لایه هفتم

در دومین قسمت از مجموعه روایت‌های قطع اینترنت، سراغ این پرسش می‌رویم: وقتی شبکه‌های ارتباطی مسدود شدند و مسیر دسترسی به خبر در میانه جنگ و بحران بسته شد، مردم از کجا خبر می‌گرفتند؟ در این اپیزود، از خلال روایت‌های واقعی می‌شنویم که چطور کافه‌ها به اتاق‌های خبر غیررسمی تبدیل شدند، رادیوها از انباری‌ها بیرون آمدند، ماهواره‌ها و وبلاگ‌های قدیمی دوباره اهمیت پیدا کردند، و خود آدم‌ها با ساختن شبکه‌ای ا...

اپیزود ۵۳ پادکست لایه هفتم | روایت‌های زیست روزمره در قطعی اینترنت وقتی اینترنت قطع بود، دیگران چه کار می‌کردند؟ از اضطراب بی‌خبری در میانه بمباران تا مهاجرت‌های کوتاه‌مدت برای چند دقیقه اتصال؛ از خانه‌های «تخت و اینترنت» در نزدیکی مرز، بازار سیاه کانفیگ، کانال‌های مخفی آپلود فیلم و موسیقی، تا شبکه‌های پنهان همبستگی. در این اپیزود همراه با سوما نگهدارنیا (روزنامه‌نگار و پژوهشگر علوم اجتماعی)، به ج...

در این اپیزود از بدافزارهای اندرویدی که برای رصد فعالیت‌های آنلاین در گوشی کاربران پنهان می‌شوند صحبت می‌کنیم، همین‌طور از شکل‌های تازه جعل هویت، داکسینگ (یا همان افشای اطلاعات شخصی) و حتی مواردی که حمله سایبری می‌توانسته مقدمه‌ای برای ربایش فیزیکی افراد باشد. در این اپیزود با حضور داوود سجادی و امیر رشیدی، گزارش جدید تهدیدهای امنیت سایبری ایران در نیمه دوم سال پرالتهاب ۱۴۰۴ را بررسی می‌کنیم. همچن...

طرح «اینترنت پرو» یا همان اینترنت طبقاتی رسماً کلید خورد؛ پروژه‌ای که دسترسی آزاد به اینترنت را از یک حق بدیهی و عمومی به یک امتیاز طبقاتی تقلیل می‌دهد. در این اپیزود همراه با سولماز ایکدر (روزنامه‌نگار)، به بررسی این تبعیض سیستماتیک می‌پردازیم. ما از ابعاد نظارت و کنترل در این شیوه از ارائه اینترنت صحبت می‌کنیم و از «قفس شیشه‌ای» می‌گوییم که مشترکان اینترنت پرو را در توهم آزادی گرفتار می‌کند. همچ...

در این اپیزود، پروتکل‌های دقیق ایمن‌سازی دستگاه پیش از رسیدن به تورهای ایست‌وبازرسی را به‌صورت تخصصی بررسی می‌کنیم. همچنین در گفتگویی ویژه با دکتر افروز مغزی (وکیل و پژوهشگر در حوزه مطالعات حقوقی)، ضمن بررسی ترفندهای بازجویان برای نفوذ به دستگاه از طریق فریب کاربر، با ابعاد حقوقی دستگیری و «هنر بازجویی پس‌دادن» در این شرایط آشنا می‌شویم.

در این اپیزود، همراه با علی رنجی‌پور، روزنامه‌نگار تحقیقی، به بررسی پدیده «کارزار دروغ‌پراکنی» (دیس‌اینفورمیشن) در روزهای جنگ و قطعی گسترده اینترنت می‌پردازیم. همچنین در شرایطی که ترافیک شبکه به شدت کاهش یافته و دسترسی به اطلاعات آزاد بسیار محدود شده است، راه‌های تشخیص اطلاعات غلط و تصاویر جعلی ساخته‌شده با هوش مصنوعی از اخبار واقعی را مرور می‌‌کنیم.

در این اپیزود، همراه با مارک پشم‌فروش فعال حوزه دسترسی به اینترنت، به بررسی وضعیت آشفته و غیرقابل پیش‌بینی فیلترینگ در ایران می‌پردازیم. با خانواده ابزارهای «مهسا» (مهسا وی‌پی‌ان و مهسا ان‌جی) آشنا می‌شویم و یاد می‌گیریم که این ابزارها چطور با استفاده از تکنیک‌هایی مثل «فرگمنت» (قطعه‌قطعه کردن بسته‌های داده برای پنهان شدن از دید سیستم سانسور) سد فیلترینگ را دور می‌زنند. همچنین بررسی می‌کنیم که ایر...

در این اپیزود، ما به سراغ «بیت‌چت» (BitChat) می‌رویم؛ ابزاری که در خاموشی‌های مطلق، می‌تواند ارتباط مردم را زنده نگه دارد. یاد می‌گیریم چطور با تکنولوژی «شبکه توری» (Mesh) و بلوتوث، گوشی‌هایمان را به دکل‌های مخابراتی کوچک تبدیل کنیم و بدون نیاز به اینترنت یا سرور، در محله و خیابان متصل بمانیم. همچنین هشدارهای حیاتی درباره امنیت این ابزار را با هم مرور می‌کنیم.

در این اپیزود همراه با سورنا هاشمی مدیر پروژه رستم مدیا، ابتدا یاد می‌گیریم چطور با برنامه «رستم» می‌توان بدون نیاز به اینترنت، محتوای وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی را مستقیماً روی تلویزیون دریافت کرد. سپس با فناوری متفاوت «دکمه قرمز» این ابزار آشنا می‌شویم؛ قابلیتی که تلویزیون شما را به یک مرورگر آفلاین تبدیل می‌کند تا تنها با فشار دادن یک دکمه روی کنترل، بتوانید اخبار را بخوانید. همچنین روش دریا...

در این اپیزود همراه با علیرضا فیروزی، بازگشت سرویس «توشه» را بررسی می‌کنیم. راهکاری برای دریافت یک‌طرفه فیلترشکن، اخبار و فایل‌های حیاتی از طریق ماهواره یاه‌ست (فرکانس ۱۱۷۶۶)، آن هم در شرایطی که اینترنت کاملاً قطع است. یاد می‌گیریم چطور با یک فلش‌مموری و رسیور خانگی، دیوار دیجیتال را بشکنیم. امیدواریم این راهنما با دست‌به‌دست شدن فلش‌ها یا بلوتوث به گوش همه برسد؛ لطفاً فایل نرم‌افزار توشه و این پا...

طبق آمارهای فنی، مرورگر «سِنو» (Ceno) یکی از معدود ابزارهایی است که در خاموشی مطلق اینترنت طی روزهای گذشته فعال بوده است. در این اپیزود همراه با مهدی یکی از اعضای تیم سِنو، بررسی می‌کنیم که چطور این ابزار با ترکیب شبکه همتا-به-همتا (P2P) و تکنولوژی ماهواره‌ای eQSat، به کاربران اجازه می‌دهد حتی در تاریک‌ترین روزها «وب» را دست‌به‌دست کنند.

در این اپیزود به بررسی خبر مهم رایگان شدن سرویس استارلینک برای ایران و تایید امکان اتصال بدون نیاز به اشتراک می‌پردازیم. همراه با احمد احمدیان، پژوهشگر اینترنت آزاد، ۳ اصل امنیتی حیاتی را مرور می‌کنیم و ضمن شفاف‌سازی درباره وضعیت پارازیت‌ها، نسبت به کلاهبرداری‌های «اتصال مستقیم موبایل به ماهواره» هشدار می‌دهیم.

هشدارهای امنیتی فوری برای حفظ امنیت دیجیتال و حساب‌های کاربری. بررسی ۳ تهدید فعال: «مهندسی اجتماعی علیه فعالان»، «خطر سایت‌های پخش زنده تلویزیون» و «کمپین فیشینگ با سوءاستفاده از باگ اینستاگرام».

راهکارهای فوری برای عبور از سد فیلترینگ در وضعیت قرمز. معرفی ۴ ابزار «دلتا چت»، «سِنو»، «رستم» و «استارلینک» برای اتصال و دریافت اطلاعات، زمانی که اینترنت ناپایدار یا قطع است.

در قسمت چهلم «لایه هفتم» بررسی می‌کنیم اینترنت چگونه از یک حق عمومی به یک امتیاز گزینشی بدل شد؛ و چطور این سیاست، به‌جای نشانه رفتن سازوکارهای ساختاری و انضباطی، جامعه را روبه‌روی خودش قرار داد. این اپیزود بر پایه بررسی گزارش اخیر فیلتربان درباره سیم‌کارت‌های سفید و اینترنت طبقاتی در ایران تهیه شده است

در اپیزود ۳۹ پادکست «لایه هفتم»، به یکی از بحث‌برانگیزترین رخدادهای فضای مجازی فارسی می‌پردازیم؛ پرونده پژمان جمشیدی و آنچه فراتر از یک ماجرای قضایی بود؛ نمادی از حکمرانی گزینشی در فضای دیجیتال ایران. در این برنامه، از سه زاویه به ماجرا نگاه می‌کنیم: سانسور زیرساختی رسانه‌ها، نقض حریم خصوصی و داکسینگ، و نقش پلتفرم‌ها در شکل‌دهی افکار عمومی. با حضور مریم پالیزبان، بازیگر و دکترای فلسفه و علوم انسان...

اپیزود ۳۸ پادکست «لایه هفتم» به بررسی جهت‌گیری واقعی توسعه هوش مصنوعی در ایران می‌پردازد، جایی که نوآوری در سایه‌ امنیت و کنترل بازتعریف شده است. در این برنامه، با حضور سحر تحویلی، پژوهشگر و متخصص هوش مصنوعی، روندی تحلیل می‌شود که در آن داده‌های شهروندان بدون چارچوب قانونی مشخص، به سوخت الگوریتم‌های حکومتی تبدیل می‌شوند. از پروژه‌های ظاهراً خدماتی تا سامانه‌های قضایی هوشمند، نشان می‌دهیم چگونه فقد...

اپیزود ۳۷ پادکست «لایه هفتم» با عنوان خاموشی پنهان بر پایه‌ گزارشی چندوجهی از قطع اینترنت در ایران در ژوئن ۲۰۲۵ تهیه شده است. این گزارش حاصل همکاری میان گروه‌های فعال در حوزه حقوق دیجیتال، رصد اینترنت و توسعه ابزارهای عبور از فیلترینگ است. در این برنامه، با حضور آماندا منگ، پژوهشگر و دکتری امور بین‌االملل در حوزه‌ی علم و فناوری ، پدیده‌ «خاموشی پنهان» یا Stealth Blackout بررسی می‌شود؛ روشی تازه در...

اپیزود ۳۶ پادکست «لایه هفتم» به نقش حیاتی VPN در شرایط بحران و تشدید فیلترینگ در ایران می‌پردازد. در این برنامه، ویژگی‌های فنی یک VPN مقاوم در برابر فیلترینگ و تفاوت میان سرویس‌های عمومی، شخصی و بهینه‌شده برای محیط‌های محدود مرور می‌شوند. همچنین با حضور یکی از کارشناسان تیم «پس‌کوچه»، به چالش‌های امنیتی VPNهای رایگان، راه‌های انتخاب امن‌تر، و نقش جامعه دیاسپورا در حمایت از اتصال کاربران داخل ایران...

اپیزود ۳۵ پادکست «لایه هفتم» به این پرسش می‌پردازد که در زمان قطع یا اختلال اینترنت در ایران، چگونه می‌توان ارتباط را حفظ کرد. در این برنامه، از پیام‌رسان‌های امن و سرویس‌های مبتنی بر ایمیل گرفته تا روش‌های همتا‌به‌همتا و راه‌های جایگزین اتصال در زمان قطعی اینترنت معرفی می‌شوند. تمرکز اپیزود بر این است که با تقویت آمادگی جمعی، تهدید قطع ارتباط را به فرصتی برای تقویت تاب‌آوری دیجیتال تبدیل کند. این...

اپیزود ۳۴ پادکست «لایه هفتم»، یک راهنمای عملی برای آمادگی در برابر قطع اینترنت در ایران است. در این قسمت «جعبه ابزار دیجیتال» معرفی می‌شود که شامل VPNهای امن، شبکه تور، مرورگر Ceno و ابزارهای اتصال امن به استارلینک مانند نس نت کانکت است. همچنین راهکارهای مشخصی برای افرادی که در خارج از کشور هستند ارائه می‌شود تا بتوانند به‌طور مؤثر به نزدیکان خود در ایران برای حفظ ارتباط و دسترسی به اینترنت آزاد ک...

در این اپیزود از پادکست «لایه هفتم»، به سراغ ابعاد تازه‌ای از سانسور در ایران می‌رویم: گسترش فیلترینگ از اینترنت به پیامک. بر اساس اسناد افشاشده، شرکتی به نام «پیک‌آسا» به مدیریت رسول جلیلی – از چهره‌های پرنفوذ شورای عالی فضای مجازی – در طراحی زیرساخت سانسور پیامک‌ها نقش کلیدی داشته است. سیستمی که امکان خواندن، مسدود کردن و فیلتر پیام‌ها بر اساس کلمات، شماره‌ها و حتی موقعیت مکانی را فراهم می‌کند....

آیا گوشی هوشمند شما می‌تواند بدون حتی یک کلیک، به ابزار جاسوسی تبدیل شود؟ در این اپیزود، سراغ یک تهدید جدید و بی‌سابقه در حوزه سرکوب دیجیتال در ایران می‌رویم: «جاسوس‌افزارهای مزدور». هشدارهای اخیر شرکت اپل به کاربران ایرانی نشان می‌دهد که فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران و مخالفان سیاسی ایرانی، در سکوت و بی‌صدا، هدف حملات بسیار پیشرفته‌ی جاسوس‌افزاری با پشتوانه دولتی قرار گرفته‌اند. با امیر رشیدی، متخص...

در این قسمت از پادکست «لایه هفتم»، نگاهی انتقادی می‌اندازیم به آیین‌نامه‌ جدید شورای عالی فضای مجازی و اجرای رسمی سیاست اینترنت طبقاتی در ایران. روند ۱۳ ساله‌ی این طرح تبعیض‌آمیز را مرور می‌کنیم، موضع‌گیری‌های متناقض مقامات را به چالش می‌کشیم، پیامدهای حقوقی و اقتصادی‌اش را بررسی می‌کنیم، و نسبت آن را با پروژه‌ی بزرگ‌تر «شبکه ملی اطلاعات» نشان می‌دهیم. در پایان هم از مقاومت‌های مدنی و راه‌های مقاب...

فضای مجازی برای جامعه‌ی کوئیر ایران یک تیغ دولبه است؛ پناهگاهی برای یافتن «خود» و «دیگران» و در عین حال، میدانی پرخطر از شناسایی، نفرت‌پراکنی و خشونت. چگونه می‌توان در این فضا دوام آورد و آن را به مکانی امن‌تر تبدیل کرد؟ در این قسمت از «لایه هفتم» تلاش کردیم که به همراه رضوانه محمدی، پژوهشگر حقوق بشر و فعال ال‌جی‌بی‌تی‌کیو پلاس از بروکسل به این پرسش‌ها پاسخ دهیم. این گفتگو به موضوعات کلیدی مانند چ...