Ooggetuigen van de Gaswinning

‘In mijn beleving viel het hele dorp uit elkaar, met allemaal verschillende belangen, allemaal verschillende mensen. Er was een avond. We moesten met z’n allen naar de kerk. Het hele dorp ging. De emoties liepen enorm op. Er werd gezegd: “al jullie gebouwen worden versterkt, maar het kan nog wel vier jaar duren.” Ik weet nog dat iemand schreeuwend en huilend de kerk uitliep. Er werd gescholden. To...

De schade door aardbevingen beperkt zich niet tot Groningen. ‘We zitten aan de rand, als ik met onze boerderij driehonderd meter naar links had gezeten dan waren we volledig in alles meegenomen. Nu worden we niet begeleid, worden niet benaderd, we moeten alles zelf doen.’ ‘Ik heb nog een andere kant en dat is dat ik bij Nationaal Coördinator Groningen werk. Wat je ziet is dat mensen heel verdrieti...

‘We zijn nu al tien jaar onder de pannen en het houdt ons dagelijks in het gezin bezig. Het beïnvloedt gewoon je hele bestaan, je hele leven. Achteraf gezien hadden we beter dat traject niet in kunnen gaan. Aan de andere kant zijn we straks vermoedelijk blij, dat we een huis hebben dat volgens de nieuwste inzichten is gebouwd. We hebben in feite nu nog niks. We moeten hopen dat we over twee jaar i...

Ondernemer Henk Koop legde honderden kilometers pijplijn aan voor het transport van gas. Eerst in Nederland en later in het buitenland. Het bracht hem in de jaren negentig van de vorige eeuw in Australië. ‘Ik kreeg de opdracht om ten westen van Brisbane 800 kilometer pijpleiding te leggen. Toen vroeg ik wat de reden was dat ze daar die gasputten hebben. “Nou, als we aardbevingen krijgen dan merkt...

‘De aardbevingen bleven maar toenemen, ook de schade. Het volgde elkaar in zo’n rap tempo op dat we helemaal geen overzicht meer hadden. Dat is het moment waarop het uit de hand loopt en dan merk je: ik ben niet meer een rustig persoon, ik ben niet meer in staat om aandacht aan mijn kinderen, aan mijn familie of vrienden te geven. Ik ben bang dat mijn werk eronder lijdt. En dat je soms bijna de ke...

‘Ketelmuziek is vaak beter dan juridische procedures en het kost weinig. Dus je pakt een pan uit de keuken, je pakt een pollepel en je slaat er tegenaan op allerlei bijeenkomsten. Die weg hebben wij gevolgd, want wij hadden niet de middelen om flink uit te pakken met dure advocaten.’ Dit is het verhaal van Jan Munneke. Het verhaal van Jan is ook het verhaal zijn vrouw Liefke. Zij overleed in 2021....

‘Voor de overheid was het: "We hebben het huis gerepareerd, dus is het klaar." Maar de ellende begint dan pas. Mensen die al die jaren helemaal in de overlevingsstand hebben gezeten, die ineens in hun huis zitten en denken “Wat doe ik hier?” Dit is het verhaal van Christiaan Kanis. Hij was dominee in Loppersum en voorzitter van het Platform Kerk en Aardbeving. Perrie Hoekstra interviewde hem op 13...

‘We besloten te emigreren. We waren er zo flauw van. September 2020 zijn we naar Canada gegaan. We zijn niet geëmigreerd, we zijn gevlucht.’ Dit is het verhaal van Inge de Boer. Hilde Boelema interviewde haar op 5 november 2024 voor het project Ooggetuigen van de Gaswinning. De gaswinning in Groningen heeft sinds de ontdekking van het gas grote invloed gehad op de regio en zijn inwoners. Ooggetuig...

“Uw melding is een week te laat binnengekomen.” Ik zeg: “Nee, hij is op tijd binnengekomen, maar jullie hebben ‘m te laat behandeld.” Dat soort gemiep. Dat zijn voorbeelden van dingen die zoveel energie kosten. Honderden uren. Die energie kun je niet steken in je sociale contacten, niet steken in het lezen van leuke boeken, niet steken in tuinieren, niet in je carrière. Als je werkelijk de uren ve...

‘Ik maak me zorgen dat er zoveel jongeren vertrekken. Ik weet wel - als ik op mijzelf wil gaan wonen - ik heb geen zin in nog eens gedoe met NAM of NCG, of scheuren in mijn huis. Dat wil ik te allen tijde voorkomen, nooit meer meemaken. Als het nodig is dan verhuis ik naar de andere kant van het land.’ Dit is het verhaal van Ellemijn de Vries. Arnoud Bodde interviewde haar op 28 oktober 2024 voor...

‘Er zijn mensen erg ongelukkig geworden, maar er is ook een aantal dat heel tevreden is. Het is heel verschillend. Mijn ervaring met de ambtenaren van de twee rijksdiensten (NCG en IMG, red.) is dat je uiteindelijk erg afhankelijk bent van de man of vrouw die jouw dossier begeleid.’ Dit is het verhaal van Kor Holstein. Hij is restauratie-architect. Perrie Hoekstra interviewde hem op 24 oktober 202...

‘Je stond er in je eentje voor. Je merkte aan het gedrag van de deskundigen van het Centrum Veilig Wonen dat ze eigenlijk geen enkele interesse hadden. Is dit echte aardbevingsschade of niet? Meestal werd je met een kluitje in het riet gestuurd. En in mijn geval was dat natuurlijk ook zo.’ Dit is het verhaal van Karel de Bakker. Hilde Boelema interviewde hem op 17 oktober 2024 voor het project Oog...

"Al die Groningers mogen blij zijn, die krijgen allemaal nieuwe huizen.” Die jarenlange ellende, daar is niets leuks aan. Als je huis leeggehaald is, helemaal wordt gestript en opnieuw wordt opgebouwd. En dan kom je terug en dan blijf je schades houden. Ik zit er nu twaalf jaar in.’ Dit is het verhaal van Albert Heidema van Ons lu, ons land in Appingedam. In zijn kantoor hoort hij de verhalen van...

‘Als je 23 jaar bent en de trotse eigenaar van een Oldambtster boerderij, dan ben je best wel gelukkig. We dachten: we trekken er een aantal jaar vooruit om het naar onze wensen aan te passen. Daarna zouden we onze droomwoning hebben. Maar die dromen zijn inmiddels verdwenen. Er is niks romantisch meer aan deze boerderij.’ Dit is het verhaal van Sirina Scheppers. Liefke Knol interviewde haar op 9...

‘Leefbaarheid heeft ook te maken met de ziel van het dorp. Hierachter gaat de hele wijk plat. De Groensingel, Klaproosstraat, Florastraat … Er gaat echt heel veel plat. En ja, dat wordt ook een dingetje.’ ‘Het heeft ook met herinneringen te maken. Van de instandhouding van wat er was. Gelukkig staan de monumenten er nog.’ Dit is het verhaal van Wim Blanken. Hij is onder andere de man achter beving...

‘In de jaren tachtig van de vorige eeuw speelde alleen de geleidelijke komvormige daling van de aardkorst boven het Groningenveld, want dat zou - naar mate de tijd vorderde - belangrijke consequenties hebben voor zaken als de waterhuishouding, bruggen, sluizen enzovoorts. De kwestie van aardbevingen was in die jaren nauwelijks aan de orde. Het werd niet verwacht.’ Dit is het verhaal van George Ver...

‘Als je gaat fietsen of lopen op de openbare weg, dan loop je enig risico. Dat je zelf een fout maakt of iemand anders. Door je eigen handelen en door deel te nemen aan het verkeer gebeurt dat. Dat zijn normale risico’s, maar daar is hier geen sprake van, hè! Hier ontstaat schade zonder dat er een actie van jou zelf is.’ Dit is het verhaal van Jan Wigboldus, voorzitter Groninger Gasberaad en boer....

“Wij waren eigenlijk zo geïndoctrineerd. We dachten: het valt allemaal best mee. Een klein bevinkje, dat kunnen we wel hebben. Wij wisten allemaal dat de aarde wat zou inklinken, dat het een schoteleffect zou hebben, maar dat het zo zou zijn. Nee, daar hadden we het dus helemaal niet op gerekend.” Dit is het verhaal van Wout Kadijk. Hij was jarenlang directeur van Gasbedrijf Oost-Groningen. Karin...

“In die periode was het voor mij duidelijk. De NAM, de Shell, en ook het KNMI en SODM, die kiezen allemaal voor het geld en niet voor de Groningers. En daar moet ik wat aandoen. Het gevolg was dat ik het eerste jaar van mijn opleiding absoluut niet gehaald heb." Dit is het verhaal van Cody Rozema. Liefke Knol interviewde Rozema op 17 juli 2024 voor het project Ooggetuigen van de Gaswinning. De gas...

‘Meent van der Sluis in Assen had toen nog net geen slaande ruzie met de NAM. Van der Sluis, sociaal geograaf, had geconcludeerd dat de gaswinning schade zou veroorzaken. Ik vond de manier waarop dat toen ging heel onaangenaam. Van der Sluis en de woordvoerder van de NAM die gingen destijds echt emotioneel tegen elkaar te keer. Dat ik echt dacht, op deze manier komt het nooit goed.’ Dit is het ver...

“Vita Nova staat sinds 2022 nog steeds leeg. Daarmee is een stuk leefbaarheid in Middelstum verloren gegaan. Dat doet pijn. Ik rijd daar liever ook niet langs. Het was iets waar wij heel trots op waren.” Dit is het verhaal van Mark Willem Evenhuis. Hilde Boelema interviewde Evenhuis op 2 juli 2024 voor het project Ooggetuigen van de Gaswinning. De gaswinning in Groningen heeft sinds de ontdekking...

‘Ik geloof dat het bij de eerste beving was. Dat de burgemeester zei: “Wij Groningers zijn zo nuchter. De bevolking is er erg rustig onder gebleven.” Ik werd daar zo ongelofelijk nijdig van. Ik heb meteen het gemeentehuis gebeld.’ Dit is het verhaal van Marianne de Bruijn. Hilde Boelema interviewde De Bruijn op 20 juni 2024 voor het project Ooggetuigen van de Gaswinning. De gaswinning in Groningen...

‘Naast elke locatie stond een grote fakkeltoren. Het gebeurde wel dat er zo veel vloeistof uitkwam dat het weiland of korenveld dat in de afgaande wind lag helemaal in de fik stond. Het was gewoon werken, gevaarlijke dingen doen bij de gasboring. Vrijdag naar de werkplaats en een bruin zakje in de zak steken en naar huis.’ Dit is het verhaal van Henk Darwinkel. Arnoud Bodde interviewde Darwinkel o...

‘Wij liepen 's avonds wel eens met onze hond. Dan gingen we naar de Centrale Controle Kamer van de NAM. Dan mochten wij even kijken. Daar stonden allemaal metalen kasten met groene lampjes, kan ik me nog herinneren… ‘ Dit is het verhaal van Janny Tulp. Perrie Hoekstra interviewde Tulp op 6 juni 2024 voor het project Ooggetuigen van de Gaswinning. De gaswinning in Groningen heeft sinds de ontdekkin...

“Ik zou nooit een huis in Ten Boer gekocht hebben als ik wist dat hier bevingsschade zou kunnen zijn. Wij wilden weer naar het buitenland verhuizen, maar dat kon niet, want we konden het huis niet verkopen.” Dit is het verhaal van Marianne Otten uit Ten Boer. Arnoud Bodde interviewde Otten op 4 juni 2024 voor het project Ooggetuigen van de Gaswinning. De gaswinning in Groningen heeft sinds de ontd...