NEW

– Polska literatura stoi kobietami. Oczywiście, w Czechach nurt feministyczny jest również silny, ale u polskich pisarek znajduję bunt, radykalizm i siłę, która niesie wizję nowego świata – mówi Alžběta Knappová. Ta czeska tłumaczka poszukuje duchowych rodowodów polskich pisarek. Po przybliżeniu czeskiemu czytelnikowi najnowszych głosów polskiej literatury feministycznej – Siksy, Rudzkiej czy Masł...

– Kultura chorwacka kształtowała się w obrębie tradycji śródziemnomorskiej. Wszystko, co najważniejsze w kulturze chorwackiej wiąże się z morzem. – mówi Maciej Czerwiński.  Z filologiem, tłumaczem i slawistą rozmawiamy o dziejach Chorwacji, ale także o literaturze, która pomaga zrozumieć ten kraj i jego związek z morzem. Omawiamy między innymi eseje Miroslava Krležy, który zbudował podstawy do wyb...

Co ciekawego można znaleźć w włoskiej fantastyce? Natalia Miscioscia wskazuje folklor regionalny, legendy, dialekty i historie alternatywne. Nasza gościni jest najlepszą osobą, która może o tym opowiedzieć, bowiem mieszka we Włoszech, gdzie przekłada tamtejszą literaturę grozy i fantastykę. Jak mieszkanie za granicą wpływa na pracę tłumaczki? „Zdarza mi się wymyślać słowa po polsku, które nie istn...

Zakazane w Litwie opowiadania, lesbijska poezja krytykująca patriarchalizm i kapitalizm. O najnowszej literaturze znad Wilii rozmawiamy z tłumaczką Dominiką Jagiełką finalistką Europejskiego Poety Wolności 2026. Dominika opowiada o swoich przekładach i odkryciach – między innymi o zbiorze opowiadań dla młodzieży „Bursztynowe serce” Neringi Dangvydė wydanym w 2013 i w tym samym roku zakazanym. Powo...

Węgry po wyborach znalazły się w punkcie zwrotnym. Po szesnastu latach rządów Viktora Orbána i Fideszu system, który wydawał się trwały nawet na poziomie konstytucyjnym, załamał się szybciej, niż można było się spodziewać. Zwycięstwo Petera Magyara i partii TISZA rodzi ogromne nadzieje, ale też równie duże wątpliwości. Czy mamy do czynienia z prawdziwą zmianą ustrojową, czy raczej z przejęciem wła...

Dlaczego przekład poezji jest największą „awanturą” translatorska? Jak uruchomić w głowie to coś? Czy warto zaprzyjaźnić się z autorem? Dlaczego dwie pary oczu są lepsze niż jedna?  Gościnią Marcina Gaczkowskiego jest Tereza Chlaňova – czeską tłumaczka literatury ukraińskiej, wykładowczynią w Instytucie Studiów Wschodnioeuropejskich na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Karola w Pradze, redaktor...

Co dzieje się z wolnością twórczą podczas pracy w zespole? Odpowiedź na to pytanie zna Julia Didocha — współzałożycielka festiwalu Translatorium w Chmielnickim na ukraińskim Podolu, tłumaczka należąca do grupy translatorskiej „Werbacja”. Wspominamy o: - festiwalach: Translatorium (Chmielnicki, Ukraina) i Odnalezione w Tłumaczeniu (Gdańsk, Polska), - powieści „Nie ma powrotu” Thomasa Wolfe’a. Dlacz...

Wszystko, co chcieliście wiedzieć o przekładzie, ale wstydziliście się zapytać. Agnieszka Rembiałkowska opowiada Marcinowi Gaczkowskiemu także o swojej prawdziwej i wyobrażonej Litwie, o tym, co ją przejmuje, a co przyjmuje, o pokusach i grzechach tłumaczy, o własnym pojmowaniu czułości. Wyjaśnia, dlaczego nanosi poprawki ołówkiem na wydanych już książkach, i dlaczego ma dystans do swojej tożsamoś...

Oddajemy w Wasze ręce nowy numer magazynu „NEW online”, którego autorzy namówili mnie do refleksji. Z jednej strony łatwo popaść w rozchwianie, patrząc na koniec bezpiecznego ładu i dobrobytu, którego niezakłócone trwanie do końca świata i jeden dzień dłużej obiecywano jeszcze kilkanaście lat temu. Z drugiej strony pocieszająca jest myśl, że nie pierwszy to już raz i mamy z czego czerpać, z czego...

Czy Mołdawia może stać się nową gwiazdą europejskiej turystyki? Choć kraj ten zmaga się z masową emigracją i drastycznymi zmianami klimatu, lokalni przedsiębiorcy znaleźli sposób na rozwój. Stawiają na autentyczność i zrównoważoną turystykę. W 2025 roku liczba gości wzrosła tu o ponad 60 proc. w porównaniu do okresu sprzed pandemii, co plasuje Mołdawię w dziesiątce najszybciej rosnących kierunków...

Współczesna misja wojskowa to nie tylko patrole i wozy bojowe. W południowym Libanie, na nękanym wojną pograniczu z Izraelem, polscy żołnierze w ramach misji UNIFIL przywracają poczucie normalności. Po krwawym konflikcie z końca 2024 roku powracający do domów cywile zastali ruiny, szkoły bez okien, szpitale bez sprzętu i bardzo złe warunki sanitarne. Pomagają im żołnierze sekcji zajmującej się wsp...

Inwazja Rosji, mobilizacja, ale także ogromna skala emigracji sprawiły, że Ukraina mierzy się z krytycznym niedoborem rąk do pracy. W odpowiedzi na to wyzwanie, Polska, za pośrednictwem Fundacji Solidarności Międzynarodowej (FSM), aktywnie wspiera projekt "Skills4Recovery" (Kompetencje dla Odbudowy). Program, realizowany w międzynarodowym konsorcjum (m.in. z Niemcami, Estonią i Danią), jest współf...

Współpraca międzynarodowa i mądre wsparcie rozwojowe są kluczem do trwałej zmiany. Ideę tę ilustruje projekt Fundacji Ekonomicznej Polska - Afryka Wschodnia, która od lat angażuje się w rozwój przedsiębiorczości i edukacji rolniczej w Tanzanii, u podnóża Kilimandżaro. Założyciele Fundacji, Małgorzata i Robert Zduńczyk, wykorzystali doświadczenia polskiej transformacji gospodarczej do wsparcia loka...

„Dom jest tam, gdzie są książki”. Czym jest literatura dziecięca w czasie wojny? Terapią? Formą oporu? A może czystą czułością? W specjalnej mini-serii podcastu Glubb Dub Drib gościła stypendystka Rozstajów Olha Kuprian – pisarka, eseistka i autorka literatury dziecięcej, która mieszka i tworzy w Kijowie. Kuprian rozmawiała z Marcinem Gaczkowskim o pisaniu w czasie wojny, codzienności ukraińskich...

Co robi poeta w strefie wykluczenia? Czy wypada dowcipkować z tragedii? Dlaczego ukraiński czarny humor jest aż tak czarny? Ihor Kruczyk – poeta, tłumacz, eseista i „prawie likwidator” skutków katastrofy w Czarnobylu – opowiada o języku w czasie wojny, absurdach historii i śmiechu, który bywa ostatnią deską ratunku. Marcin Gaczkowski rozmawia z Ihorem Kruczykiem. Ten redaktor, recenzent i felieton...

Prof. Marcin Czyżniewski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika wyjaśnia, jak działa opieka dyplomatyczno-konsularna w praktyce i jakie prawa mają obywatele UE za granicą. Co zrobić w razie utraty dokumentów i jak wygląda ewakuacja w sytuacjach kryzysowych? Ekspert z UMK omawia też pułapki prawne, które mogą zaskoczyć turystów – od zakazanych leków po lokalne obyczaje i surowe przepisy. Ten odcinek to...

W dzisiejszym świecie, gdzie systemy prawne stają się coraz bardziej złożone, kluczowe jest zapewnienie obywatelom prawa do bezstronnego i niezawisłego sądu. Profesor Radosław Potorski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika opowiada, jak to fundamentalne prawo jest gwarantowane w ramach Unii Europejskiej i Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zwraca uwagę nie tylko na teoretyczne podstawy, ale równie...

Jak zasady unijnego prawa wpływają na życie każdego obywatela? Rafał Kuligowski, prawnik i wykładowca akademicki z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zwraca uwagę zasady należące do filarów europejskiego wymiaru sprawiedliwości: domniemanie niewinności, zakaz podwójnego karania za to samo przestępstwo i proporcjonalność kar. Wychodzi przy tym  poza teorię, przedstawiając praktyczne aspekty...

Julia Stachiwska – ukraińska poetka, dziennikarka, ilustratorka, autorka książek dla dzieci – opowiada o codzienności po traumie: o życiu pod niebem, po którym wciąż latają drony; o słowach, które nie muszą być wielkie, by coś znaczyć. Czy metafora jest dobra na dobre czasy? Dlaczego rosyjscy żołnierze nie zerwali mapy ze ściany w mieszkaniu Julii? I czy najlepszy wiersz rzeczywiście jest najlepsz...

Niepewność, nieprzewidywalność, wojna, poczucie zagrożenia, lęki i strachy – to oblicza chaosu , który wydaje się nas otaczać, wkradać się w zjawiska, które jeszcze tak niedawno wydawały się przewidywalne i pewne. Donald Trump stał się symbolicznym burzycielem porządków. Tego amerykańskiego, wewnętrznego, jak i światowego, co powoduje, że nie możemy okiem widza przyglądać się szaleństwu za oceanem...

Młodzież Zaporoża, zaledwie 30 km od linii frontu, dorasta w cieniu wojny. Ich codzienność to lekcje online, głęboka izolacja społeczna i strach. W odpowiedzi na te wyzwania, przy wsparciu UNICEF i niemieckiego banku KfW, otwarto nowe centrum młodzieżowe w wyremontowanej, dawnej pralni w starym budynku w stylu Bauhaus. Nowa placówka zapewnia przestrzeń do spotkań, wsparcia psychologicznego i poszu...

W niewielkiej cerkwi w skansenie na wyspie Chortyca na Dnieprze rodzina żegna poległego żołnierza. Tu teraźniejszość splata się z przeszłością, tworząc fundament ukraińskiej tożsamości. W tym miejscu dobrze widać, że nie ma Ukrainy bez Kozaków, a Kozaków bez Zaporoża. Stąd też mieszkańcy Zaporoża nie mają wątpliwości, że Rosjanie ich miasta i ziemi nie dostaną.

Czy Nobel dla tłumacza to tylko kwestia czasu? Czy tłumacze muszą zarabiać? Czy grozi im emerytura? I co wspólnego ma Towarzystwo Miłośników Indian ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury?  W tym odcinku rozmawiam z Justyną Czechowską – tłumaczką literatury szwedzkiej i matką-założycielką STL, dla której przekład to radocha i wspólnota – nawet jeśli nieustannie szuka samotności. „Nie muszę mieć zap...

Trzecia Brygada Szturmowa słynie w Ukrainie z dokonań bojowych, ale także ze skutecznego marketingu i rekrutacji. Wielu zwerbowanych, młodych ludzi uczy się pilotować dronami w kijowskim "Kill House". Wśród tych, którzy uczą się "maksymalnie efektywnego zabijania wrogów" jest młody Bawarczyk. Uważa, że porządek bezpieczeństwa w Europie runął, a teraz każdy powinien znać się na wojnie. Nie chce też...

Koniec wojny, zawieszenie broni, rozejm w Ukrainie są oczekiwane, ale nie za wszelką cenę. Nie tylko żołnierze nie ufają Rosjanom i wiedzą, że  wojna nie zakończy się, dopóki Rosja nie zostanie zatrzymana. Siłą.