Onder de vleugels van Den Herder

Een nieuw uitgebrachte opname van pianist Radu Lupu met o.a. muziek van Mozart is voor Jacobus reden om zijn 16de pianosonate erbij te pakken. De zogenaamde 'makkelijke sonate'. Maar is die wel zo eenvoudig?

In 2025 eindigde Jacobus met muziek van Maurice Ravel vanwege diens 150ste geboortejaar. Van hem is het maar een kleine stap naar Manuel de Falla die in 2026 zijn 150ste verjaardag viert. Jacobus vertelt over een deel van zijn 4 Spaanse stukken.

2025 was het jaar dat er werd stilgestaan bij de 150ste verjaardag van Maurice Ravel. Jacobus sluit daarom graag het jaar af met muziek van deze Franse meester. Een deel uit zijn 5-delige suite Miroirs. 

Twintig 'blikken' of contemplaties over het kindje Jezus; dat is deze bundel magistrale muziek voor piano solo van de Franse componist Olivier Messiaen. Jacobus ligt er een deeltje uit in deze 250ste aflevering van 'Onder de vleugels van den Herder'

Een melodie die eigenlijk geen melodie mag heten en tóch volmaakt is. Dat is het geval in het middendeel van de Appasionata-sonate van Ludwig van Beethoven. In deze aflevering vertelt Jacobus over dit intieme stukje muziek, ingeklemd tussen twee stormachtige hoekdelen. 

Een etude is bedoeld als oefening om een bepaald onderdeel van de beheersing van je muziekinstrument te oefenen. Frederic Chopin maakte van deze saaie vingeroefeningen echt muziek voor het concertpodium. Jacobus vertelt in deze aflevering over de eerste drie etudes van Chopin.

Een nieuwe opname van pianist Pierre-Laurent Aimard van het tweede boek van Das Wohltemperierte Klavier van Johann Sebastian Bach is voor Jacobus reden deze pianobijbel weer eens op de lessenaar te zetten. Hij werpt een blik op de tweede prelude en fuga in c-klein.

Pianospelen doe je met je handen. Maar ook de voeten zijn niet onbelangrijk. Die zijn nodig voor het gebruik van de pedalen. In het laatste deel van zijn monumentale 'waldsteinsonate' maakt Ludwig van Beethoven op bijzondere wijze gebruik van het pedaal. Jacobus legt het uit in deze aflevering.

Franz Liszt schreef 6 prachtige, intieme pianostukken onder de titel: Consolations. Kort nadat hij de werken af had, herschreef hij de hele bundel. De verschillende tussen beide versies zijn opvallend. Jacobus doet het uit de doeken in deze aflevering.

Wat te doen met onvoltooide composities? Links laten liggen? onvoltooid uitvoeren? Of zelf alsnog voltooien? De Duitse pianist Martin Helmchen koos voor de laatste optie en Jacobus bespreekt in deze aflevering het resultaat.

Fanny Mendelssohn kreeg helaas niet dezelfde kansen als haar jongere broer Felix. Desondanks heeft ze een prachtig oeuvre bij elkaar geschreven. Haar latere echtgenoot Wilhelm Hensel ondersteunde haar artistieke kant wel. Voor hem schreef ze de bundel pianostukken met een deel voor elke maand van het jaar. Jacobus duikt in deze aflevering in November. 

De fantasie in c-klein van Mozart is één van zijn meest complexe composities. Het werk onstond na intenstief bestuderen van de muziek van J.S. Bach. Jacobus praat in deze aflevering over toonsoorten en chromatiek. 

In de top-400 van NPO Klassiek stonden dit jaar 20 vrouwelijke componisten - meer dan ooit tevoren. De naam van Cecile Chaminade stond daar niet bij helaas. Jacobus breekt in deze aflevering  van deze podcast een lans voor haar muziek. 

Een vaste waarde in de Top-400 die NPO Klassiek komende dagen zal uitzenden: het tweede pianoconcert van Sergei Rachmaninov. Het stond nog nooit bij Jacobus op de lessenaar, maar daar komt in deze aflevering verandering in. Het tweede deel om maar eens mee te beginnen.

Een gezamenlijk optreden komende week in Utrecht van de meesterpianisten Steven Osborne en Paul Lewis zijn voor Jacobus reden om eens te kijken wat ze op de lessenaar hebben staan. Zijn oog valt op twee muziekstukken voor piano 4-handig van Claude Debussy. Zijn Petite Suite en zijn Epigraphes Antiques. Dezelfde componist, maar totaal verschillend van sfeer. 

De stembus rijdt weer rond en ook Jacobus brengt graag zijn stem uit op zijn favoriete pianomuziek (van dit moment). De Matthaus-Passion van Johann Sebastian Bach zou zomaar weer eens hoog kunnen eindigen in de Top-400 van dit jaar. Maar wist je dat er ook zijn klaviermuziek allerlei verwijzingen te vinden zijn naar die beroemde Passie? Jacobus neemt een mooi voorbeeld mee; de 2de partita in c-kle...

Het is nog steeds 'Ravel-jaar' dus regelmatig in deze podcast muziek op de lessenaar bij Jacobus. Deze keer een prachtig sensueel stukje in de vorm van een Cubaanse Habanera. Oorspronkelijk voor zangstem en piano - daarna voor talloze instrumenten bewerkt. In deze aflevering aandacht voor de versie voor cello en piano die Ravel zelf maakte. 

Een mooie nieuwe opname van pianist Javier Perianes met een aantal sonates van Domenico Scarlatti, is voor Jacobus reden om weer eens twee stuks ervan op de lessenaar te zetten.

Mahler en de piano, het is niet de eerste combinatie waar mensen aan denken. Toch is veel van zijn vocale muziek aan de piano onstaan. Zoals het beroemde slotdeel van zijn 4de symfonie: das himmlische leben. Oorspronkelijk geschreven voor zangstem en piano als onderdeel van Das Knaben Wunderhorn.

Vaak is er een actuele aanleiding voor Jacobus om bepaalde muziek te bespreken in deze podcast. Maar soms is die er ook even niet. En dan is er gelukkig altijd Bach om op terug te vallen. In deze aflevering een blik op de eerste drie delen van de 4de Franse Suite van Bach. 

Op deze Onafhankelijkheidsdag van Oekraïne duikt Jacobus in deze aflevering in muziek van Mykola Lysenko - een sleutelfiguur in de Oekraïnse culturele geschiedenis.

Soms is een eenvoudig stukje schrijven al genoeg. Dat geldt bijvoorbeel voor dit mooie werkje van de Mexicaanse componist Manuel Ponce. Een intermezzo voor piano.

Levende pianolegende Keith Jarrett speelt helaas niet meer, maar toch verscheen er vorig jaar nog een opname die op de plank was blijven liggen. Gelukkig is ie nu beschikbaar, want er staat prachtige muziek op van Carl Philip Emanuel Bach. Jacobus vertelt erover in deze aflevering. 

Chopin op de lessenaar van Jacobus - dat is altijd fijn. In deze aflevering een blik op een polonaise voor piano en orkest van Frederic Chopin. Een heroisch werk, waar pas later een 'andante' voor werd gecomponeerd als inleiding. 

Naast het oneindige repertoire voor piano solo, is het instrument natuurlijk ook een dankbare partner van zangers. Het aantal liederen voor zangstem en piano is eveneens schier oneindig. Jacobus duikt in deze aflevering in het mooie Feldeinsamkeit van de Amerikaanse componist Charles Ives.