Leszek Moczulski

Po pierwsze - w historiografii rosyjskiej, ukraińskiej, a także polskiej ciągle wiele jest jeszcze kłamstw, mistyfikacji i pozostałości z czasów stalinowskich. Po drugie - między Rzeczpospolitą Obojga Narodów i Wielkim Księstwem Moskiewskim istniała przepaść cywilizacyjna, która spowodowała, że myśmy nie rozumieli Moskali. Po niewoli tatarskiej Moskwa nie należała do cywilizacji europejskiej, ale...

Historiografia rosyjska powstała dopiero w XIX wieku. Jej specyfika polega na tym, że opiera się ona częściowo na faktach zmyślonych lub tylko prawdopodobnych i jest historiografią pisaną "na zamówienie". To powoduje, że mamy odmienny obraz tych samych faktów w historiografii rosyjskiej i w innych historiografiach, w szczególności w historiografii polskiej. Z kolei cechą charakterystyczn...

Drugim łże-Dymitrem była osoba niewiadomego pochodzenia. Według rosyjskiej historiografii miał on być nasłany przez Polaków. Napływali do niego początkowo głównie Kozacy dońscy. Jego pojawienie się rozpoczęło w Moskwie (a potem w Rosji) okres kolejnych władców, którzy nie tylko chcieli mieć monopol na rządzenie, ale także monopol na rabowanie we własnym państwie. To różni Europę od Azji. W Azji el...

Chodzi o kradzież części nazwy "Konfederacja Polski Niepodległej. Wolność i Niepodległość".

Uwagi na temat historiografii rosyjskiej i ukraińskiej oraz szalenie interesująca - naszym zdaniem - choć bezpośrednio nie związana z tematem dygresja nt. ziem ruskich w granicach Królestwa Polskiego a potem Rzeczypospolitej. Krytyczna ocena polityki króla Zygmunta III Wazy. Przypomnienie okoliczności obalenia i zamordowania Dymitra I Samozwańca w czerwcu 1607 roku. Trzeciego dnia po jego zamordow...

W czerwcu 1606 roku Dymitr wkroczył do Moskwy. Odnaleziono jego matkę. Dopiero, gdy matka go rozpoznała (nie tylko po ogólnej sylwetce, ale także po znamieniu na twarzy i po nierównych ramionach) Dymitr koronował się na cara. Jego polityka wewnętrzna była nietypowa dla władców Moskwy. Nie był okrutnikiem. Prowadził podobną łagodną politykę, jak władcy Rzeczypospolitej. Dygresja na temat układu Chm...

Autor jeszcze raz wraca do tematu Wojny Polskiej...

W związku z przypadającą na 24 sierpnia rocznicą proklamowania niepodległości Ukrainy namówiliśmy Leszka Moczulskiego na szybkie wspomnienia dotyczące jego kontaktów z Ukraińcami i z Litwinami w okresie Związku Sowieckiego oraz w okresie proklamowania niepodległości przez te państwa. KPN i Moczulski byli niewątpliwie pionierami, gdy idzie o polskich polityków krajowych, nawiązywania dobrych relacj...

Historia Dymitra opiera się na ustaleniach rosyjskich historyków, ale także na wyobraźni poetów i zmyśleniach beletrystów, które pochodzą z XIX wieku lub z okresu późniejszego. Nie dysponujemy żadnym dowodem z XVI wieku, który by w sposób przekonujący potwierdzał fakt zamordowania Dymitra. Znamy natomiast dwie okoliczności, które wskazują na to, że Dymitr, który pojawił się w wieku 20 lat na dworz...

W chwili śmierci Iwana IV państwo moskiewskie uważało się za państwo ruskie, ale w tym czasie jedynie co szósty mieszkaniec tego państwa był Rusinem. 5/6 stanowiła ludność azjatycka, mongolska. Przy czym ta mniejszość słowiańska, zachowują swój język nabierała cech mongolskich. Tu następuje bardzo ciekawa dygresja na temat organizowania się ludności świata w państwa i w narody. Państwa są pierwotn...

Autor komentuje także bieżące wydarzenia dotyczące relacji polsko-ukraińskich

Autor zaczyna swój wykład od roku 1560. Od dwóch lat trwają wyprawy zbrojne Moskwy na państwo inflanckie. Tymczasem Zygmunt August (król Polski i Wielki Książe Litewski) postanowił poszerzyć dostęp Litwy do morza i także postanowił zająć teren Inflant. Już w roku 1557 (a więc przed najazdami moskiewskimi na Inflanty) został zawarty układ [w Pozwolu] uzależniający Inflanty od Litwy a wielki mistrz...

Najpierw uwagi autora na temat źródeł historycznych z epoki Iwana Groźnego. W pewnym momencie panowania Iwan IV nakazał zniszczyć dokumenty dotyczące swoich rządów. Rozkaz ten wykonano. Zachowały się więc przede wszystkim tylko materiały ze wstępnego okresu jego panowania. Pokazują one Iwana IV jako człowieka obrażalskiego, mściwego, pamiętliwego, okrutnego i nieufnego. Ten charakter cara ujawnił...

Rzeź była faktem okrutnym, który nie miał żadnego uzasadnienia. W rzezi nie wzięli udziału wszyscy Ukraińcy, tylko część Ukraińców. Byli oni w znacznej mierze spoza Wołynia. Wielu Ukraińców z Galicji służyło w niemieckiej policji na Wołyniu. W kwietniu 1943 roku masowo odeszli oni z tej służby. Ci ukraińscy policjanci wcześniej wzięli udział w mordowaniu Żydów. W 1942 roku na Wołyniu zamordowano 1...

Postać Iwana IV została postawiona na piedestał za rządów Stalina i na jego polecenie. Stał się on wtedy największym bohaterem narodowym Związku Radzieckiego. Był to syn Heleny Glińskiej (Litwinki pochodzenia tatarskiego, która wywodziła się od tatarskiego wodza - Mamaja) oraz - prawdopodobnie - od tatarskiego księcia Owczyny (który potem przyjął nazwisko Odolański). Natomiast formalnie ojcem Iwan...

Krótkie podsumowanie rządów Iwana III Srogiego (Okrutnego) - jest to postać w znacznym stopniu zakłamana w rosyjskiej literaturze historycznej, ale okres jego rządów w Moskwie był okresem istotnym. Po śmierci Iwana III wielkim księciem moskiewskim został Wasyl III (syn Zoe). Wdał się w ojca i był władcą nawet bardziej okrutnym niż Iwan III. W 1510 Wasyl zagarnął Psków (na zachód od Moskwy), sporo...

Historia Iwana III, podobnie jak i wcześniejsza historia Zalesia, jest zakłamana przez literaturę rosyjską i sowiecką. Cywilizację zachodnią (ale tylko materialną, nie intelektualną, czy duchową) przywiozła do Moskwy dopiero Zoe - druga żona Iwana III. Razem z nią przyjechało do Moskwy wielu ludzi kultury z Włoch, m.in. architektów, którzy zbudowali w Moskwie wiele budowli. Upowszechniła też godło...

Autor uzupełnia i pogłębia wywody przedstawione w poprzednim odcinku. Na wstępie podkreśla zasadniczą różnicę między Królestwem Polskim a Wielkim Księstwem Moskiewskim. Przywołuje w tym celu dwa wydarzenia,które miały miejsce w obu tych państwach w roku 1505. W tym roku król Polski zaakceptował konstytucję sejmową Nihil Novi, zgodnie z którą bez zgody szlachty (izby poselskiej i senatu) król nie m...

Według historiografii rosyjskiej Iwan III był tym władcą moskiewskim, który miał wyrwać Zalesie spod władzy tatarskiej. Jest to nieprawda. Iwan III zmarł w roku 1505, ale w testamencie napisał, że Moskwa ma nadal płacić daninę Tatarom. Płacili ją także jego następcy na tronie moskiewskim: jego syn i - przez pewien czas - jego wnuk. Prawdą jest, że za panowania Iwana III zależność Moskwy od Tatarów...

Po zniszczeniu Zalesie przez Tochtamysza w 1382 roku Dymitr Doński płaszczył sie przed Tatarami. Z tego powodu ci go pozostawili na tronie moskiewskim, chociaż wszystkich jego sojuszników zamordowali. Zalesie stopniowo się slawizowało - ludność pochodzenia azjatyckiego pod wpływem prawosławia przyjmowała język słowiański z silną domieszką słów azjatyckich. Następcami Dymitra Dońskiego byli Wasyl I...

W XIV wieku ukształtowała się granica między Słowianami a Moskwą. Odpowiadała ona naturalnej granicy między Europą a Azją (zlewiska Bałtyku i Morza Czarnego należą do Europy, zlewiska Morza Białego i Morza Kaspijskiego - do Azji). Jest to także granica klimatyczna. Szerzej na ten temat Leszek Moczulski opowiadał w wykładzie nr. 103. *** Dzisiejszy odcinek jest krótszy i ukazuje się w nietypowym dn...

Aby zrozumieć to, co się stało w XV wieku na Zalesiu, trzeba spojrzeć szerzej i pokazać wydarzenia i procesy, które w XIV wieku toczyły się w Polsce, w Litwie i w Złotej Ordzie. Litwa w czasach Olgierda i jego brata Kiejstuta miała do wyboru: albo porozumieć się z Polską, albo ze Złotą Ordą. Kiejstut rozmawiał z Ludwikiem Andegaweńskim na temat przyjęcia chrztu w obrządku łacińskim, ale się nie do...

Moskwa odzyskała niepodległość 100 lat po bitwie na Kulikowym Polu w wyniku rozpadu Złotej Ordy. Po bitwie na Kulikowym Polu Dymitr Doński i jego następcy grzecznie płacili Tatarom daniny, byli im wierni i posłuszni. O żadnej niepodległości nie myśleli. Być może bitwa na Kulikowym Polu była jedynie bitwą Dymitra Dońskiego z przywódcą jednej z frakcji w Złotej Ordzie (Mamajem), a nie bitwą o niepod...

Dygresja dotycząca spraw aktualnych - powstania koalicji PO-PSL. Po Czarnej Śmierci na Zalesiu nastąpił boom demograficzny. To spowodowało, że niektórzy książęta zalescy zaczęli prowadzić aktywną polityką. Jednym z nich był Dymitr Doński, który w 1380 roku pokonał chana Tatarów Mamaja w bitwie na Kulikowym Polu. Ta bitwa w historiografii rosyjskiej XIX, XX i XXI wieku jest mocno zakłamana. Przedst...

Wiemy, że w 1347 roku ta odmiana dżumy pojawiła się w Europie, w Kaffie na Krymie. Stąd była przenoszona przez statki handlowe. Jeszcze w tym samym roku pojawiłą się na Krecie, w 1348 roku - w Wenecji i w Genui, stąd przeniosła się do Francji, potem do Anglii, Holandii... W 1350 roku pojawiła się na południowych wybrzeżach Bałtyku, stamtąd przeszła do Rygi, potem do Nowogrodu, a stamtąd na Zalesie...