Nauka każdego dnia | Radio Katowice

Skutki jednorazowego używania i następnie wyrzucania opakowań plastikowych są już wszędzie widoczne na wybrzeżach mórz i oceanów. Odpady plastikowe coraz bardziej zanieczyszczają oceany, a według jednej z ocen do roku 2050 w oceanach znajdzie się wagowo więcej plastiku niż ryb. Ludzie spożywają plastik występujący w łańcuchu pokarmowym. Wciąż nie wiadomo, w jaki sposób wpływa to na ludzkie zdrowie...

Język polski jest jednym z najtrudniejszych języków świata. Zaraz obok chińskiego, z którym problem mają nie tylko obcokrajowcy, ale i rodzimi użytkownicy tego języka. UNESCO szacuje, że nawet 77 proc. Polaków ma problem ze zrozumieniem czytanego po polsku tekstu, a jedynie 2 proc. Polaków jest sprawnych językowo. Problematyczna jest też odmiana czasowników przez osoby czy wyrażanie czasu przeszłe...

Rozwój nauki o żywieniu doprowadził do tego, że możemy wyjaśnić działanie witamin, a także ich znaczenie. Odkrycie witamin także wiąże się z tą nauką. W 1911 roku Kazimierz Funk, Polak, otrzymał mieszankę czynną biologicznie, którą nazwał witaminą. Można więc powiedzieć, stworzył on naukę, która bada niedobór składników w pożywieniu, które wpływają na zdrowie człowieka. Witaminy są szeregiem związ...

Niepylak apollo to jeden z największych w naszym kraju motyli dziennych o rozpiętości skrzydeł dochodzącej do 8 cm. W Polsce jest skrajnie zagrożony wyginięciem. Parnassius clodius to gatunek występujący w całej Europie i w Azji, również na Syberii, aż po rzekę Lenę. Najnowsza publikacja amerykańskich badaczy pt. "Wings That Make Waves”, powstała przy współudziale naukowców z Uniwersytetu Śląskieg...

W ubiegłym roku świętowaliśmy setną rocznicę III Powstania Śląskiego. Trzy zrywy niepodległościowe, w 1919, 1920 i 1921 roku sprawiły, że do II Rzeczpospolitej trafiła ważna część terenów przemysłowego Górnego Śląska. Rok 2022 jest w województwie śląskim Rokiem Stulecia Powrotu Części Górnego Śląska do Polski. Jakie były nastroje i oczekiwania Górnoślązaków? Jak sytuacja międzynarodowa wpłynęła na...

Sferą, niezwykle istotną z punktu widzenia człowieka, jest biosfera. Jest to przestrzeń, w której może istnieć życie. Obejmuje wody powierzchniowe, dolne warstwy atmosfery i powierzchniową część skorupy ziemskiej. Granice biosfery nie są jednoznacznie określone. Jakie zmiany zachodzą w biosferze wywołane działalnością człowieka? Co to jest degradacja środowiska naturalnego? Czym jest antroposfera...

Pewnie większość z Państwa pamięta jak Bridget Jones gorliwie spisywała co roku listę swoich postanowień noworocznych, a potem z jeszcze większą gorliwością robiła wszystko, by ich nie realizować? Nowy Rok to idealny czas na postanowienia, ale nie "za duże". Naukowcy z University of College London, stwierdzili, że potrzebujemy średnio 66 dni, by skutecznie zautomatyzować nowe zachowania... O metod...

Wielu z nas używa często określenia, że gdzieś jest atmosfera gęsta, aż można ją kroić nożem. Naukowcy wiedzą tymczasem, że najgęstszą atmosferę ma w Układzie Słonecznym Tytan - księżyc saturna. A jak to jest z naszą, ziemską atmosferą ? O Tym na lekcji geografii opowie Katarzyna Głuch - Juszkiewicz.

Pewnie większość z Państwa pamięta jak Bridget Jones gorliwie spisywała co roku listę swoich postanowień noworocznych, a potem z jeszcze większą gorliwością robiła wszystko, by ich nie realizować? Nowy Rok to idealny czas na postanowienia, ale nie "za duże". Naukowcy z University of College London, stwierdzili, że potrzebujemy średnio 66 dni, by skutecznie zautomatyzować nowe zachowania... O metod...

Koniec roku to okres sprzyjający autoewaluacji. To dobry moment na zastanowienie się nad samodyscypliną, ale też nad celami, które przed sobą postawiliśmy. Jak to mawiał Søren Kierkegaard “Żyje się do przodu, a rozumie wstecz”. W jaki sposób psychologia pozwala zrozumieć sens takich podsumowań? Psychologia rozwojowa, coaching, mentoring czy po prostu swoista spowiedź przed samym sobą. Barbara Lech...

Co mają wspólnego kasownik, maszyna do pisania, podłoga i małpa? Z rozwojem komputerów i powstaniem pierwszych klawiatur, które podobno miały czasem długość... sześciu metrów. Kto i kiedy połączył maszyny liczące i komputery z urządzeniami sterującymi - o tym w kolejnej części historii informatyki z Katarzyna Głuch-Juszkiewicz rozmawia Krzysztof Chwałowski - dyrektor MHKiI w Katowicach .

Alfred Nobel jest jednym z najbardziej znanych ludzi na świecie. Swoją sławę zawdzięcza przede wszystkim ufundowanej przez siebie nagrodzie. Nagroda Nobla jest najbardziej prestiżową nagrodą na świecie. Obejmuje ona takie dziedziny jak nauka, literatura, medycyna z fizjologią oraz ogólne zasługi na rzecz ludzkości. Nagrody Nobla są wręczane zawsze 10 grudnia, co nastąpiło w miniony piątek. O histo...

W Parku Śląskim żyje ponad 100 gatunków ptaków - zarówno lęgowych, jak i zalatujących. Są to najpospolitsze w kraju: zięba, sikorka bogatka, kos, śpiewak, rudzik, modraszka, dzięcioł duży, szpak i mazurek. Dużo jest gatunków korzystających z sąsiedztwa człowieka: kawka, gawron, wróbel, jerzyk i sroka. To tylko niektóre z ptaków, które możemy poznać spacerując ścieżką ornitologiczną w Parku Śląskim...

Magiczna linia oddzielająca Europę od Azji i cywilizację europejską od kultur Azji rozciąga się na przestrzeni ponad trzech tysięcy kilometrów. Jej południowy kraniec sięga Morza Kaspijskiego, granicę północną wyznacza koło podbiegunowe. Niektórzy traktują Europę, nie, jako oddzielny kontynent, ale jako najdalej wysuniętą na zachód część największego kontynentu. Dlatego też obie te części świata o...

Czy matematyka może być ciekawa? Jan Śniadecki, polski astronom i matematyk mówił, że Matematyka jest królową nauk…”. Słowa te często przytaczane są przez nauczycieli w szkołach, na każdym etapie edukacji. Matematyka jest tymczasem... zmorą wielu uczniów. Coraz więcej wiemy jednak o pozytywnych skutkach nauki tego przedmiotu i negatywnych konsekwencjach przerwania tego procesu. Co sprawia, że mate...

Średniowieczne miasta nie miały własnego systemu oświetleniowego, nocami tonęły w mrokach i tylko nieliczni ludzie, majętni, mogli sobie pozwolić na służbę, która pochodniami oświetlała im drogi w wąskich uliczkach. Inaczej było ze zmarłymi. Dla nich budowano latarnie umarłych. Wewnątrz dużych latarń ukryte były spiralne schody. Zawieszone wysoko samotne światełko stwarzało klimat zadumy, refleksj...

W Polsce w pełni zaszczepionych na Covid 19 jest niemal 19 milionów 800 tysięcy osób- to dane na koniec października. Jedną z najnowszych mutacji koronawirusa, która budzi szczególne zaniepokojenie epidemiologów na całym świecie jest tzw. wariant delta. Cały świat jest zaangażowany w walkę z pandemia, a najlepszym sposobem są szczepienia. Ze względu na specyficzne zmiany w kodzie genetycznym waria...

Czy mówią coś państwu nazwy takie jak Laurosja, Gondwana czy Rodinia? A określenie Pangea? To wszystko nazwy kontynentów, które kiedyś istniały, a dziś w ich miejscu są albo znane nam współcześnie oceany albo kontynenty, takie jak Europa, Azja czy Afryka. Słowo "Pangea" pochodzi z greki i w wolnym tłumaczeniu znaczy "Wszechziemia" i o początkach kształtowania się naszych kontynentów z geografką Ag...

Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu. Kto nie zna tego powiedzonka? W jaki sposób antropogeniczne zmiany w województwie śląskim wywarły wpływ na zanik wróbla w regionie? Jak wyewoluował gołąb? Czy papugi na drzewach w Polsce mają związek z ociepleniem klimatu? I gdzie podziały się gile? Odpowiedzi poszukiwała Katarzyna Głuch-Juszkiewicz w rozmowie z ornitolog Karoliną Skorb z Działu Przyrody...

Powietrze jest mieszaniną jednorodną, w skład której wchodzą pierwiastki i związki chemiczne w stanie gazowym. Właściwości powietrza zależą od jego składu. Wiele gazów występujących w powietrzu nie ma szczególnego znaczenia z punktu widzenia chemii. Jednak znaczna część ludności Europy żyje na obszarach, zwłaszcza w dużych miastach, gdzie normy jakości powietrza są przekraczane: zanieczyszczenie o...

W ostatnich dekadach obserwujemy bardzo szybko postępujący rozwój nowoczesnych technologii. W otoczeniu smartfonów i laptopów, a tuż przed wprowadzeniem na szeroką skalę innych gadżetów wykorzystujących Internet, wciąż używamy przydatnych na co dzień urządzeń działających na zasadzie wytwarzania i odbierania fal radiowych. Dziś na lekcji techniki opowiemy o postaci naukowca , który był wynalazcą n...

Według encyklopedii hałda to usypisko nieużytecznej skały płonnej lub innych odpadów, pochodzących z kopalń, hut, elektrowni i innych zakładów przemysłowych. Słowo to jednak najczęściej kojarzy się ze zwałowiskiem odpadów pogórniczych, usytuowanym na terenie kopalni lub w jej pobliżu. Na lekcję geografii o hałdach zaprasza Katarzyna Głuch- Juszkiewicz.

Już starożytni filozofowie próbowali ustalić pierwsze przyczyny świata oraz wyłonić jakiś ogólny porządek rządzący naszym życiem. Chcieli ukazać prazasadę wszechrzeczy, czyli arché. Według nich świat początkowo był chaosem, a następnie został uporządkowany przez Boga – tak powstał Kosmos. Czy dziś według naukowców chaos jest bałaganem, czy porządkiem rzeczy? O jaki chaos chodzi w matematycznej teo...

Geometryczne obiekty, jakimi są fraktale, dawniej zwano matematycznymi potworami lub wyrzutkami. Dziś wiedza na ich temat pozwala rozwijać telekomunikację, bezpieczeństwo przesyłu danych, biologię czy rozrywkę. Ze względu na olbrzymią różnorodność przykładów, matematycy obecnie unikają podawania ścisłej definicji, ale z tematem postanowiła się zmierzyć Katarzyna Głuch-Juszkiewicz, a jej przewodnik...

Polska jest pełnoprawnym członkiem CERN już od trzech dekad. Od 2000 roku ośrodek badań jądrowych pod Genewą odwiedzają nauczyciele z Polski, którzy później swoim entuzjazmem zarażają kolejne pokolenia uczniów. Niestety, od kilku lat liczba pedagogów z Polski w CERN-ie znacznie się zmniejszyła. O tym problemie, a także niezwykłej atmosferze panującej w ośrodku opowiadają Jarosław Juszkiewicz i jeg...