MOC HISTORII

Powstanie późnogotyckiej siedziby warownej w Drzewicy związane jest z osobą arcybiskupa gnieźnieńskiego Macieja Drzewickiego, który na początku XVI wieku kazał wznieść tutaj murowany zamek. Inwestycja biskupa, pełniącego też funkcję sekretarza Jana Olbrachta, kanclerza wielkiego koronnego, miała swym rozmachem przyćmić inne położone w pobliżu królewskie zamki. Gmach budowany był w latach 1527-1535...

Historia miejscowości sięga 1398 roku. Jej nazwa pochodzi od staropolskiego imienia Sulisz. W XV w. Suliszów należał do parafii w Piotrkowicach, miał łany kmiece, folwark oraz karczmę. Dziesięcinę o wartości 4 grzywien płacono plebanowi w Piotrkowicach. Na przełomie XVI i XVII wieku w Suliszowie istniał zbór ariański. Więcej dowiecie się z audycji jak zawsze prowadzonej przez dr Cezarego Jastrzębs...

Boża Męka to krzyż z postacią Chrystusa Ukrzyżowanego. Jednak w nieco szerszej interpretacji Bożą Męką nazywano też kapliczki ze scenami ukrzyżowania. Niektóre przedstawiają także Chrystusa w królewskich szatach, już po zmartwychwstaniu. Bardzo dużo takich kapliczek jest na południu naszego regionu. Tam budowano je z wapienia pińczowskiego, ale o szczegółach opowiedzieli dr Cezary Jastrzębski i Ro...

Trudno określić dokładną datę powstania kaplicy Świętej Barbary w Miedzianej Górze na Buchcinej Górze. Wydaje się, że drewniana kaplica kryta gontem powstała już w latach dwudziestych XIX w., czyli w okresie rozwoju gospodarczego, związanego z wydobyciem miedzi. Od 1826 r. istniał w Miedzianej Górze szpital górniczy. Prawdopodobnie kaplica drewniana uległa zniszczeniu, stąd na jej miejscu wybudowa...

Wyższe Seminarium Duchowne w Sandomierzu obchodzi w tym roku jubileusz 200-lecia istnienia. Z tej okazji zapraszamy na wyjątkowy spacer edukacyjny po tym zabytkowym gmachu. Opowiadamy m.in. o niezwykłych losach figury Chrystusa Dobrego Pasterza, stojącej na dziedzińcu sandomierskiego seminarium. Wchodzimy także do kaplicy seminaryjnej - czyli miejsca, które nazywane jest "sercem diecezji". Zagląda...

Starania o utworzenie w Sandomierzu Seminarium Duchownego podjął już pierwszy Biskup Sandomierski Szczepan Hołowczyc. Zamierzenie to zrealizował jednak dopiero jego następca - Adam Prosper Burzyński. Po skompletowaniu kadry profesorskiej i przyjęciu pierwszych kandydatów, 7 Xl 1820 roku rozpoczął się pierwszy rok nauki. O historii Seminarium w okresie pierwszej i drugiej wojny oraz w czasach komun...

Wyższe Seminarium Duchowne w Sandomierzu obchodzi w tym roku 200. rocznicę powstania. Starania o jego utworzenie rozpoczęły się wraz z powstaniem w 1818 r. diecezji sandomierskiej. Po skompletowaniu kadry profesorskiej i przyjęciu pierwszych kandydatów, 7 listopada 1820 roku uroczyście zainaugurowano pierwszy rok nauki. Siedziba seminarium mieściła się obok dzwonnicy katedralnej (obecnie budynek K...

Czarkowy w gminie Nowy Korczyn, kiedyś nazwa tej osady brzmiała nieco inaczej - Siarkowy. To wiele wyjaśnia, bowiem funkcjonowała tutaj kopalnia siarki. Wydobywany surowiec był na miejscu oczyszczany. W zakładzie działał kocioł parowy i dwa aparaty destylacyjne. Z występujących tutaj złóż, korzystano do roku 1924. Czy siarka - nazywana kiedyś "czarcim złotem" przynosiła duży zysk? m.in. o tym dowi...

O niezwykłym odkryciu w Opatkowicach w roku 2009, mówiło się dużo. Podczas budowy gazociągu natrafiono na ślady celtyckiej osady ze świetnie zachowanym piecem do wypalania wapna. W źródłach historycznych, o Opatkowicach wspomina się w pierwszej połowie 14 wieku. Nazwa sugeruje, że należały one do przełożonego zakonu... Czy tak faktycznie było? Zapraszamy do odsłuchania audycji - Robert Kałuży i Ce...

Niedaleko Koprzywnicy leżą Trzykosy.... Ta nazwa w źródłach historycznych była różnie zapisywana. Być może pochodzi od nieużywanych obecnie imion. Prawdopodobnie cała wieś lub jej znaczna część przed 1418 r. znalazła się we władaniu pobliskiego klasztoru. W Trzykosach znaleziono też skarb - to monety i siekane srebro z XI wieku...

Książ Mały – wieś położona obecnie w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim. Kiedyś, w latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa kieleckiego. Według kronikarza Jana Długosza, około 1475 r. w Książu Małym stał kościół murowany pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. W pewnym okresie został zamieniony na zbór kalwiński. Kościół przywrócił katolikom biskup krakows...

"Okolice Tarnoskały" to poemat, którego autorem jest Konstantyn Kaliciński. Został wydany w 1848 roku. Autor opisuje w nim ponad 70 miejscowości leżących w regionie świętokrzyskim. W tekście wymienia jeszcze około 30 innych. Przybliża ich historię, ważne wydarzenia i problemy mieszkających tam ludzi. Skąd Konstantyn Kaliciński miał informacje na ten temat, kim był i czy sam odwiedził wszystkie te...

Leżąca nad rzeką Pierzchnianką wieś Szczecno powstała pod koniec XV wieku. Nazwa pochodzi przypuszczalnie od słowa ścieczna, czyli zlewiska wód, lub od słowa szczeć, oznaczającego ostrą trawę. Pierwotnie wieś stanowiła własność królewską, wraz z sąsiednią wsią Ujny – w starostwie szydłowskim, ale już w roku 1508 rejestr poborowy wymienia jako właściciela wsi przedstawiciela rodziny Borków. Następn...

Skrzypiów - wieś położona w powiecie pińczowskim. Po powstaniu listopadowym tamtejsze dobra ziemskie, będące własnością Jana Olrycha Szanieckiego zostały skonfiskowane za jego udział w powstaniu. On sam został skazany na karę śmierci. W latach 1671-1676 dzierżawił tę wieś Jan Chryzostom Pasek. „W Skrzypiowie dobrze mi się powodziło i byłem kontent z tej dzierżawy” - pisał potem w „Pamiętnikach”.

Ks. Jakub Bieda Chrostkowic - urodził się w 1560 roku w średniozamożnej rodzinie mieszczańskiej w Małogoszczu. Studiował na Akademii Krakowskiej, którą ukończył ze stopniem bakałarza nauk wyzwolonych. Po uzyskaniu święceń kapłańskich został pomocnikiem biskupa krakowskiego Piotra Tylickiego. W ciągu 39 lat - od roku 1591 do 1630 - zbudował cztery kościoły, szpital, szkołę oraz budynek dla misjonar...

1 listopada zapraszamy na spacer po kilku świętokrzyskich nekropoliach. Odwiedzimy m.in. kaplicę pod wezwaniem Wszystkich Świętych we Włoszczowie, która powstała pod koniec XVIII wieku. Będziemy również w Mierzwinie w kościele pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła oraz w Kurzelowie. Jakie stare nagrobki i tablice w tych miejscach się znajdują?

Łagiewniki - wieś koło Chmielnika. Dawniej, była to osada zamieszkana przez przez łagiewników, którzy zdaniem wielu historyków i językoznawców byli rzemieślnikami, wytwórcami łagwi, czyli specjalnych naczyń. Niektórzy uważają, że trudnili się także warzeniem piwa i syceniem miodu. Według Jana Długosza, w XV wieku wieś była własnością przedstawiciela rodu Oleśnickich. Później, w połowie XIX wieku Ł...

W roku 1784 Jacek Jezierski, jeden z pierwszych polskich przemysłowców, zbudował w Maleńcu zakład składający się z młyna, tartaku i tak zwanej fryszerni z młotami. Trzy lata później zakład wizytował Stanisław August Poniatowski. Przebieg tejże wizyty zamieszczono w "Diariuszu" podróży króla, spisanym przez Adana Naruszewicza. Lokalizacja zakładu w Maleńcu uwarunkowana była bogatymi złożami rudy że...

Radomice - wieś w gminie Morawica. Jej początki sięgają XIII wieku. Historia Radomic, jest ściśle związana z opactwem cystersów w Wąchocku. Zakonnikom bardzo zależało na gospodarczym rozwoju tego terenu. M.in. dlatego Radomice były urządzone na tak zwanym prawie niemieckim. Co to oznacza - wyjaśniliśmy w programie "Moc Historii". Jeśli chodzi natomiast o nie tak odległe dzieje, Radomice są kojarzo...

Ruszcza-Płaszczyzna to wieś położona w powiecie sandomierskim, w gminie Łoniów. Jej nazwa pochodzi prawdopodobnie od nieużywanego dziś imienia: Rus lub Rusek. Historia Ruszczy sięga XIII wieku. O istniejących tu folwarkach pisał słynny kronikarz Jan Długosz. Do Ruszczy w swoich pracach odwoływał się także Joachim Lelewel.

Chycza - wieś położona w powiecie włoszczowskim, w gminie Radków. Jej historia sięga XIV wieku. Pierwszym właścicielem - co zapisano w roku 1386 - był Świeboda z Chyczy. Następnym Andrzej herbu Gryf. Wiadomo, że istniał podział na Chyczę Wielką i Chyczę Małą. Obie wsie wspomina w swoich zapiskach Jan Długosz. Jak się rozwijały i czy kiedyś połączyły się ze sobą - o tym w kolejnym odcinku „Mocy His...

Wola Kopcowa - wieś w powiecie kieleckim, w gminie Masłów. Graniczy z zalewem w Cedzynie. Pierwsze wzmianki o Woli Kopcowej pochodzą z połowy XVI wieku. Geneza nazwy (dwuczłonowej) jest nieco skomplikowana i nie do końca jasna. Jednym z ważniejszych zabytków jest kaplica powstała około roku 1835 z inicjatywy księdza kanonika katedry kieleckiej księdza Józefa Ćwiklińskiego. To jedna z trzynastu w s...

Odechów - wieś położona w województwie mazowieckim w gminie Skaryszew. Według ludowego podania nazwa wywodzi się od tego, że można było tutaj się... zatrzymać i wziąć oddech. Pierwsza wzmianka o tej wsi pochodzi z roku 1228. Odechów lokowany został przez Andrzeja Ciołka jako miasto na terenie dzisiejszej wsi Miasteczko, pierwotnie noszącej nazwę Nowy Targ, a później Miasteczko Odechowskie. Miejsco...

Na obrazach, rzeźbach, czy naczyniach liturgicznych często przedstawiana jest Święta Rodzina - mała bądź wielka. W pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia odwiedziliśmy m.in. okolice Proszowic, Muzeum Diecezjalne w Kielcach, Pińczów i Bodzentyn. Jakie przedstawienia Świętej Rodziny tam znajdziemy?

Kików – wieś położona obecnie w gminie Solec-Zdrój. Jej historia sięga XIV wieku, choć mogła być znana znacznie wcześniej ze względu na kamieniołom. Wydobywany tam surowiec został wykorzystany m.in. do budowy obiektów sakralnych w Wiślicy. W Kikowie znajduje się także kurhan wpisany do rejestru zabytków archeologicznych. Zachowało się tam również kilka cennych figur i kapliczek. Najstarsza to dato...