ و هنر جامعۀ ایران عموماً دست چپ‌ها بوده» یا «مرز مشخص بین هنر فاخر و هنر مبتذل وجود دارد و وضعیت موجود فرهنگ و هنر ایران را مبتذل‌ها ساخته‌اند» یا «دوگانۀ فاخر / مبتذل» بعد از پیدایش اینترنت و شبکه‌های اجتماعی در جامعۀ ایران به وجود آمده است. در این قسم...

بسیاری از افراد وقتی در مورد «مدرنیته» یا «وضعیت مدرن» حرف می‌زنند، منظورشان نوعی بهشت گمشده است. به همین دلیل وقتی به این افراد می‌گوییم وضعیت ما در ایران یک وضعیت مدرن است، چشمشان گرد می‌شود و می‌پرسند «چطور ممکن است با این همه مشکلات، وضعیت ما مدرن باشد؟» آیا صِرف مدرن بودن یک ارزش است؟ .منبع اصلی این قسمت کتاب «نامیدن تعلیق: برنامه‌ای پژوهشی برای جامعه‌شناسی تاریخی انتقادی در ایران» است ___"لی...

در قسمت اول گفتیم که ایران از اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی وارد وضعیت مدرن شد. در این قسمت به لحاظ تاریخی، کمی عقب‌تر می‌رویم تا شرایطی را بکاویم که نشان می‌دهد ایران چاره‌ای جز ورود به وضعیت مدرن .نداشت.پهلویِ اول، مسیری را رفته بود که از سال‌ها پیش از آن، در ایران ریل‌گذاری شده بود___"لینک تهیه‌ی کتاب‌های "نشر چرخ https://www.cheshmeh.ir ___نویسنده و راوی: سالار خوش‌خو و علی سلط...

ایران یک جامعه مدرن است یا سنتی؟.یکی از رایج‌ترین پاسخ‌ها به این سوال این است که ایران یک جامعه شبه‌مدرن است .در قسمت اول پادکست مداخله به نقد این دیدگاه خواهیم پرداخت و از این موضع دفاع می‌کنیم که ایران در وضعیت مدرن قرار دارد.برای فهم مدرن‌شدن ایران، باید به سراغ اواخر دوره قاجار و همچنین پهلوی اول (سلطنت رضاشاه) برویم ________________"لینک تهیه‌ی کتاب‌های "نشر چرخ https://www.cheshmeh...