Khám phá thế giới Khoa học

Tại sao đôi khi ta biết mình muốn gì nhưng vẫn không thể quyết định? Vì sao lựa chọn giữa một cơ hội hấp dẫn và những rủi ro tiềm ẩn lại khiến chúng ta giằng co, do dự, thậm chí thay đổi ý định liên tục? Trong tập này của The DeepDive Lab , chúng ta khám phá cơ chế thần kinh đứng sau cuộc đấu tranh giữa tiến tới và né tránh — một xung đột diễn ra bên trong não bộ mỗi khi phần thưởng tiềm năng va c...

Điều gì sẽ xảy ra nếu một phân tử có thể tự di chuyển trên một “đường ray” hóa học mà không cần con người điều khiển từng bước? 🔬 Các nhà khoa học đã chế tạo thành công một hệ phân tử có khả năng di chuyển tự chủ nhờ một chu trình phản ứng được cung cấp nhiên liệu hóa học — mở ra hướng nghiên cứu mới về những cỗ máy siêu nhỏ. Trong tập này của The DeepDive Lab , chúng ta khám phá cách một nhóm ph...

Điều gì giúp một quốc gia kiểm soát lạm phát, duy trì niềm tin của công chúng và tránh những biến động kinh tế nghiêm trọng? Những nguyên lý nào có thể trở thành kim chỉ nam cho các nhà hoạch định chính sách trong một thế giới đầy bất ổn? 🎙️ Trong tập podcast này, chúng ta khám phá những đóng góp kinh tế học gắn với hai nhà kinh tế Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford , cùng những ý tưởng về chín...

Ánh sáng là thứ chúng ta nhìn thấy mỗi ngày, nhưng bản chất thực sự của nó lại ẩn chứa những bí ẩn sâu sắc nhất của vật lý hiện đại. Ánh sáng là sóng hay hạt? Vì sao nó có thể truyền đi với tốc độ gần 300.000 km/s trong chân không? Và điều gì khiến tốc độ ánh sáng trở thành giới hạn tối thượng của vũ trụ? Trong tập podcast này của The DeepDive Lab , chúng ta sẽ khám phá bản chất lượng tử của ánh s...

Bạn có bao giờ tự hỏi: Khi dùng màng bọc thực phẩm để đậy thức ăn rồi hâm nóng, liệu có điều gì đang xảy ra mà mắt thường không thể nhìn thấy? 🔬🍲 Đằng sau lớp màng nhựa trong suốt tưởng chừng vô hại là cả một thế giới hóa học phức tạp. Ngoài các polymer tạo nên cấu trúc nhựa, bao bì thực phẩm còn có thể chứa chất hóa dẻo, chất chống oxy hóa, chất ổn định và những hợp chất phát sinh ngoài ý muốn...

Điều gì xảy ra khi thần thoại Hy Lạp cổ đại gặp gỡ nghệ thuật hiện đại, thơ ca phá cách và những trải nghiệm sâu sắc nhất của con người? 📚 Anne Carson, nhà thơ, học giả văn học cổ điển và dịch giả người Canada, thách thức những ranh giới quen thuộc của văn chương bằng cách biến các văn bản cổ thành những sáng tạo đương đại đầy bất ngờ. Trong tác phẩm của bà, thần thoại cổ đại đối thoại với bản sắ...

Vì sao sự sống trên Trái Đất gần như chỉ sử dụng một “bàn tay” của phân tử? 🧬🔬 Và làm thế nào một lệch lạc nhỏ đến mức gần như vô hình có thể được hóa học khuếch đại thành sự thống trị gần như tuyệt đối? Trong tập này của The DeepDive Lab , chúng ta khám phá một trong những bí ẩn kỳ lạ nhất của hóa học: chirality — tính thuận nghịch của phân tử . Từ phát hiện của Henri Kagan về hiệu ứng phi tuyế...

Suốt 40 năm, các nhà khoa học đã theo đuổi một mục tiêu tưởng như bất khả thi: săn tìm những “hạt ma” gần như vô hình đến từ những nơi dữ dội nhất trong vũ trụ. 👻🌌 Nobel Vật lý 2026 một lần nữa đưa neutrino và hành trình khám phá những hạt gần như vô hình này vào tâm điểm chú ý, nhấn mạnh vai trò của những phát hiện mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ. Neutrino gần như không mang điệ...

Làm thế nào con người có thể “in” những cấu trúc nhỏ đến mức chỉ vài nanomet lên một con chip? 🔬 Và tại sao để làm điều đó, chúng ta lại cần những cỗ máy khổng lồ trị giá hàng trăm triệu đô? Trong tập này của The DeepDive Lab , chúng ta khám phá High-NA EUV — thế hệ công nghệ quang khắc tiên tiến đang đẩy giới hạn của ngành bán dẫn. Từ ánh sáng EUV 13,5 nm và khẩu độ số 0,55, đến những hệ quang h...

Điều gì sẽ xảy ra nếu ánh sáng có thể trở thành một “công tắc” của não? 💡🧠 Giải Nobel Y Sinh 2026 tôn vinh một hành trình khoa học đáng kinh ngạc: từ những loài tảo xanh siêu nhỏ có khả năng cảm nhận ánh sáng đến một công nghệ cho phép các nhà khoa học điều khiển hoạt động của những tế bào cụ thể bằng những tia sáng được kiểm soát chính xác. Tập này khám phá optogenetics (quang di truyền học) —...

Chúng ta tưởng mình biết khối lượng là gì. Nhưng khi hỏi một câu tưởng như đơn giản — “Điều gì thực sự tạo nên khối lượng?” — vật lý hiện đại bắt đầu trở nên kỳ lạ. 🔬 Từ định nghĩa của Newton và cái bẫy logic ẩn bên trong, đến Einstein và câu hỏi liệu khối lượng có thực sự là một “thứ” nằm bên trong vật thể, tập này đưa chúng ta đi qua những tầng sâu hơn của vật lý. 🌌 Vì sao “khối lượng tương đố...

Một đứa trẻ có thể mang trong DNA của mình dấu vết đột biến tương đương với những gì thường tích lũy qua nhiều năm tuổi đời? ⏳🧬 Tập này đi sâu vào câu hỏi đó qua một nghiên cứu mới về hóa trị platinum và DNA của các mô khỏe mạnh. Công nghệ NanoSeq cho phép các nhà khoa học nhìn thấy những đột biến đơn lẻ mà các phương pháp giải trình tự thông thường khó phát hiện. 🔬 Nghiên cứu của Wenger và cộn...

Điều gì xảy ra khi một con ếch mang bộ gen XX —vốn thường được xem là kiểu gen cái—lại phát triển thành con đực? 🐸🧬🌡️ Ở ếch đồng nhanh ( Rana dalmatina ), nhiệt độ trong giai đoạn ấu trùng có thể làm đảo ngược mối liên hệ quen thuộc giữa giới tính di truyền và giới tính hình thái . Đáng kinh ngạc hơn, những con đực XX này không nhất thiết vô sinh: chúng có thể giao phối và tạo ra con non sống đư...

Bạn nghĩ trí nhớ hoàn toàn nằm trong não? Có thể câu chuyện phức tạp hơn nhiều. 🧠🍽️ Một nghiên cứu mới cho thấy ở chuột, những gì xảy ra trong đường ruột sau khi ăn có thể gửi tín hiệu qua dây thần kinh phế vị đến một mạch thần kinh liên kết với hồi hải mã —vùng não quan trọng đối với trí nhớ. Khi động vật ăn chất dinh dưỡng thực sự, acetylcholine trong hồi hải mã tăng lên; nhưng vị ngọt không ch...

Chúng ta cảm nhận thời gian đang trôi từng giây. Nhưng có một nghịch lý kỳ lạ: khi các nhà vật lý cố mô tả toàn bộ vũ trụ ở cấp độ cơ bản nhất, thời gian dường như biến mất khỏi phương trình. Nếu vũ trụ ở tầng sâu nhất là “đóng băng”, vậy sự thay đổi đến từ đâu? Trong tập này, chúng ta đi từ phương trình Wheeler–DeWitt đến cơ chế Page–Wootters — nơi thời gian có thể nổi lên từ sự vướng víu lượng t...

Nếu ánh sáng khả kiến có thể tác động lên nước, liệu nó có thể thúc đẩy bay hơi mà không cần nhiệt? Đó là một giả thuyết táo bạo về “hiệu ứng quang phân tử” —và một nghiên cứu mới đã kiểm tra nó bằng những phép đo ở cả cấp độ vĩ mô lẫn phân tử. 💡💧 Nhóm nghiên cứu chiếu laser xanh, lục và đỏ lên bề mặt nước tinh khiết, đồng thời theo dõi mức nước với độ chính xác dưới micromet. Họ cũng dùng HD-SF...

Điều gì sẽ xảy ra nếu nguồn sáng EUV cho những con chip tương lai không còn nằm trong từng máy quang khắc, mà đến từ một máy gia tốc hạt khổng lồ ? ⚛️💡 Công nghệ EUV hiện nay dựa vào plasma thiếc nóng chảy để tạo ánh sáng 13,5 nm. Nhưng khi ngành bán dẫn tiến tới các thế hệ chip nhỏ hơn, công suất EUV, hiệu suất năng lượng và giới hạn do photon stochastics đặt ra những bài toán ngày càng khó. Tập...

Điều gì xảy ra khi mô não người được đưa vào một não chuột đang phát triển? 🧠🐭 Trong nghiên cứu đáng chú ý này, các nhà khoa học tạo ra những con chuột có phần lớn vùng vỏ não được loại bỏ có chủ đích trong quá trình phát triển, sau đó cấy các organoid vỏ não người vào khoảng trống đó. Điều bất ngờ là mô người không chỉ sống sót mà còn phát triển mạnh, chiếm phần lớn thể tích vùng vỏ não và hình...

Não xử lý thông tin mới chỉ trong thời gian rất ngắn, nhưng một mục tiêu có thể được duy trì trong nhiều phút. Vậy điều gì giúp mục tiêu không biến mất giữa dòng thông tin liên tục thay đổi? 🧠 Trong tập này, chúng ta khám phá nghiên cứu năm 2026 trên Nature Human Behaviour về khả năng duy trì “bối cảnh nhiệm vụ” của não người. Các nhà khoa học sử dụng ghi nhận hoạt động từng neuron ở vỏ não trán...

🌡️ Nhiệt Độ Thực Chất Đo Cái Gì? Nếu 0°C là điểm đóng băng của nước, vậy nhiệt độ có thực sự chỉ đơn giản là “mức độ nóng hay lạnh” không? Trong tập này, chúng ta đi sâu vào một câu hỏi tưởng như rất quen thuộc nhưng lại dẫn tới một nghịch lý đặc biệt của vật lý: nhiệt độ thực chất là đại lượng gì, và “nhiệt độ tuyệt đối âm” có nghĩa là gì? 🧠 Điều đáng kinh ngạc là nhiệt độ tuyệt đối âm (negative...

Tại sao con người dần ngừng hợp tác, ngay cả khi ai cũng biết rằng hợp tác sẽ mang lại lợi ích cho tất cả? 🤝🧠 Một nghiên cứu kéo dài 5 năm tại Sierra Leone hé lộ một lời giải bất ngờ: sự hợp tác có thể không sụp đổ chỉ vì con người trở nên ích kỷ hay tính toán hơn, mà vì động lực và nỗ lực hợp tác dần suy giảm theo thời gian . Trong tập này, chúng ta sẽ khám phá “ restart effect ” — hiện tượng s...

Hai tách cà phê có thể có cùng độ đậm, cùng màu rang, nhưng hương vị lại khác nhau. Vậy nếu thay vì chỉ dùng ánh sáng hay vị giác của con người, chúng ta dùng điện để “đọc” hóa học bên trong tách cà phê thì sao? Trong tập này của The DeepDive Lab , chúng ta khám phá cách các nhà nghiên cứu sử dụng cyclic voltammetry (quét thế vòng) để đánh giá trực tiếp cà phê đen mà không cần quy trình chuẩn bị m...

Bạn tưởng rằng khi ngồi yên, không làm gì, não cũng đang “nghỉ”? Thực ra, bên trong đầu bạn có một mạng lưới thần kinh vẫn hoạt động mạnh mẽ— Mạng Lưới Chế Độ Mặc Định (Default Mode Network – DMN) . 🧠 DMN là gì, và tại sao nó lại liên quan đến ký ức, trí tưởng tượng và cách chúng ta xây dựng “cái tôi” ? Trong tập này, chúng ta lần theo câu chuyện các nhà khoa học phát hiện ra mạng lưới tưởng như...

Tại sao chỉ vài cái chạm vào nách, bàn chân hay bụng lại khiến chúng ta bật cười, co người và tìm cách trốn thoát? 🤔 Cảm giác nhột tưởng như chỉ là một trò đùa trẻ con, nhưng khoa học cho thấy đằng sau nó là cả một câu chuyện về não bộ, xúc giác và tiến hóa. Nghiên cứu mới cho thấy cảm giác nhột không đơn giản là do da “nhạy” hơn. Các nhà khoa học đã lập bản đồ cảm giác nhột trên toàn cơ thể và p...

🍄 Một loài nấm sống trong ruột bạn có thể đang làm điều mà chúng ta hoàn toàn không ngờ tới: giúp cơ thể chống lại tổn thương do bức xạ. Trong nhiều năm, nấm trong hệ vi sinh đường ruột thường bị xem là những “kẻ ngoài cuộc”. Nhưng nghiên cứu mới về Mucor racemosus đang hé lộ một câu chuyện khác: loài nấm này có thể cư trú lâu dài trong ruột và tham gia vào một mạng lưới trao đổi chất giúp cơ thể...