Kiwal taariindi

Bisimillah mon ka taskaraam men Kiwal Taariindi. Hannde kaalaten ko e alhaali caɗeele kaɓɓodiiɗe e diƴƴe ɗe laaɓaani kam e diƴƴe toɓo e nder gure mawɗe afrikiyankooje. Hoɓɓe men heen ko Kadiata Barry DIALLO, tawaaɗo e mojobere wi'eteende "Guinée écologie" daroniinde ndeenka taariindi to Guinée e Salif Baydal BA, heertorɗo Kiwal Taariindi to rewo Senegal.

Wano woowiri non lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe e nder pelle ɗe ɓe tawaa e mum ɗen? Holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto koɗo men, Faatumata Binta JALLO, ginenaajo tawaaɗo e fedde AGOREC woni fedde dariind...

E oɗoo taskaram en yeewtay ko yowiti e heeɗintingol walla wuurnitugol leydi remeteendi. Ko woni sabu ɗee leyɗe remeteeɗe moƴƴanaa ndema walla kadi ɗe bonni ɗum? Ko holno ɗe waawetee heeɗintineede walla kadi wuurnintineede ngam ɗe moƴƴana ndema? Ngam yeewtude e dow ɗee toɓɓe en mbismoto Abdoul Aziz Gobiko Diallo harallo ndema, kono kadi remoowo. Kono ko adi en heɗoto miijooji ɗi heɗiyankooɓe amen a...

E oo ɗo taskaram en yewtay ko yowitii e pehe haanaɗe ƴetteede ngam haɓugol waameeji ado ndunngu ngun naatude walla ado ngu heɓude cemmbe. Fewndo ɗoo ndunngu ngun ko e naatude woni e yoga leyɗe e nder Afrik. Ko woowi, woɓɓe accay haa ngu naata tigi rigi si ɓe fuɗɗoo ɗaɓɓude pehe. Mbelle ɗum ko ko haani ? Hara ko foti wonude darnde maɓɓe ? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto Ansoumana Tounkara a...

Tedduɓe on calminaama! Hannde e oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e cimtol ngol hertorɓe fedde adunaare ONU yaltini ko feewti mahugol cuuɗi walla galleeji e ko ɗum waawi battinde e nguleeki weeyo. Ɓen hertorɓe jeertinii e ngol cimtol tinqtinii leyɗe goɗɗe ɗe Afrik ngam ɓe ƴeewa no galleeji maɓɓe mahirtee hara ɗoftoto sardiiji darnirteeɗi galleeji. Ko honno ɗii galleeji waawata weydude nguleeki...

Heɗɗiyankooɓe rfi Fulfulde, bismillah moon e oo taskaram men Kiwal Taariindi. Hannde toɓɓere men hino fawii e darnde rewɓe ngam hiwgol ndii hunndaari men.  Ko golle honɗe ɓe woni e waɗude e nder pelle Afriknaaje e ɗen baŋŋe ? Ko holno ɓe woni e dartorde ɓayliigu weeyo ? En heɓan seedantaagu Rewɓe tato : Mariama Savané tawaaɗo e fedde Guinée Ecologie, Aminata Ndiath Sénégalnaajo, jeyaaɗe e fedde Es...

Tedduɓe on calminaama! Hannde e ooɗo taskaram en yewtay ko yowitii e ƴulɓe guurɗiwal. Ko ɓuri miliyoŋ teemedere ektaar ladde no e caɗeele e batte defirgol leɗɗe e nder Afrik. Ko ɗum waɗi pelle heewɗe e nder Afrik, ƴettii feere ngam fewnude ƴulɓe guurɗiwal hono “charbon bio “. Ɗum no tawaa e ko wallata haɓɓugol soppuru laddeeji e hiwude taarindi ndii. Holno ɗum feewnirtee? Holko ɗum waawi battinde...

Tedduɓe on calminaama! Hannde e ooɗo taskaram en yewtay ko yowitii e ƴulɓe guurɗiwal. Ko ɓuri miliyoŋ teemedere ektaar ladde no e caɗeele e batte defirgol leɗɗe e nder Afrik. Ko ɗum waɗi pelle heewɗe e nder Afrik, ƴettii feere ngam fewnude ƴulɓe guurɗiwal hono “charbon bio “. Ɗum no tawaa e ko wallata haɓɓugol soppuru laddeeji e hiwude taarindi ndii. Holno ɗum feewnirtee? Holko ɗum waawi battinde...

 Holi woni ngartam mun. Ko honno remooɓe ɓee jokkondirta e ɓee gollooɓe e bannge meteo haa ɓe waawa huutoraade no haanirta nii ɗin kabaruuji walla keɓe. Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto hoɓɓe amen. Tawo Ceerno Ibrahima Sory BAH gooto e ardiiɗo suudu meteo ndu kindia dowla Guinée e Korgue Diaw ardiiɗo fedde rendinde remooɓe Richard Toll diiwal Saint Louis rewo Senegaal . Kono ko adii en h...

Hannde yeewtere taskaram men yowitto ko e cumu ladde. Ɗum ko ko woowaa yiyeede si o sahaa yonti. Holno fotaa daroreede ngam falaade nguu cumu walla mbiyen ɗii giiteeli ladde. Holko ɗii waawi battinde e taariindi men haa teeŋti noon e nguurndam men? Ngam yeewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto koɗo men Mamadou Kobera Diallo, Ginenaajo, Inspecteur halfinaaɗo kala ko yowiti e taariindi haa e ɓamtaare...

Tedduɓe on calminaama! Hannde e ooɗo taskaram en yewtay ko yowitii e ƴulɓe guurɗiwal. Ko ɓuri miliyoŋ teemedere ektaar ladde no e caɗeele e batte defirgol leɗɗe e nder Afrik. Ko ɗum waɗi pelle heewɗe e nder Afrik, ƴettii feere ngam fewnude ƴulɓe guurɗiwal hono “charbon bio “. Ɗum no tawaa e ko wallata haɓɓugol soppuru laddeeji e hiwude taarindi ndii. Holno ɗum feewnirtee? Holko ɗum waawi battinde...

Tedduɓe on calminaama! Hannde e oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e dunkiiji to dawla Guinee. Duuɓi jooni hiɗi wondi e caɗeele e satteendeeji. Addo hiɗen ƴeewude ko woni nafa majji en yewtay ko fewti e sababuuji ɗen caɗeele majji e ko ɗum battinta e nder leyɗe goɗɗe ɗe Afrik. Ngam yewude e dow ɗee toɓɓe en bismoto Mamadou Diouhé BAH gooto e ardiiɓe fedde nde wonaa laamuyankoore wieteende des pa...

Tedduɓe on calminaama e oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e nehugol ñaaki e ko woni nafa walla ngartam ñaaki e dow taariindi men haa e nguurɗam neɗɗo. Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en mbismoto hoɓɓe men.   Hono Mamadou Ly nehoowo ñaaki wiɗtotooɗo e jannginoowo ka duɗal toowngal Cheikh Anta Diop ngal Dakar e gollanoowo kadi fedde adunaare toppitiinde Golle wi’eteenɗe OIT, kono kadi e Oumar Dia...

E oo taskaram en yewtay ko yowitii e nawtoragol kiɗɗum. E nder Afrik, hesdintingol kiɗɗum ngam nawtoroo walla huutoraade ɗum na heddii e wonde ngoƴa mawɗo ngam hisnude walla reenude taariindi ndii. Ko non le pelle goɗɗe no darii toppitii ɗen tuuɗe haa ɗe waawee huutoreede. E ɗen pelle no tawaa RIMAT nde Moritani e Lac de Lasa nde Bamako to Mali. Hoɓɓe amen ɓe men jaɓɓotoo ko Fatima Kane ardiiɗo Ri...

Joɗnde jeegoɓere ko faati e jeereende walla yoorunal joofi ñalnde 28 lewru 3ɓuru to Djerba, leydi Tunisie. Yuɓɓini ndee joɗnde ko fedde Faransnaare nde wonaa laamuyankoore wiyeteende CARI e Observatoire Sahara e Sahel, Ko ɓuri yimɓe 450 tawtoraama e ndee jonnde. Faandaare ndee ko heblagol jonnde COP 17 aroonde, yuɓɓinteende to Mongolie e lewru 8ɓuru hitaande 2026.   Ko non oo taskaram men yowitiiɗ...

Hannde yeewtere taskaram men yowitotoo ko e nafa e huutoragol ndiyam no haanirta nii e nder winndere nden haa teeŋti non e nder Afrik. Ko e aset ɓennuɗo oo ñalaande teddiniraande ndiyam mawninaa e nder winndere nden. Kono ko teskaa ko kuutoragol ndiyam laaɓɗam e nder winndere ndee ɓuri heewde ko e ndema. Goɗɗum kadi ko caɗeele yowitiide e ndiyam, ko saaɓi ɗum ko mbayliigu weeyo e ɓi’ol heewɓe e he...

Hannde e oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e battane hare hakkunde Iran, Israel e Dowlaaji dentuɗi Amerik. Ndee hare fuɗii ko gila e aset ñande 28 lewru ɗiɗaɓuru ndee hitaande ɗoo caggal nde wari ardiiɗo mawɗo mo Iran. Gila nden hare nden no jokki hakkunde ɗee leyɗe haa e leyɗe godɗe taariiɗe walla wonduɗe e Amerik. Ɗum noon ko misilaaji e misilaaji haa e boyli petrol bonneteeɗi walla suneteeɗi...

Tedduɓe on calminaama! Bisimilla mon e taskaram men Kiwal Taariindi. Hannde e oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e nokkuuje haakooje maa mi wi'a hecciɗuɗe no wi’ee "espace vert" e ɗemngal faransiire. Ɗen nokkuuje no ŋakki e yogga e nder Afrik wano Moritani haa e leyɗe godɗe ɗe Afrik. Etee ɗee nokkuuje no jogii nafoore to baŋŋe taarindi haa teeŋti noon e cellal neɗɗo. Ko woni ɗeen nafooje? Holno...

E oo ɗoo taskaram men hannde en yewtay ko yowitii e tuundi henndu foofeteendu e nder winndere nden, haa tentinii non e duunde Afrik. Ɗum non ko caggal nde teskaa ɗee jonte ɓennuɗe tuundi henndu foofeteendu e nder Senegaal. Holko woni sabu ɗum ? Holko ɗum waawi battinde e taarindi ndii haa e cellal neɗɗo? Holko foti wonde safaara walla pehe ngam haɓude oo musiiba ? Ngam yaajnaade heen en bismoto Ib...

Wano woowiri non maayɗe lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe e nder pelle ɗe ɓe tawaa e mum ɗen? Holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yeewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto hoɓɓe men Arabiyatou Jallow mo gambie tawaaɗo e ardiiɓe fedde nde wonaa laam...

Hannde yewtere taskara men yowitii ko battane pineeje (poneeje) huutoraaɗe hawkaaɗe e dow taariindi ndii. Ɗee pineeje e nder Afrik ummorii ko e naatgol pineeje kuutorteeɗe, moofteteteeɗe e nder gure. Ɗum no bonna leydi, henndu, e ndiyam, na addana kadi caɗeele cellal. Pineeje ko tuuɗe jogiiɗe batte bonɗe e weeyo. Tigi rigi holko ɗum waawi battinde e taarindi? Holko pehe fotaa ƴetteeɗe ngam haɓude...

Hannde yewtere taskara men yowitotoo ko battane mbayliigu weeyo e ɗannagol walla eggayɓe sabu caɗeele mbayliigu. Hannde e oo ɗoo saaha ɗum addii caɗeele tiiɗude yimɓe wano durooɓe remooɓe walla kadi woɓɓe. Holko saabi haa hannde hitaande kala e leyɗe goɗde no teskee eggayɓe sabu mbayliigu weeyo ? Holko foti wonude pehe ngam haɓude ko yowitii e oo alhaali. Holi foti wonude darnde ardiiɓe ɓee, kono...

E oo taskaram Kiwal taariindi en yewtay ko yowitii e golle laamu e nder yoga e leyɗe Afriknaaje, haa teeŋti noon e eɓɓooje mawɗe mahngo wano laabi, ponwuuji, baraasuuji. Ɗeen golle ina waawi battinde e weeyo walla mbiyen e taariindi rewrude e ustude rimɗinɗe leydi remeteendi, e ustude leɗɗe, e tuuninde henndu e ndiyam. En ƴettay yeru Gine, golle laamu walla gollidiiɓe laamu ngu no battini sanne e...

Wano woowiri non lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe e nder pelle ɗe ɓe tawaa e mum ɗen? Holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto hoɓɓe men Faatumata Binta JALLO, ginenaajo tawaaɗo e fedde ACOREC woni fedde dariind...