NRC Onbehaarde Apen

Stress is een natuurlijke en goede reactie van je lichaam. Het maakt je alert. Maar als stress lang duurt en onbeheersbaar wordt raken belangrijke hersengebieden beschadigd. Dan kom je in een neerwaartse spiraal, met aan het einde en burn-out. Gelukkig lijkt de schade in het brein vaak weer te herstellen. En er zijn manieren om je te wapenen tegen slechte stress. Presentatie: Laura Wisma...

Uit een eitje kruipt een rups, wordt dan een pop en verandert vervolgens in een vlinder. Het is een wonderlijke metamorfose die velen nu al leren zodra ze het kinderboek Rupsje Nooitgenoeg lezen. Een van de eersten die dit proces zag, in de zeventiende eeuw, en omschreef was Maria Sibylla Merian. Zij was een van de grondleggers van de ecologie. Presentatie: Laura Wismans Gasten: Gemma Venhuizen &a...

Het onderzoek naar de vroege geschiedenis van de islam behoorde eeuwenlang toe aan islamitische geleerden die oude teksten zorgvuldig interpreteerden. Tegenwoordig doen ook taalkundigen, archeologen, historici en zelfs klimaatwetenschappers mee. Met als resultaat nieuw onderzoek waaruit blijkt dat klimaatverandering invloed had op het ontstaan van de islam. Sommige aspecten van de islamitische tra...

De lente is nauwelijks begonnen, maar sommige mensen hadden met Kerst al last van hooikoorts. De snotneuzen en tranende ogen zijn niet alleen een probleem in het voorjaar. De microscopische pollen veroorzaken een groot ongemak, dat nog altijd wordt onderschat. Patiënten gaan vaak niet langs een arts, waardoor ze geen optimale behandeling krijgen. Wat doet hooikoorts met je lichaam en wat kun je er...

Schrijver J.R.R Tolkien schiep in zijn boeken De Hobbit en In de ban van de ring een uitgebreide mythische wereld vol Dwergen, Elven, Orks en Hobbits, waar een allesvernietigende oorlog dreigt. Inmiddels vele generaties verslonden de boeken, toch werd het werk van Tolkien niet meteen omarmd door de literatuur. Hoe kwam Tolkien tot de schepping van de wereld in zijn boeken en hoe staat het nu met d...

Op het ijskoude Spitsbergen gaat ‘s zomers de zon niet onder, in de winter is het altijd donker. Toch trekt het pooleiland al eeuwenlang mensen: wegens walvisvangst, voor de kolenmijnen en tegenwoordig vooral wetenschappers. De hele eilandengroep is een openluchtlaboratorium voor de effecten van klimaatverandering en daar worden de klimaatmodellen van de toekomst gebouwd. Presentatie: Gemma Venhui...

Hij behoort tot de populairste fruitsoorten en ligt in iedere supermarkt, maar hoelang nog? De banaan wordt bedreigd door allerlei ziektes en dat is een probleem, omdat we in Europa en de VS allemaal klonen van dezelfde banaan eten. Het is niet de eerste keer dat we de banaan dreigen te verliezen. Kunnen we hem nog redden, en moeten we dat eigenlijk wel willen? Want de banaan blijkt ook symbool te...

Drukke jongetjes in een basisschoolklas, stuiterballen, dat is het beeld dat bij veel mensen op komt als het over ADHD gaat. Maar niet alleen jongens hebben het, het wordt ook steeds vaker bij meisjes en volwassenen geconstateerd. En nee, mensen met ADHD zijn niet lui, of altijd hyperactief. Ook lijkt de diagnose samen te hangen met slaap- en gezondheidsklachten. Het klassieke beeld van ADHD is do...

Computers kunnen dankzij kunstmatige intelligentie boeken schrijven, schilderen, de allerbeste schaker ter wereld verslaan. Ze kunnen zebrastrepen herkennen en medische diagnoses stellen. Maar ze kunnen ook een heleboel niet, zoals menselijke intuïtie nabootsen. Daarbij gaan ze ook weleens de mist in. Zo zei de nieuwe chatbot van Google, Bard, dat de James Webb-telescoop als eerste foto's van een...

In de VS werd in januari een nieuw middel tegen alzheimer goedgekeurd. Het nieuws werd daar met gejuich ontvangen, want er zijn geen goede medicijnen tegen. Maar ook dit middel werkt nauwelijks. Toch biedt dit futiele medicijn ook hoop: het geeft een beter inzicht in waar toekomstige middelen kunnen ingrijpen. Presentatie: Laura Wismans Gasten: Niki Korteweg & Sander Voormolen Redactie en mont...

Nederland en water zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. We houden ervan, maar dreiging ligt altijd op de loer. Na de Watersnoodramp in 1953 werd Nederlands grootste verdedigingssysteem tegen hoog water vanuit zee gebouwd. Alleen met een veranderend klimaat en stijgende zeespiegel werd toen geen rekening gehouden. Kunnen ze ons nog wel beschermen in de nabije toekomst? Presentatie: Gemma Venhui...

Als je de supermarkt inloopt kom je vaak eerst groenten en fruit tegen. Dat maakt gezond kiezen makkelijk. Als je verder loopt begint de keuzestress: welke pizza of welk toetje kies je? Wat is de minst slechte keuze? De Nutri-score -de gekleurde letters op verpakkingen- moet daarbij helpen. Alleen staan die letters haaks op de Schijf van Vijf. Dus wat zegt de score precies? En hebben we er echt ie...

Gezichten, zeepaardjes of een konijn: Wie naar boven kijkt hoeft zich nooit te vervelen. In schapenwolken en stapelwolken is altijd wel een fantasiewereld te zien. Wolken zijn ouder dan de mensheid en vanzelfsprekend onderdeel van ieders leven en tegelijkertijd nog altijd onbegrepen. Wat weten we wel en niet over wolken? En waarom is het zo belangrijk om te weten hoe ze zich gedragen? Presentatie:...

Opperhoofden met verentooien, wilden te paard en altijd in gevecht met cowboys. En makkelijk overmeesterd door kolonisten uit Engeland, Frankrijk of Spanje. Het is het stereotype beeld van indianen. Maar volgens de Finse historicus Pekka Hämäläinen is het anders gelopen dan we denken. Indianen waren geen passieve decorstukken van de geschiedenis. Ze waren actieve spelers, en geen slachtoffers. Pre...

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken.  --- Brood is in ons hoekje van de wereld niet van tafel af te slaan. Maar hoe en waar is brood eigenlijk ontstaan? Hoe kwam het in onze supermarkt terecht? En waarom zijn er zulke sterke meningen over wat nou het beste brood is? Presentatie: Lucas Brouwers Gast: Martin...

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken.  --- Sinds zijn verschijning in de middeleeuwen is koning Arthur nooit meer uit het collectieve geheugen verdwenen. Verhalen over de ridders van de Ronde Tafel, de heilige graal, tovenaar Merlijn, het zwaard in de steen en het overspel van Lancelot met koningin Guinever...

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken. --- Als het tegenwoordig gaat over slavernij is het onderwerp meestal de transatlantische slavernij: de slavenhandel waar Nederland vanaf de 16e eeuw aan mee deed. Maar de geschiedenis van de slavernij wereldwijd gaat veel verder terug. Al voordat er een schrift bestond, wer...

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken. --- Een verkoudheid was altijd al vervelend, maar in tijden van Covid-19 is het extra verdacht wanneer het snot uit je neus loopt. Toch speelt dit slijmerige goedje een grote rol in het bestrijden van ziekteverwekkers. En daarbij deinst het niet terug voor geweld. Presentati...

     In de eerste jaren van ons leven hechten we ons aan onze verzorgers. Maar hoe groot is de invloed daarvan op ons latere leven? En als die hechting in de vroege jeugd verkeerd loopt, kan het dan nog goedkomen? In deze aflevering onderzoeken Niki Korteweg en Hendrik Spiering de grenzen van de beroemde hechtingstheorie. Host: Laura Wismans Gasten: Niki Kor...

Chocolade. Wie houdt er niet van? Maya’s, slavernij, suiker en industrie bepaalden de geschiedenis. Nu hopen we vooral dat de lekkernij gezond is. Helaas niet. Martine Kamsma en Hendrik Spiering over de mythes van chocolade. Host: Gemma Venhuizen  Co-host: Hendrik Spiering  Gast: Martine Kamsma  Redactie en montage: Julia Vié Afbeelding: Getty Images Show notes: The secret life...

Honderd jaar geleden is het graf van Toetanchamon ontdekt. In één klap wordt deze onbeduidende farao icoon van de Egyptische archeologie. Wie is Toetanchamon? Wat lag er allemaal in zijn graf? En waarom is hij zó beroemd geworden? Host: Gemma Venhuizen Gasten: Bart Funnekotter en Hendrik Spiering Redactie en montage: Rosa van Toledo Afbeelding: Khaled Elfiqi / EPA Zie het priva...

Stikstof. Een veelbesproken onderwerp, maar wat vertelt de wetenschap ons over dit element? In deze aflevering bespreken we waarom we eigenlijk van stikstof moeten houden. Host: Gemma Venhuizen  Gasten: Laura Wismans & Marcel aan de Brugh  Redactie en montage: Julia Vié Beeld: Getty Images Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië...

Hij ontdekte hoe mieren met elkaar communiceren en onderzocht de rol van erfelijkheid in menselijk gedrag. Het werk van de vorig jaar overleden bioloog Edward Osborne Wilson was baanbrekend en revolutionair. Maar de bioloog had ook een schaduwkant. Wie was Wilson? Waarom was hij zo’n grote wetenschapper? En wat maakte hem zo controversiee...

Luisteren. We zijn ervoor gemaakt, en we doen het de hele dag door. Maar wat gebeurt er in die eindeloze gesprekken die we voeren? Wat doet je brein als je luistert? Onbehaarde Apen duikt in de verschillen tussen luisteren en lezen. Shownotes: Conversational repair and human understanding - Makoto Hayashi, Geoffrey Raymond en Jack Sidnell The domestication of the savage mind - Jack Goody Ted talk...

Wetenschapsredacteur Laura Wismans kreeg een tweeling: een fenomeen dat vaker voorkomt in haar familie. Haar dochters lijken sprekend op elkaar terwijl de gynaecologen tijdens haar zwangerschap verzekerden dat het om een twee-eiige tweeling zou gaan. Hoewel het fenomeen al zo oud is als de mensheid, is het nog steeds grotendeels een mysterie hoe tweelingen ontstaan. Laura Wismans onderzoekt waar h...