Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog

Waarin Paul Hermann met een briefje uit de trein naar Auschwitz zijn unieke cello redt. En waarin de stapel papier op zolder bij zijn dochter Corrie Hermann jaren later haar vaders waardevolle composities blijken te zijn. De speurtocht naar zijn unieke cello loopt heel lang op niks uit. Toch hoort Corrie in 2024 de muziek van haar vader, gespeeld op zijn eigen cello, op het podium waar hij bijna h...

In deze aflevering hoor je hoe de Joodse cellist/componist Paul Hermann (in Boedapest in 1902 geboren als Hermann Pál) een bijzondere cello in bruikleen krijgt en daarmee op internationale podia succesvol is. Zijn dochter Corrie (nu 93) vertelt over hun gelukkige familieleven, over het drama dat hen treft en over de oorlog die steeds dichterbij komt. Als de Gestapo Paul Hermann in 1944 in Frankrij...

In het Gemeentearchief van Den Haag komen documenten op tafel die voor de huidige directeur van het Residentie Orkest, Sven Arne Tepl, confronterend zijn. Zo zijn er de notulen, de ontslagbrief en het kasboek. Daarin is een streep getrokken onder de laatste betaling, november 1941. De rest van de pagina is leeg. In gesprek met Pauline Micheels, die een boek schreef over orkesten in oorlogstijd, ko...

De bal wordt aan het rollen gebracht door Jan Leuiken, betrokken bij de Joodsche Begraafplaats in Wassenaar. Daar ligt Sam Swaap begraven. Leuiken neemt contact op met het Residentie Orkest: “Zeg, kennen jullie Sam Swaap?” Natuurlijk kennen ze die wel, maar meer 'van horen zeggen'. Bij een bezoek aan de archieven blijkt pas hoe schitterend de carrière van de violist is geweest en hoe belangrijk hi...

Marius Flothuis komt terug in Amsterdam, na twee jaar concentratiekampen en de vernietigende Dodenmars. Maar het leven gaat niet meteen verder zoals het voor de oorlog was. Flothuis' moeder pleegt vlak voor zijn terugkomst zelfmoord, het Concertgebouw geeft niet thuis en Flothuis (https://www.npoklassiek.nl/klassiek/75-jaar-bevrijding/c8130fd8-3417-4276-ab68-0962aa8c9334/flot-hoe-componist-marius-...

Marius Flothuis wordt in september '44 vanuit Vught naar Duitsland getransporteerd. De bevrijding leek even dichtbij, maar is ineens weer heel ver weg. In Sachsenhausen lukt het Flothuis opnieuw om verloren composities op te schrijven én hij componeert een nieuw stuk. In het voorjaar van 1945 wordt het kamp ontruimd en beginnen de gevangenen aan dat wat later de geschiedenisboeken in zal gaan als...

De verzetsactiviteiten van Marius Flothuis zijn verraden en hij wordt opgepakt. Flothuis' straf: kriegsdauer, gevangenschap zolang de oorlog duurt. Flothuis komt in Kamp Vught terecht, waar het zware werk hem bijna fataal wordt. Bevriende musici en de muziek in zijn hoofd redden hem. In Vught componeert Flothuis stiekem, maar de dood blijft op de loer liggen. In zijn dagboeken beschrijft Flothuis...

Marius Flothuis is in de jaren dertig een veelbelovend componist en musicus. Op zijn 24ste wordt hij aangenomen bij het Concertgebouw, maar dan breekt de oorlog uit. Flothuis weigert akkoord te gaan met de eisen van de Nazi's en wordt ontslagen. Samen met zijn vrouw Leentje Sternheim neemt hij onderduikers in huis – tot de politie-inval. Flothuis wordt opgepakt door de Sicherheitsdienst en naar he...

Componist Marius Flothuis maakt al voor de oorlog carrière en is op weg een bekende naam te worden in de muziekwereld. Als de oorlog uitbreekt gaat hij in het verzet, wordt verraden en komt in concentratiekampen terecht. Daar houdt de muziek hem mentaal overeind. In seizoen 2 van de serie Muziek tot leven, verhalen van musici in de oorlog is Flot! het meeslepende levensverhaal van Marius Flothuis...

In deze laatste aflevering van de serie 'Muziek Tot Leven' het verhaal van een man die bijna alles heeft meegemaakt wat je in de oorlog kon meemaken: verzet, verraad, toeval en ternauwernood overleven. Het verhaal van componist Marius Flothuis (https://www.npoklassiek.nl/klassiek/75-jaar-bevrijding/c8130fd8-3417-4276-ab68-0962aa8c9334/flot-hoe-componist-marius-flothuis-de-oorlog-overleefde-door-mu...

In aflevering 16 het verhaal van violist Theo Olof. Hij kwam de oorlog door in onderduik, vierde daarna successen op alle concertpodia en stond aan de wieg van NPO Klassiek. Bronnen: Carine Alders, Leo Smit Stichting; Archief Theo Olof, NMI; VPRO, ‘Vrije geluiden’ met Theo Olof; Flarden, autobiografie Theo Olof; Muziek in de schaduw van het Derde Rijk, Pauline Micheels; Noortje Olof; Allard Olof;...

Hoofdpersoon in deze aflevering is componist en dirigent Jan van Gilse. Een principiële idealist. Niet Joods, maar solidair met de Joodse bevolking en musici. Verzet is de rode draad in zijn leven. Bronnen: Leo Smit Stichting; Muziek in de schaduw van het Derde Rijk, Pauline Micheels; De Tweede Wereldoorlog in Muziek, http://www.wo2-muziek.nl; Zonder muziek is het leven onnodig, Helen Metzelaar; E...

In deze aflevering een muzikaal wonderkind: Mischa Hillesum. Als musicus nog maar net begonnen, maar met een briljant talent. De oorlog ontneemt hem alle kans: een talent dat nooit tot wasdom mocht komen. Bronnen: Leo Smit Stichting; Jan Willem Regenhardt, Mischa’s spel; Philip Mechanicus, In depot; dagboek uit Westerbork; Joods Cultureel Kwartier. Muziek: Frédéric Chopin (https://www.npoklassiek....

Hans Lachman, Joods componist, schreef een katholiek Requiem voor een Limburgse pastoor. Uit dankbaarheid: hij had z’n leven aan hem te danken. De pastoor zelf heeft het nooit kunnen horen; hij stierf in Bergen Belsen. Bronnen: Leo Smit Stichting; Carine Alders; Shira Lachmann; Documentaire ‘Requiem’, Rick Roos; Ondergang, J. Presser; www.muziekschatten.nl; forbiddenmusicregained.org. Muziek: Jazz...

‘Ze krijgen mij niet’. Dat was het vaste voornemen van componist Hans Krieg (https://www.npoklassiek.nl/klassiek/75-jaar-bevrijding/055008ca-6f69-4045-90a7-60ca1327f377/het-oorlogsverhaal-van-componist-hans-krieg). Met vrouw en twee dochters overleefde hij Westerbork, Bergen Belsen én ‘ Het verloren transport’. Hier zijn verhaal. Bronnen: Leo Smit Stichting; Carine Alders; In depot, Philip Mechani...

In aflevering 11 leven en werken van componist Bertus van Lier. Hij wist al ver voor de oorlog wat de nazi’s met de Joden van plan waren en heeft zich nooit willen schikken. Muziek: Bertus van Lier, Symfonie nr. 1; Mozart, Pianoconcert KV 271; Bertus van Lier, Gebed van een ghettojood; Schubert, Winterreise, der Lindenbaum; Bertus van Lier, Katharsis; Bertus van Lier, Hooglied; Ravel, Kaddish. Bro...

Hij zocht ruimte en veiligheid nadat zijn vaderland Hongarije door opkomend fascisme steeds benauwder en onveiliger werd. Maar ook in Nederland ontkwam hij niet aan vervolging. Zijn concertzaal werd zo klein als zijn huiskamer. In deze aflevering van Muziek tot Leven het verhaal én de muziek van componist en pianist Géza Frid. Muziek: Géza Frid, Tweede strijkkwartet; Géza Frid, Cellosonate in vijf...

Haar harp was haar liefste bezit maar ze raakte hem in de oorlog kwijt toen haar huis werd geplunderd omdat ze moest onderduiken. Ze overleefde de oorlog en als door een wonder haar harp ook… Hoofdpersoon in deze aflevering is harpiste Rosa Spier. Velen kennen het huis dat naar haar vernoemd is, maar haar levensverhaal is minder bekend. Muziek: Gounod, Ave Maria; Sem Dresden, Sonate voor fluit en...

In aflevering 8 het verhaal van Dick Kattenburg, een veelbelovende jonge Nederlandse componist. Hij was pas 24 jaar oud toen hij op 19 mei 1944 vanuit kamp Westerbork naar Auschwitz werd gedeporteerd. Het is het enige transport van Joodse gevangenen dat ooit op film is vastgelegd, in de Westerborkfilm. De muziek van Dick Kattenburg werd 55 jaar na de oorlog bij toeval weer ontdekt. Muziek in deze...

In deze zevende aflevering van 'Muziek tot leven, verhalen van musici in de oorlog' staat dirigente Frieda Belinfante centraal; zij richtte als eerste vrouw een eigen professioneel orkest op. En tijdens de oorlog speelde ze een belangrijke rol in het verzet. Muziek in deze aflevering: Leo Smit, Concert voor altviool en orkest (1940); Henriette Bosmans, Poème voor cello en orkest (1923); Albert Rou...

In toenmalig Nederlands-Indië woedde de Tweede Wereldoorlog nog nadat Nederland al was bevrijd en ook daar zaten musici gevangen. Zoals componist en cellist Theo Smit Sibinga, hoofdpersoon in deze aflevering. Hij zat jaren in een krijgsgevangenkamp op Java. In de ellende van het kampleven zocht hij naar schoonheid als verzet en tegenwicht. En op Sumatra klonk in de tropennacht het ‘Largo’ uit Dvoř...

In deze nieuwe aflevering van de serie 'Muziek tot leven, verhalen van musici in de oorlog’ staat een componist centraal die als docent 50 jaar lang een belangrijk stempel heeft gedrukt op Nederlandse musici en musicologen. Hij overleefde de oorlog ternauwernood - en zou er daarna nooit meer over zou praten: Sem Dresden. Muziek in deze aflevering: Kleine Dans, uit Vijf kleine klaverstukken (1916);...

In aflevering vier, een vrouw die wordt gezien als een van de belangrijkste Nederlandse componisten van de eerste helft van de 20e eeuw: Henriëtte Bosmans (https://www.npoklassiek.nl/componisten/1a0ab253-fc78-44f6-8f0d-6410c4eca7a8/henriette-bosmans), Jettie voor familie en vrienden. In een brief aan één van hen schrijft ze: ‘Zonder muziek is het leven onnodig’. Muziek in deze aflevering: Concerti...

In deze derde aflevering van de serie ‘Muziek tot leven, verhalen van musici in de oorlog’ staat componist en arrangeur Dolf Karelsen centraal; het levensverhaal van een componist uit de lichte muziek. Hij was één van de talloze musici die vóór de oorlog in Hilversum werkte bij de vele omroeporkesten. Karelsen schreef al aan het begin van de oorlog muziek waarmee hij hoopte op een snelle bevrijdin...

In deze tweede aflevering vandaag een eigenzinnige componiste. Ze weigert in de oorlog lid te worden van de Kultuurkamer, ze organiseert illegale huisconcerten en ze raakt bij een bombardement alles kwijt. Vandaag in Muziek tot Leven: Johanna Bordewijk-Roepman. Muziek in deze aflevering: Sonate voor viool en piano (1923), Moderato; Drei Bierbaum Lieder (1940), Adoration; Sonata 1943 (1943), Vivace...