كۈندىلىك ئاڭلىتىش

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  تايلاندتىكى ئۇيغۇرلارنىڭ 24 سائەت ئىچىدە خىتايغا قايتۇرۇلماقچى بولغانلىقىغا دائىر ئۇچۇرلار قايتا ئەندىشە قوزغىماقتا ئۇيغۇر مۇتەخەسسىسلىرى: خىتاينىڭ تارىم نېفىتلىكىدە 10 مىڭ 910 مېتىرلىق قۇدۇق كولىشى ئېكولوگىيەلىك مۇھىتقا زىيان سېلىشتۇر ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىنىڭ نۆۋەتتىكى خىتاي سىياسىتى: مەسىلە ۋە لايىھەلەر ئابدۇۋەلى ئايۇپ UNESCO يىغىنىدا سۆزلەشكە رۇخسەت قىلىنمىغان «غە...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  پىرېزىدېنت دونالد ترامپ خىتاينىڭ ئامېرىكادىكى ھالقىلىق ساھەلەرگە مەبلەغ سېلىشىنى چەكلەش ئۈچۈن ھەرىكەتكە ئۆتكەن د ئۇ ق تەيۋەندە چاقىرىلغان خەلقئارا يىغىندا خىتاينىڭ چېگرا ھالقىغان باستۇرۇشىنى ئوتتۇرىغا قويدى ئەنقەرەدە «مەجبۇرىي ئەمگەك» ۋە «شەرقىي تۈركىستان بالىلار ئەمگىكى» ناملىق ئىككى دوكلات تونۇشتۇرۇلدى «تەرجىمە قىلىش» مۇ ياكى «سۈزگۈچتىن ئۆتكۈزۈش» مۇ؟ ئۇيغۇرلار شىۋېت...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ئاقسۇ مائارىپ ئىنستىتۇتىنىڭ ئۇيغۇر ئوقۇتقۇچىلىرىدىن ئاز دېگەندە %20 نىڭ تۈرمىدە ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى خىتاي كونا مەھەللىلەرنى چېقىپ ئۆزگەرتىش پىلانى بويىچە ئۈرۈمچىدە 56 جايدا ئىش باشلىماقچى قازاقىستاننىڭ چېلەك يېزىسىدىكى مۇراسىمدا مىللەتلەر ئارا دوستلۇق قايتا تەكىتلەندى ئىستانبۇلدا «شەرقىي تۈركىستان يۈرۈشى ۋە نامايىش» پائالىيىتى ئۆتكۈزۈلدى خىتاي كوممۇنىستلىرىنىڭ مۇسۇ...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  مەرھۇم غۇلامىدىن پاختا: «ۋەتىنىنى تونۇغان ئاللاھنى تونۇغان بىلەن ئوخشاشتۇر» دۇنيا ئانا تىل كۈنى ۋە يوقىتىلىۋاتقان ئۇيغۇر تىلى تەيۋەندە ئۆتكۈزۈلگەن خالىفاكىس خەلقئارا بىخەتەرلىك مۇنبىرىدە ئۇيغۇر مەسىلىسىمۇ ئوتتۇرىغا قويۇلغان كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرى خىتاينىڭ شىۋېتسارىيە ھۆكۈمىتىگە قارشى باياناتىغا ئىنكاس قايتۇردى شەرقىي تۈركىستان ۋەخپىسىدە يېڭى ئۇسۇلدا تەييارلان...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ئىرېلاندىيە ھۆكۈمىتى ۋاڭ يىنىڭ زىيارىتىدە ئۇيغۇرلار مەسىلىسىدىكى ئەندىشىلىرىنى ئوتتۇرىغا قويدى شائىرە ۋە ئانا تىل ئوقۇتقۇچىسى مېھرىنىسا ئىسمائىلنىڭ ۋاقىتسىز ئۆلۈمى قەلەمكەش دوستلىرىنى قايغۇغا سالدى ئانالىزچىلار: «ئامېرىكىنىڭ يېڭى قارارى تەيۋەننىڭ مۇستەقىل بىر دۆلەت بولۇپ خەلقئارادا ئېتىراپ قىلىنىش ئېھتىماللىقىنى كۈچەيتىدۇ» خىتاينىڭ سۈنئىي ئەقىل تېخنىكىسى ئارقىلىق قىزى...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  تارىخچى ۋە يەر ناملىرى تەتقىقاتچىسى خوجانىياز يوللۇغ تېكىننىڭ 17 يىللىق كېسىۋېتىلگەنلىكى دەلىللەندى خىتاينىڭ ئۇيغۇر ئېلىدە يەنە 258 كونا مەھەللىنى چېقىپ ئۆزگەرتىدىغانلىقى كۆزەتكۈچىلەرنىڭ دىققىتىنى قوزغىماقتا شىۋېتسارىيە ئېلان قىلغان خىتاينىڭ «چېگرا ھالقىغان باستۇرۇشى» غا مۇناسىۋەتلىك دوكلات د ئۇ ق تەرىپىدىن قارشى ئېلىندى ئارخېئولوگىيەلىك تېپىلمىلاردا خىتايچە خەتلەرنىڭ...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  تايلاند سوتى ئۇيغۇر ئەرزدارلىرىنىڭ ھەقلىق تەرىپى بارلىقى، كۆچمەنلەر ئىدارىسىنىڭ چۈشەنچە بېرىشىنى تەلەپ قىلدى ئاسارەتتىن قۇتۇلۇپ ماراكەشتىن ئامېرىكاغا كەلگەن ئىدرىس ھەسەن ئامېرىكا ھۆكۈمىتىگە مىننەتدارلىقىنى بىلدۈردى جەنۋە «كىشىلىك ھوقۇق ۋە دېموكراتىيە مۇنبىرى» دە ئۇيغۇر ئىرقىي قىرغىنچىلىقى ئوتتۇرىغا قويۇلدى خىتاينىڭ ئۇيغۇر ئېلىنى «مائارىپتا كۈچلۈك رايون قىلىپ قۇرۇش پىل...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  تايلاند سوتى ئۇيغۇر مۇساپىرلىرىنى قويۇپ بېرىش ئەرزىنى كۆرۈپ چىقىشقا باشلىدى تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ماركو رۇبىيو: «ئامېرىكا خىتاي پەيدا قىلىۋاتقان تەھدىتنى قەتئىي ھەل قىلىشى كېرەك» ئامېرىكا ياۋروپادىكى ئۇرۇشنى ئاياغلاشتۇرۇپ، دىققەتنى خىتايغا قاراتماقچى بولغان DeepSeek نى چەكلەش بويىچە قانۇن لايىھەسىنىڭ تونۇشتۇرۇلۇشى ئامېرىكا-خىتاي مۇناسىۋىتىگە قانداق تەسىر كۆرسىتىدۇ؟ H...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  تەتقىقاتچىلار ئۇيغۇر ئېلىنىڭ چېگرا بويىدىكى شەھەر-ناھىيەلىرىدە نوپۇسنىڭ ئازىيىشىغا قارىتا ئوخشىمىغان ئىنكاسلاردا بولدى لاگېر شاھىتلىرى: «ئۇيغۇر قىزلىرىنى خىتايلار بىلەن تويلاشتۇرۇش ئېلانلىرىنىڭ كەينىدە خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنى خىتايلاشتۇرۇش سىياسىتى مەۋجۇت» د ئۇ ق ھەيئىتى ياۋروپا پارلامېنتىدا ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكى ۋە خىتاينىڭ چېگرا ھالقىغان باستۇرۇشلىرىنى ئاڭلا...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ئۇچتۇرپان ئىماملىرىم دېھقانلىرى ياڭاق كۆچىتىنى ھەقسىز تىكىشكە ۋە ياڭاقلىق باغلاردا ھەقسىز ئىشلەشكە مەجبۇرلانغان ئاۋسترالىيە فېدېراتسىيە پارلامېنتىدا «پارتىيەلەر ئارا ئۇيغۇرلارنى قوللاش گۇرۇپپىسى» رەسمىي قۇرۇلدى ئامېرىكا خىتاي سودا ئۇرۇشىدا زادى كىم غەلىبە قىلىدۇ؟ ئامېرىكانىڭ ب د ت كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىدىن چېكىنىپ چىقىشى خىتايغا پۇرسەت يارىتىپ بېرەمدۇ؟ ئاتاقلىق ناخشىچى...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ما شىڭرۈينىڭ ئۇيغۇر ئېلىدە «ئايرىملىق» نى ئەمەس، «جۇڭخۇا مىللىتى ئورتاق گەۋدىسى» نى تەكىتلىشى نېمىدىن دېرەك بېرىدۇ؟ ئىستانبۇلدا «شەرقىي تۈركىستان ئۈچۈن» ناملىق شېئىرىيەت مۇسابىقىسى ئۆتكۈزۈلدى «شىنخۇا تورى» نىڭ «شىنجاڭ: غەربىي دىياردا قەد كۆتۈرگەن ئاشلىق ئامبىرى» ناملىق ماقالىسىگە رەددىيە ئۇيغۇر ئالىمى بەكرىمجان غلاۋدىنوف پۈتۈن قازاقىستان مېمارچىلىق ئىلمىنىڭ تۇنجى دوكت...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  فىرانسىيەنىڭ داڭلىق تەنتەربىيە بۇيۇملىرى شىركىتى - «دېكاتلون» ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىدىن پايدا ئېلىش بىلەن ئەيىبلەندى لوندوندا خىتاينىڭ زور كۆلەملىك ئەلچىخانا سېلىش پىلانىغا قارشى نامايىش ئۆتكۈزۈلدى مۇتەخەسسىسلەر ئۇيغۇرلارنىڭ تارىختىن بۇيان خىتايلار بىلەن توي قىلىش ئەنئەنىسى بارلىقىنى رەت قىلدى خىتاينىڭ «يېڭىچە تەشۋىقات ئۇسلۇبى» ئۇيغۇر ئىرقىي قىرغىنچىلىقىنى يوشۇرالامد...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ئۇچتۇرپاندىكى شوخلا زاۋۇتىنىڭ ئامېرىكا قارا تىزىملىكىدىكى خىتاينىڭ COFCO-Sugar شىركىتىگە تەۋە ئىكەنلىكى ئايدىڭلاشتى خىتاينىڭ «شېيىن» گۇرۇھىنىڭ پاي چېكىنى لوندوندا بازارغا سېلىشنى تەلەپ قىلىشى كۈچلۈك ئاممىۋى قارشىلىققا دۇچ كەلمەكتە تۈركىيە پارلامېنت ئەزالىرى: «غۇلجا قەتلىئامى بۈگۈنكى ئۇيغۇر قىرغىنچىلىقىنىڭ باشلىنىشىدۇر» خىتاينىڭ ئامېرىكادىكى يەر ئاستى سوت مەھكىمىلىرى خ...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ئامېرىكا-خىتاي رىقابىتى پەۋقۇلئاددە كومىتېتى «ئۇيغۇر ھەرىكىتى» تەشكىلاتىنى نوبېل تىنچلىق مۇكاپاتىغا نامزاتلىققا كۆرسەتكەن «5-فېۋرال غۇلجا قىرغىنچىلىقى» دىن مىراس قالغان چاقىرىق: مىللىتىمىزنى ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن پىداكارلىق كېرەك «سائادەت» پارتىيەسىنىڭ رەئىسى مەھمۇد ئارىقان: «ئىرقىي قىرغىنچىلىققا سۈكۈت قىلىش ئىنسانلىققا خىيانەتتۇر» «ئۈچ خىل كۈچ» نامىغا يوشۇرۇلغان مۇستەمل...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ۋاشىنگتوندا «5-فېۋرال غۇلجا قىرغىنچىلىقى» نىڭ 28-يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن نارازىلىق نامايىشى ئۆتكۈزۈلدى پارلامېنت ئەزاسى بىلەن كىشىلىك ھوقۇق پائالىيەتلىرى كانادا ھۆكۈمىتىنى تايلاندتىكى ئۇيغۇرلارغا ياردەم قىلىشقا چاقىردى غۇلجا قىرغىنچىلىقىنىڭ 28-يىلى مۇناسىۋىتى بىلەن ئىستانبۇلدا نامايىش ئۆتكۈزۈلدى خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ «تېررورلۇققا قارشى تۇرۇش قىشلىق ھەرىكەت پىلانى» مۇ ئۇي...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  HRW: «خىتاي ئۇيغۇرلارنىڭ چەكلىك زىيارىتىگە يول قويۇش ئارقىلىق، شىنجاڭنىڭ نورماللاشقانلىقىنى كۆرسەتمەكچى بولۇۋاتىدۇ» خىتاي، ئۇچتۇرپاندا دېھقانلارغا مەجبۇرىي پەمىدۇر تېرىتقان ۋە مەھسۇلاتىنى سىرتقا سېتىشنى چەكلىگەن ئالمۇتادا 5-فېۋرال غۇلجا قىرغىنچىلىقى خاتىرىلەندى دولقۇن ئەيسا: «مەڭگۈ قايتا تەكرارلانمايدۇ دېگەن ۋەدە بىزنى ئىرقىي قىرغىنچىلىققا دۇچار بولۇشتىن ساقلاپ قالالم...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ھىندىستان-خىتاي سۇ بايلىقى توقۇنۇشى: براھماپۇترادىكى توسمىلار چاغان سەھنىسىدىكى روبوت ئۇسۇلىنىڭ «شىنجاڭ پۇرىقى قويۇق» سۆزىنى قانداق چۈشىنىش كېرەك؟ سىتوكھولمدا غۇلجا قىرغىنچىلىقىنىڭ 28-يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن نامايىشى ئۆتكۈزۈلدى ياپونىيە پارلامېنتى «ئۇيغۇر دوستلۇق گۇرۇپپىسى» تاشقى ئىشلار مىنىستىرىغا تايلاندتىكى ئۇيغۇرلار توغرىسىدا تەلەپ مەكتۇپى سۇنغان تونۇلغان بالىلار...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  تايلاندنىڭ مۇئاۋىن باش مىنىستىرى ئۇيغۇر تۇتقۇنلار مەسىلىسىدە كىشىلىك ھوقۇققا رىئايە قىلىدىغانلىقىنى تەكىتلىگەن ئۇيغۇر تارىخى تەتقىقاتچىلىرى تۈگرە (جۇۋاۋا) نىڭ خىتايدىن ئۇيغۇرلارغا تارقالغانلىقىنى كەسكىن رەت قىلدى چاغان بايرىمى _ئۇيغۇر ئېلىدە خىتايغا «غەنىيمەت»، ئۇيغۇرلارغا «غەپلەت» مۇ؟ ب د ت خوڭكوڭدىكى مائارىپ ھوقۇقىنىڭ چەكلىمىگە ئۇچراۋاتقانلىقىنى بىلدۈرگەن بولسىمۇ، ئ...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  خىتاينىڭ سۈنئىي ئەقىل مۇنبىرى «DeepSeek» كۈچلۈك غۇلغۇلا پەيدا قىلماقتا ياپونىيەدە ھۆكۈمەت ئورۇنلىرىنىڭ قوللىشى بىلەن ئۇيغۇر قىرغىنچىلىقىنى تونۇشتۇرۇش پائالىيىتى ئۆتكۈزۈلدى خىتاي ئۇيغۇر تويلىرى «نورمال ئىش» بولسا تەشۋىقاتنىڭ نېمە كېرىكى؟ ئۇيغۇر ياشلىرى ئىستانبۇلدا خەلقئارا ۋەزىيەت ۋە مىللىي كۈرەش يوللىرى توغرىسىدا لېكسىيە ئاڭلىدى تاغ-كان ئىنژېنېرىنىڭ تۆھپىسى_ئۇيغۇر تار...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  خۇدسۇن ئىنستىتۇتىدا ترامپ ھۆكۈمىتى كۆچمەنلەر سىياسىتىنىڭ ئۇيغۇر، تىبەت ۋە خىتاي سىياسىي پاناھلانغۇچىلىرىغا بولغان تەسىرى مۇزاكىرە قىلىندى مۇتەخەسسىسلەر: ئامېرىكا شىركەتلىرىنىڭ خىتايدىن ۋاز كېچىشى داۋام قىلىدۇ چاغان بايرىمى: خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر مىللىي مەدەنىيىتىنى خاراب قىلىشتىكى بىر ۋاسىتىسى بولماقتا نېمە ئۈچۈن كۆپلىگەن ئۇيغۇرلار برۇكېللوز يۇقۇملۇق كېسىلىگە گىرىپ...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ئۇيغۇر قىرغىنچىلىقىنىڭ كۆرۈنمەس تەسۋىرلىرى: يەر ناملىرىغا يانداشقان ئۆزگەرتىشلەر خىتاينىڭ 2024-يىللىق ئىقتىساد ئۇچۇرىدا ئۇيغۇرلارغا دائىر قانداق يالغانچىلىقلار بار؟ 25 ياشلىق ئابدۇقادىر ئابدۇراھمان ھىجرەت سەپىرى ئۈستىدە تۇتۇلۇپ 19 يىللىق كېسىۋېتىلگەن خىتايلارنىڭ ئۇيغۇر تىلى ئۆگىنىش قىزغىنلىقىغا نېمە سەۋەب بولدى؟ «تۈرك دۇنياسىدا سۈرگۈن ۋە كۆچۈش» ناملىق چاتما فىلىمدا ئۇ...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ئاۋسترالىيە ئەمەلدارى بۇ دۆلەتنىڭ ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكى مەھسۇلاتلىرىنى چەكلىشىنىڭ يېتەرسىز ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى ئۇيغۇرلار ئىشسىزلىق ۋە نامراتلىق پاتقىقىغا يەنىمۇ چوڭقۇر پاتۇرۇلماقتا «ئىككى يىغىن» نىڭ ئۇيغۇرلار سايلىمىغان «خەلق ۋەكىللىرى» 2025-يىلىدا نېمىلەرنى قىلماقچى؟ دۇنيا جامائىتى كۈنلەرنىڭ بىرىدە ئۇيغۇر ئېلىدىكى جازا لاگېرلىرىنىمۇ خاتىرىلەمدۇ؟ ئىستانبۇلدا ئىلھام...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  پىرېزىدېنت ترامپ خىتايغا 10 پىرسەنت تاموژنا بېجى قويۇش بىلەن سودا جېڭىنى باشلىدى تور دۇنياسى ئارقىلىق ئۇيغۇر سەنئەت ھەۋەسكارلىرىغا مېھنەت سىڭدۈرۈۋاتقان سەنئەتكارلىرىمىزنىڭ ئەجىرلىرى مېۋە بەرمەكتە «قۇم باسقان شەھەر» رومانى ئىنگلىزچىگە تەرجىمە قىلىنىپ نەشىر قىلىندى ياۋروپا ۋە فىرانسىيە پارلامېنتلىرى ئەزالىرى تايلاند ھۆكۈمىتىنى 48 ئۇيغۇرنى خىتايغا قايتۇرماسلىققا چاقىردى...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ماركو رۇبىيونىڭ تۇنجى ئۇچرىشىشى ۋە ئۇنىڭدىكى سىگناللار خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ بېسىمى بىلەن تايلاندتىكى 48 ئۇيغۇرنىڭ خىتايغا قايتۇرۇلۇشى ۋاقىتلىق كېچىكتۈرۈلگەن «مەركەزنىڭ ئالاھىدە ياردەم مەبلىغى» يالغانچىلىقى ۋە داۋاملىشىۋاتقان ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكى مەسىلىسى خىتاي دائىرىلىرى تۇتقۇن بەختىيار سادىر ھەققىدە ب د ت نىڭ ئالاقىدار ئورگانلىرىغا...

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر:  پىرېزىدېنت ترامپ ئامېرىكا-خىتاي مۇناسىۋىتىنىڭ ئەسلىگە كېلىش مۇمكىنچىلىكى بارلىقىنىڭ سىگنالىنى بەردىمۇ؟ گوردون چاڭ: «شى جىنپىڭ ئامېرىكا شىركەتلىرىنىڭ ئىرقىي قىرغىنچىلىق پىروگراممىسىغا ياردەم بېرىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ» «مەڭگۈتاش ئابىدىلىرى» گە ئويۇلغان خىتايچە خەتلەر نېمىنى چۈشەندۈرۈپ بېرىدۇ؟ ئۇيغۇر شائىرى جەمشىت روزاخۇنوف «قازاقىستاننىڭ پەخرىي يازغۇچىسى» شەرىپىگە مۇيەسسەر...