Nuri Fırat - radioNF

Göbekli Tepe ve yakınlarındaki diğer tepelerde (örneğin Karahan Tepe'de) ortaya çıkarılan tarihî kalıntılar, kuşkusuz insanlık tarihinde önemli bir yer tutuyor. Zira bu kalıntılar her şeyden önce bildiğimiz tarih bilgilerini alt üst etti; geçmişte olup bitenler hakkında yeniden düşünmemizi ve hatta tarihi yeniden yazmamız gerektiğini zorunlu kılıyor. Bu yayında Göbekli Tepe'nin bu önemi hakkında d...

Sitûn û bermayiyên li Girê Mirazan derketine ser rûyê axê, bêguman ji her aliyan ve zanîna mirovan guherandine û wê hîn zêdetir jî biguherînin. Taybetî zanîna derheqê dîroka mirovahiyê û şaristaniyê, ji ber daneyên li Girê Mirazan derketine holê ji gelek aliyavan ve betal û pûç bûne. Herwiha eger mirov bala xwe baş bide ser dane û bermayiyên li Girê Mirazan, dikare bibîne ku di wir de gelek peyam...

İhsan Nuri Paşa, kendi tercihiyle, iradi eylemiyle, Kürdistan tarihine yön vermiş, bir Azadi Örgütü üyesi olarak bu örgütle birlikte Kürtlere modern bir ulus olmanın tahayyülünü kurdurmuş, Kürdistan tarihindeki ilk modern askeri örgütlenmeye öncülük etmiş bir isyan lideridir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kendisine bahşettiği bütün imkan ve ayrıcalıklardan feragat etmiş bir ulusal kahraman, bir “Ararat...

Modern zamanlar öncesinde Ehmedê Xanî (2013), pek çok Kürt milliyetçisinin başucu kitabı olarak kabul ettiği Mem û Zîn adlı eserinde Kürtlerin talihsizliği olarak bir devletten yoksunluğunu dile getirdiğinden beri dünya siyasi düzeni çok değişti; çok sayıda devlet yıkıldı ve yerlerine yenileri kuruldu. Genel kabule göre, 1648 tarihli Westfalya Antlaşması’ndan sonra Batı Avrupa’da ulus-devletler ku...

Beriya demên modern Ehmedê Xanî, di kitêba xwe Mem û Zînê de ku ji aliyê neteweperestên Kurd ve pîroz û rêber tê qebûlkirin, behsa bêdewletbûna Kurdan kiribû û vê kêmasiyê wek bextreşî an jî bêşansî binav kiribû. Lê ji dema Xanî heta niha pergala siyasî ya li ser rûyê dinê gelek guheriye, gelek dewlet hilweşiyan û li şûna wan gelek yên nû hatin avakirin. Ligel gelek rêxistin, sazî û partiyên Kurda...

Abdurrahman Qasimlo, Musa Anter ve Kamûran Alî Bedirxan… Yakın dönem Kürt tarihinin en önemli isimlerinden üçü… Bu üç isim arasında pek çok benzerlik ve ortak nokta bulunuyor, ama daha da önemlisi Kürtlerin hak ve özgürlük mücadelesinde saygın yerleri bulunan bu üç ismin yollarının kesişmiş olmasıdır ve bu husus, ne yazık ki pek bilinmiyor. Bu podcast'te bu üç ismin son derece önemli olan iliş...

Abdurrahman Qasimlo, Mûsa Anter û Kamûran Alî Bedirxan… Sê kesên ku di dîroka Kurdan a nêz de xwedî cihên gelek girîng in… Ev her sê kesan di têkoşîna azadiya mileta Kurd de xwedî cihên bi qedr û qîmet in û loma ji gelek aliyan ve dişibin hev û di navbera wan de gelek xalên hevpar hene. Lê ya herî girîng têkiliyên wan in ku ev xal mixabin zêde nayê zanîn. Ez ê di vê podcastê de behsa têkiliyên her...

Fırat Aydınkaya, Kürt Araştırmaları Dergisi için Şeyh Said'in portresini hemen hemen bütün detaylarıyla yazdı. Çocukluğundan gençliğine, evliliğinden atlara olan ilgisine, ticaret hayatından seyahat ettiği yerlere, dönemin ileri gelenleriyle ilişkilerinden olup bitenlere karşı gösterdiği tepkilere, dönemin yıkıcı savaşları sırasında sergilediği tutumdan tanık olduğu Kürt isyanları hakkındaki d...

Bu podcast'te Türk İslamcılarının Kürtlere ve Kürtlerin hak ve özgürlüklerine dair yaklaşımlarını detaylı biçimde anlattım. Türk İslamcılarının milliyetçilik ile olan ilişkilerini, bu ilişkinin Kürt meselesine yaklaşımlarını nasıl etkilediğini ve neden dünyanın çeşitli yerlerindeki Müslüman milletler için söz ve eylem sahibi olup da Müslüman Kürtler konusunda tersi bir tutum sergilediklerini s...

Türk sineması ve dizilerinde gösterilen veya 'temsil' edilen Kürt karakteri, imgesi, toplumu ve aynı şekilde bir şekilde işlenenKürt meselesi ve bununla bağlantılı olgular resmi söyleme uygun olageldi. Kabaca, Kürt kimliği ve meselesi ya görünmez kılındı ya da devletin resmi siyasetine uygun olarak feodalitenin, geri kalmışlığın, eşkıyalığın, terörün, düzensizliğin, gericiliğin vesaire kon...

Genel geçer kanıya göre, nüfus oranları bakımından Kürtler Ortadoğu’daki dört büyük milletten biridir. Ve fakat bu millet, tarihsel anayurtları dört devlet arasında bölüşülmüş ve statüsüz bırakılmıştır. 20. yüzyılın ilk çeyreğinde, Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Kürdistan coğrafyasının da dahil olduğu Ortadoğu’da siyasi harita ve düzen değiştirilip yeniden kurgulanırken, Kürtler bu yeni düzende...

Kürtlerin Türk / Turanî olduğunu veya gerçekte Kürt diye bir milletin olmadığını savunan hemen hemen bütün siyasetçilerin, askerlerin, hakim ve savcıların, yazarların, gazetecilerin temel bir kaynağı var. Bu kaynak, 1918’de Berlin Şark Akademisi tarafından yayınlandığı belirtilen Dr. Friç imzalı “Kürdler” adlı kitaptır. Peki, kim bu Dr. Friç? Bu yayında hem bu kitaptaki iddiaları hem Dr. Friç adlı...

Türkiye'nin Kürt Tarihi podcast serisinin bu bölümünde hem İttihatçıların hem de Mustafa Kemal'in Kürt siyasetinin şekillenmesinde önemli rol oynamış olan Ziya Gökalp'i anlattım. İttihatçılarla ilişkisi neydi, İttihat Terakki Cemiyeti'nde hangi görevlerde bulundu? Mustafa Kemal onun için ne dedi? "Kürt Anketi" ile ne yapmak istedi, İttihatçılara nasıl bir Kürt siyaseti ön...

Türkiye'nin Kürt Tarihi podcast serisinin bu bölümünde İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Türkçülük siyasetini ve bunun Kürtlere yansımasını detaylı biçimde anlattım. Bu çerçevede iki önemli Kürt isyanını, Şeyh Abdüsselam Barzani ve Bitlis isyanlarını ve İTC'nin Kürtlere yapıp ettiklerini ele aldım. Bu podcastte ayrıca Kürt kökenli olduğu halde, kuzeni Ziya Gökalp gibi Türkçülük yapmakta...

Türkiye'de güncel olan Kürt meselesini anlamak için en başa gitmekte her zaman fayda vardır. Bu başlangıç için de modern anlamda Osmanlı'nın son yüzyılı önemli veriler barındırır. Bu podcast'te Osmanlı'nın 19. yüzyılda izlediği Kürt siyaseti anlattım. II. Abdülhamid'ten İttihatçılara kadar olan süreçte Kürtlere karşı nasıl bir siyasetin izlendiğini pek çok kritik gelişme ve dön...

Osmanlı İmparatorluğu Birinci Dünya Savaşı'na girdiğinde iktidarda İttihat ve Terakki Cemiyeti bulunuyordu. Bu savaşta imparatorluk dağıldı ve fakat savaş bütün şiddetiyle devam ederken İTC, savaş sonrasında kurulacak yeni bir Türk devletinin hazırlıklarına başlamıştı. Bu nedenle bir yandan Ermeniler tehcire tabi tutup soykırımdan geçirilirken, öbür yandan Türk olmayan diğer "unsurlarla&q...

Türkiye'nin Kürt Tarihi podcast serisinin bu bölümünde yakın tarihin son derece önemli ve fakat pek bilinmeyen bir kesitinden söz edeceğim. 1915'teki Ermeni Soykırımından sonra İttihat Terakki Cemiyeti son derece planlı bir şekilde Kürtlerin tehcirine başladı. Esas amaç, esas alınan Turan ülküsünün hayata geçirilmesiydi ve bu çerçevede büyük bir nüfusu teşkil eden Kürtlerin Türkleştirilmes...

Türkiye Cumhuriyeti için öteden beri mesele olan bölgelerden biri Kürdistan’ın Dersim bölgesidir. Hatta Osmanlı zamanından beri Dersim bölgesi bir sorun alanı olarak değerlendirilmiş ve Osmanlı’nın bu siyasi mirası Türkiye Cumhuriyeti’ne de devrolmuştur. Bugün de hala bu bölgenin Türk devleti için önemli bir mesele olarak ele alındığı bir gerçektir. Zira Türk devletinin Dersim ile ilgili tarihsel...

Osmanlı'nın son yıllarında iktidarda olan İttihat Terakki Cemiyeti zamanında Kürtlerin Türk olduklarına veya Türkleştirilmeleri gerektiğine dair ileri sürülmeye başlanan iddialardan biri de doğrudan Kürt Kızılbaşları / Alevileri hedef alıyordu. Buna göre, Alevi olan Kürtler, Sünni Kürtlerden de farklı olarak, zaten Horasan'dan gelen Türk / Türkmenlerdi. Bu söylem ve siyaset Türkiye Cumhuri...

Tüm dünyanın Türk ırkından ve medeniyetinden türediğine dair savsataların resmi siyaset ve görüş olarak tedavüle konulduğu 1930'lu yıllarda Türkiye Cumhuriyeti tamamen ırkçı saiklerle bir antropometri anketi yaptırdı. Mustafa Kemal Atatürk'ün manevi kızı ve gözde tarihçisi olan Afet İnan liderliğinde yapılan bu anket kapsamında 64 bin kişinin kafatasları ve fiziki özellikleri ölçülmüştü, b...

Bu bölümde Türkiye'nin 1930'lu yıllar itibarıyla daha sistematik hale getirmeye çalıştığı Türkçülük ideolojisi ve siyasetini ele alıp bunun Kürtlere olan etkisine değineceğim. 1930'lu yıllarda revaçta olan Türk Tarih Tezi ile Güneş Dil Teorisi çerçevesinde ileri sürülen absürtlüklerin esasında bir dönemle sınırla kalmadığını da anlatacağım. Podcast'in girişinde Çankaya Köşkü'nd...

12 Eylül 1980’deki darbe, askeri vesayetin yeniden tesis edilmesi açısından işlev gördüğü kadar, aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti’nin bir ulus – devlet olarak esas aldığı kurumsal yapının yeniden tesis edilmesine yönelikti ve hayatın her alanında yarattığı etkiler dolayısıyla bugüne dek süren derin izler bıraktı. Milyonlarca insanın hayatını dramatik biçimde değiştiren, sayısız hak ihlaline yol aç...

Türkiye'nin Kürt Tarihi podcast serisinin bu bölümünde Kürt oldukları halde Kürtleri Türk ilan eden kitaplar yazan, görüşler ileri süren isimleri anlattım. Bunlardan özellikle Mehmet Şükrü Sekban ve Mesud Fani'nin hikayesi epey dramatik ve ibretliktir. Her iki isim Türkiye Cumhuriyeti kurulmadan önce Kürt milliyetçi eğilime sahipler ve bu yüzden Cumhuriyet sonrasında Türkiye'yi terk et...

Türkiye'nin Kürt Tarihi podcast serisinin bu bölümünde Türkiye'nin Kürtlerin Türk olduğu tezini ispatlamak için peşine düştüğü İngiliz Rawlinson'un hikâyesini anlatacağım. İsmet İnönü'nün 1923'te Lozan'da Kürtlerin Türk olduğunu ileri sürerken başvurduğu bir kaynak vardı ve bu kaynak İngiliz sömürge görevlisi Rawlinson tarafından yazılmıştı. Ancak İngilizlerin ciddiye almad...

24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş antlaşması olarak kabul edilir. Yıkılan Osmanlı İmparatorluğunun ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti devleti bu antlaşmayla resmen uluslararası alanda tanınmıştı. Bu antlaşma Türkiye için olduğu kadar Kürtler için de önemlidir. Zira Türk devletinin Kürtlerle ilgili siyaseti uluslararası onay almıştı ve en önemlisi Birinc...