Nauka każdego dnia | Radio Katowice

Łacińskie słowo oznaczające jabłko to malum”, które jest homonimem łacińskiego słowa oznaczającego zło”. Jednak w naszej kulturze jabłka kojarzą się z miłością, płodnością, nieśmiertelnością i królewską dominacją. A jakim owocem Ewa poczęstowała Adama? Okazuje się, że to nie było jabłko!  Zapraszam na rozmowę o symbolice jabłka z wybitną znawczynią tematu: Jolantą Zaczkowską z Muzeum Górnośląskieg...

Podczas Tygodnia Gier organizowanego przez Miasto Nauki mieszkańcy mogli zobaczyć ile w ostatnich latach powstało gier zarówno planszowych jak i cyfrowych. Co jest ważniejsze w grach? Edukacja, przyjemność, relaks czy umiejętności manualne? O tym Katarzyna Głuch-Juszkiewicz rozmawia z groznawcą, profesorem Michał Kłosińskim z Uniwersytetu Śląskiego.

Ludzka krtań jest znacznie niższa w stosunku do kręgów szyjnych niż krtań naszych przodków i innych naczelnych. Teoria głosiła, że obniżenie krtani wydłużyło nasz aparat głosowy i umożliwiło współczesnym ludziom rozpoczęcie wydawania kontrastujących samogłosek, które były wczesnymi elementami składowymi języka. Naukowo o głosie Katarzyna Głuch-Juszkiewicz i jej gość.

Rosnąca aktywność Słońca umożliwia nam obserwacje widowiskowych zorzy polarnych również daleko na południe od biegunów, w tym w Polsce. Dlaczego tak często widzimy zorze, jak ich nie przegapić i skąd się biorą kolory zorzy, o tym na lekcji astronomii Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Zapraszamy na Aleję Drzew Polskich powstałą 10 lat temu we współpracy Uniwersytetu Śląskiego i Nadleśnictwa Katowice. To  ścieżka edukacyjna, która umożliwia poznanie różnorodności biologicznej gatunków drzew występujących w polskich lasach. Wzdłuż alei są tablice dydaktyczne opisujące poszczególne drzewa oraz lasy znajdujące się na terenie Nadleśnictwa Katowice. W tym roku przypada wyjątkowa 10....

Turystyka poszerza horyzonty, podnosi poziom wiedzy, przyczynia się do wzrostu poziomu wykształcenia, rozszerza znajomości świata, wyrobienia postaw i osobowości, podniesienia kultury ogólnej. Ale czy możemy dziś uznać ją jako odrębną dyscyplinę nauki? Jak turystyka wpływa na miasta, a jak na człowieka? Czym jest urbex, a czym interdyscyplinarność w eksploracji świata? Opowie o tym dr Paweł Piotro...

Jak społeczeństwo osiągnięć stało się wypaloną generacją? Dlaczego ściganie się z samym sobą nie prowadzi do efektywnego rozwoju, ale do samozniszczenia. Dziś gościem podcastu Nauka Każdego Dnia jest doktor Mikołaj Marcela, literaturoznawca, który w książce pod tytułem "Nie musisz - Od kultu osiągnięć do wypalonych pokoleń" próbuje zmierzyć się z tematem wypalenia. Nie tylko zawodowego.

Kontroler ruchu lotniczego pracuje przy pomocy radaru i środków łączności nadzorując ruch na płytach lotniska a także w powietrzu. Przekazuje pilotom niezbędną wiedzę na temat wysokości, prędkości czy zmiany sektora. Każdy kontroler ma wyznaczoną swoją strefę powietrzną, za którą jest odpowiedzialny. Czy takim kontrolerem może być Sztuczna Inteligencja? Jakie wymagania musi spełnić kandydat? Polit...

Świstaki - zwierzęta o łacińskiej nazwie Marmota marmota zawsze wzbudzały zainteresowanie. Żyją w najwyższych partiach Alp i Tatr i niewielu ludzi widziało je w naturalnym środowisku. Niemal każde dziecko wie, że nazwa tego zwierzęcia pochodzi od ostrego gwizdu, który wydaje w razie niebezpieczeństwa. Ale jaka przyszłość czeka świstaki w związku z ociepleniem klimatu i jak wygląda codzienne życia...

Coraz szerzej mówi się o tym, że mikrobiota jelitowa wywiera ogromny wpływ na organizm człowieka. Nie bez powodu, ponieważ jej zaburzenie może wywoływać przeróżne dolegliwości. Jedną z “nowinek” w świecie probiotyków jest Akkermansia. Dlaczego jest tak ważna, mówi ekspertka, profesor Ewa Stachowska, znana popularyzatorka wiedzy o mikrobiocie. 

Pogoda od wiosny raczy nas różnymi rodzajami i natężeniem zjawisk atmosferycznych. Mają one nie tylko ogromny wpływ na samą przyrodę, ale także na całe funkcjonowanie człowieka. Dziś naszym ekspertem jest geograf Jakub Wyrwas, Polski Łowca Burz i członek stowarzyszenia Sieć Obserwatorów Burz. Proszę posłuchać opowieści, jak się szuka burz.

Obchodzimy 20. rocznicę przystąpienia Polski do UE. Czy nasze bezpieczeństwo jest na dobrym poziomie? Bezpieczeństwo jest dziś dziedziną nauki. Wśród dziedzin bezpieczeństwa narodowego wyodrębniono następujące sektory: dyplomatyczny, militarny, wywiadowczy, kontrwywiadowczy, prawa i porządku publicznego, ratownictwa, kulturowy, edukacyjny, socjalny, demograficzny, migracyjny oraz cyfrowy. O bezpie...

Mózg to prawdziwe centrum dowodzenia, narząd, w którym zlokalizowane są ośrodki zarządzające większością procesów życiowych. Nieprawidłowa praca mózgu odbija się na całym organizmie dlatego tak ważne jest, aby mówić o żywności zapewniającej jego prawidłową czynność. Jakie produkty korzystnie wpływają na jego pracę? Czy dzięki odpowiedniej diecie młodzież może lepiej zdać egzaminy? 

Współpraca grupy fizyków jądrowych z Instytutu Fizyki Uniwersytetu Śląskiego rozpoczęła się w chwili przystąpienia do neutrinowego eksperymentu ICARUS w 2001 roku i eksperymentu zajmującego się pomiarem zderzeń ciężkich jonów NA61/SHINE w 2010 roku. Dr Katarzyna Schmidt, prof. UŚ jest jedną z naukowczyń pracujących w CERNIE, w eksperymencie zajmuje się głównie oprogramowaniem. 

Wakcynologia, to dziedzina medycyny zajmująca się szczepieniami ochronnymi, zarówno w fazie badań naukowych nad opracowaniem nowych szczepionek, jak i ich późniejszym stosowaniem. Jest nową gałęzią medycyny, która wyodrębniła się z chorób zakaźnych. Rozmawiamy o wirusach, takich na które już są szczepionki, ale powiemy też o sposobach walki z takimi, na które szczepionki jeszcze nie wynaleziono.

Nauka o drzewach to dendrologia – z języka greckiego dendron – oznacza drzewo, a logos – naukę.  Wiele gatunków drzew charakteryzuje się długowiecznością. W Polsce wiek poszczególnych dębów oraz cisów dochodzi do 1000 lat. Naszym gościem jest dziś Wojciech Zarzycki – dendrolog, który opowie nam za chwilę o swojej pracy.

Na lekcji literatury Katarzyna Głuch-Juszkiewicz opowie o cenionym poecie i prozaiku- ERneście Bryllu, który zmarł w wieku 89 lat. Dziś pogrzeb artysty, który dla zespołu Myslovitz i Krystyny Prońko był niewątpliwie bardzo ważną osobą. Dlaczego? O tym już za chwilę.

Tym, co spędza sen z powiek wielu zdającym egzamin dojrzałości z języka polskiego, są błędy kardynalne, bowiem z ich powodu można nie zdać matury. Tych i innych błędów oczywiście jest sporo na liście sennych koszmarów, dlatego przybywamy z polonistyczną pomocą. Naszym gościem jest Profesor Katarzyna Wyrwas, kierowniczka Poradni Językowej Uniwersytetu Śląskiego i popularyzatorka wiedzy o języku pol...

Liczby towarzyszą człowiekowi od tysięcy lat i nawet ci, którzy mieli największe problemy z matematyką w szkole, nie mogą uciec od nich w życiu codziennym. A skąd się wzięły liczby? Jaka jest ich historia? O tym opowie dr Anna Glenszczyk – absolwentka matematyki, adiunktka na Wydziale Nauk Ścisłych i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, logiczka i kuratorka Tygodnia Liczb.

Profesor Agata Daszkowska-Golec, prodziekan ds. promocji badań i umiędzynarodowienia Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach została zakwalifikowana do wyjątkowego projektu Fulbrighta. Co mają wspólnego rośliny wystawione na promieniowanie kosmiczne, genetyka i wspomnienia z dzieciństwa?

Profesor Anna Chrobok z Katedry Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii Politechniki Śląskiej jest tegoroczną Laureatką z nagrody ministra nauki za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności wdrożeniowej. Zanim wyjaśnimy co odkryła pani Profesor, posłuchajmy jak to się stało, że zajęła się chemią. 

Jak różne kultury mogą nie tylko współistnieć, ale także wzajemnie się przenikać i wzbogacać? Tydzień Trzech Kultur w Mieście Nauki 2024 ma pokazać, że nauka i kultura zawsze idą w parze i działają na rzecz pokoju. Zapraszamy na podróż, którą zaczniemy w Hiszpanii.

Myślenie o Ziemi, jako o płaskiej powierzchni, przypisywane jest najczęściej ludziom starożytności i średniowiecza. Kiedy jednak przyjrzymy się bliżej poglądom naszych przodków, okazuje się, że nie były one takie jednoznaczne, jak mogłoby się wydawać. Dziś o mapach, atlasach i... okrągłej Ziemi.

Czy można zobaczyć jak wygląda złamane serce? Jak roboty mogą pomóc w miłości i czym jest elektroencefalogram pocałunku? Nauka o miłości powiedziała już niejedno, ale dziś porozmawiamy o wykorzystaniu robotów i techniki w tej znanej od starożytności sztuce bycia z drugim osobnikiem (bo niekoniecznie z człowiekiem). Gościem jest profesor Anna Malinowska kurator tygodnia miłości w Mieście Nauki 2024...

Co tak naprawdę liczy się w szkole? I jakie mamy alternatywy? Czy uczymy się przez całe życie? Dlaczego system czerwonych pasków jest zły a my nie wiemy JAK się uczyć? Na co zwracać uwagę przy wyborze szkoły niepublicznej? Szkoła Montessori, Waldorfska, a może autorska? O tym dziś przy okazji promocji nowej książki doktora Mikołaja Marceli z UŚ.