Kan jumɛn bɛ yɛn?

Hakilinaduma dilan JELIA labɛn kulu maa dɔ lo . Farafinna sinfinw bi farafinkanw mɛn fo ka se hakɛ juman na? Baro kɛra o babu lo kan. Mandekanfɔcogo nɔgɔ kɛnɛ kan, Nanfo Ismaïla DAIBY, NKO kalanfa ka bɔ Laguinée, ye "Hakɛ" daŋɛn ŋɛnfɔ lamɛnbagaw ye. Togodaw kunkan na, an ye ci sama Famakan DEMBELE ka bɔ Kédougou, Sénégal jamana na. Aradio communautaire Kédougou FM ŋɛnma lo. Seko ni lɔnko kunafoniw...

Ni san laban nunu kɔnɔ, yɛlɛko kɛra baara ye min ye sanga sɔrɔ kosɔbɛ sifinw bolo. A kɛlen don caaman ka dahirimɛɲinisira ye bi, k'a sabu kɛ bɔlɔlɔ labaara kojugu ye. Facebook walima Tiktok yɛrɛ fo ka taa se bɔlɔlɔsira wɛrɛw ma, nin yɛlɛkoja nunu be ye maaw fɛ tuma bɛɛ. O de kama, aw ka jɛmukan mandi, "Kan Jumɛn be yen" ale bena kum'a kan, ni yɛlɛkomɔgɔw ye ani ma wɛrɛw. Lalaïcha DOUCOURE de ben'o...

Nin y’a dɔgɔkun damadɔ ye n’a daminɛna wa a be senna foo juilletkalo nata tile 19. Nin ɲɔgɔndanba in be lajɛ maa caaman fɛ diɲɛ kɔnɔ. Ntolantan ka di minnu ye kojugu, a ko yɛrɛ man bon minnu ma, u bɛɛ de b’a lajɛ. Bɛɛ n’a ka ntolantankulu a be min kanu n’a b’a fɛ a ka ɲɛtaga sɔrɔ. Dɔw b’u ka jamanaw kɔkɔrɔmadon. Hali jamana minnu ma sira sɔrɔ ka se ka tali kɛ a la, jamanadenw be ntolantankulu wɛrɛ...

Farafinna, a bɛ fɔ ko fali b’a den balo walasa sini a kɔ ka lafiya de. A gɛlɛman yɔrɔ, ni fɛn be ka laɲini e fɛ, min se t’i ye I b’a kɛ cogodi? Yala a ka nɔgɔ k’a fɔ i maasaw walima I balimanw ma k’i te se k’u dɛmɛ wa? Mun yɛrɛ de kɔsɔn, farafinna maa te ɲɛ i yɛrɛ ye, sabula tuma dɔw la i wajibiyalen don ka dɛmɛ don i somɔgɔw ma? Kan jumɛn be yen baabu  de filɛ nin ye. An be masala ni mɔgɔ saba ye...

Yasa ka dɔ fara o ka nisɔndia kan, walima ka ɲanamini fanga boŋɛn, mɔgɔ cama lo bi binw walima yiiri minnu bi mɔgɔ ŋanamini bilala, ka drogue sugu kuraw ta, n'a ko a ma , nouvelles substances psychoactives (NSP) fransikan na. O ɲanaminifɛnw waranngatalenlo kɔsa nin na, farafinna tilebenyanfan na, kɛrɛnkɛrɛniyara Mandé. Yala o ɲanaminifɛ kuraw, NSP ye mun ye, a sugu jumanw lo b'an fɛ farafinna ka c...

Ni sibiri in na, an kumana kundancogo kɔrɔw kan, minnu bɛ seginna ka na sanga ra an ka Mandé jamanaw kɔnɔ. An ye kuma di kundigila Befashion madame DEYOKO Kadiatou DIARRA ye ka bɔ Bamako Mali la. Togodaw kunafoniw ra, an ye kuma di arajoso Deckè FM kumala, Souza de CAMARA ma ka bɔ La Guinée. 

An kumana, a ka dɔnkili kura kan, a y’o min la Mali adamadenw ka hakɛw lafasabaga, Mohamed Youssouf Bathily n’a bi fɔ a ma Ras BATH kan, ka laɲini a ka labila ka bɔ kaso ra. An kumana, fana a ka cɛsiriw kan, adamadenw hakɛw sabatili kan.

Bi sibiri kɛnɛ kan, an bi kuma, mɔgɔw ka kumacogo filanbolo kunda, cakɛɲɔgɔnw, walima ka kɛɲɛ ni tabiyaw ye,  i n'a fɔ ivoirienkaw ka "nouchi", n'an ko a ma "sociolectes" faransikan na. "Sociolecte" ye mun ye?  A nafa ye mun ye an ka siyakanw yiriwali n'o ka siniɲɛsigi ma? Moucktar TRAORE b'o ɲininkanninw jaabi aw ye, bi ka jɛmukan kɔnɔ. Moucktar TRAORE ye ɲininikɛla ni bamanakan kalanfa ye INALCO...

Ka fara yɛlɛmani minnu b'a senkɔrɔ. Yala dɔnkilidala kɔrɔw ye fɛɛrɛ jumɛn tigɛ walasa ka taga ɲɛ halisa n'o ka baara ye tuma min na, bɔlɔlɔkumayɔrɔw ani hakili-duman dilannen be sanga ra? Tènè DIALLO ye dɔnkilidala ye ka bɔ Kountoumou, Wasolo mara la, Mali jamana na. A be dɔnkili da nin y'a san 40 ye. A b'a ka fɛɛrɛw ɲɛfɔ an ye bi sibiri ka kɛnɛ kan. Togodaw kunkan, an ye kuma di RFI baaraɲɔgɔn ku...

Nin lɔgɔkun in na, an ye Sénégal  dɔnkililakulu, "Waraba family" bisimila an fɛ kumaso kɔnɔ festival "Stereo Africa Festival" hukumu kɔnɔ, o min baaraw datigɛra nin kalo in tile duuru, n'a kun bi cɛ a tile 10 nata. Ɲinan y'a tako duurunan ye. Waraba dɔnkililakulu kɔnɔ, Sénégal siifinw nani be yen, nka o buruju bɔra Mali la. Gitarifɔla, ŋɔnifɔla, piyanofɔla bi sɔrɔ jɛkulu in kɔnɔ.

BIFENIX rapu kulu mɔgɔ filaw, Yousky ani FayaMan u nana Sénégal ka dɔnkilida videyo dɔw ta. Dɔnkiladan tɛmɛninko, siifin fila ninnu bɛ kalan kɛ. An ye baro kɛ u bɛ se ka kalan ni dɔnkilida fara ɲɔgɔn kan cogomin na k’a sɔrɔ Farafinna, siifin dɔw bɛ kalan bila dɔnkilida kama. 

Dɔw be kɔnɔni na halisa. U be ka ɲɔgɔndanw kɛ walasa ka se ka don jamana ka forobacakɛda dɔw la. Nga dɔw fana t’o kɔnɔ. U be sira bɔ u yɛrɛ ɲɛ. O be kɛ kɛnyɛrɛye baara dɔ ye. An be kuma siifinw ka nin lahalaya in de kan bi kan jumɛn be yen jɛmukan kɛnɛ kan. Kɛnyɛrɛye baarakɛla fila b’an bolokɔrɔ nɛgɛjuru la, u ye kalan kɛ sɛbɛn b’u bolo, wa u y’u yɛrɛ ta bi… cakɛda b’u bolo u be minnu kunna. Sylva...

Farafinna, a bɛ fɔ ko fali b’a den balo walasa sini a kɔ ka lafiya de. A gɛlɛman yɔrɔ, ni fɛn be ka laɲini e fɛ, min se t’i ye I b’a kɛ cogodi? Yala a ka nɔgɔ k’a fɔ i maasaw walima I balimanw ma k’i te se k’u dɛmɛ wa? Mun yɛrɛ de kɔsɔn, farafinna maa te ɲɛ i yɛrɛ ye, sabula tuma dɔw la i wajibiyalen don ka dɛmɛ don i somɔgɔw ma? Kan jumɛn be yen baabu  de filɛ nin ye. An be masala ni mɔgɔ saba ye...

Bi sibiri in na, an ye kɛnɛ sigi ni Burkina Faso dɔnkilila rappeur Amidou SIDIBE n'a bi fɔ a ma AMIDOS ye. Maïmouna SANOGO.

Bi sibiri an ka kuma na farafin sinfinw ka kɔkan ndonlantan kalan lawaleya fɛɛrɛ ɲumanw kan ni farikoloɲanagɛ kunnafonidila Nonne Drissa TRAORE ye ka bɔ Mali la. Togodaw kunkan na, an y'a kan bɔ aradioso Denguélé FM ŋɛnma, Moussa KONE ma, kabi Odienné. Seko ni lɔnko kunfoniw na, an masalara ni djeli muso Saly Z ye ka bɔ Bobo Dioulasso, Burkina Faso jamana na. A kuma na a ka dɔnkili kura "Dady" kan...

Ni san laban nunu kɔnɔ, yɛlɛko kɛra baara ye min ye sanga sɔrɔ kosɔbɛ sifin bolo. A kɛlen don caama ka dayirimɛ ɲini sira ye bi k'a sabu kɛ bɔlɔlɔ labaara kojugu ye. Facebook walima Tiktok yɛrɛ fo ka taa se bɔlɔlɔsira wɛrɛ ma nin yɛlɛkoja nunu be ye maw fɛ kuma bɛ. O de kama, aw ka jɛmukan mandi, "Kan Jumɛn be yen" ale bena kuma a kan, ni yɛlɛkomɔgɔw ye ani ma wɛrɛw. Lalaïcha DOUCOURE de ben'o las...

Yasa ka dɔ fara o ka nisɔndia kan, walima ka ɲanamini fanga boŋɛn, mɔgɔ cama lo bi binw walima yiiri minnu bi mɔgɔ ŋanamini bilala, ka drogue sugu kuraw ta, n'a ko a ma , nouvelles substances psychoactives (NSP) fransikan na. O ɲanaminifɛnw waranngatalenlo kɔsa nin na, farafinna tilebenyanfan na, kɛrɛnkɛrɛniyara Mandé. Yala o ɲanaminifɛ kuraw, NSP ye mun ye, a sugu jumanw lo b'an fɛ farafinna ka c...

Sanga bɛ, lɛrɛ bɛ, kunnafoni kolon caman lo bi labɛn ka cari bɔlɔlɔ barokɛyɔrɔkan, wa a caman bi dilan ni hakilina duman dilannenw lo ye. Wa jatiminɛnw b'a yira ko kunnafoni kolon kɛmɛ kɔnɔ, 40 bi labɛn ka ɲɛnsin sinfinw ma kɛmɛ kɛmɛ saradara. Yala sinfinw ka kan ka kɛ cogo di ka kunnafoni kolon n'a ɲuman faranfansiya, o bi o ka kunnafoni ta fɛɛrɛ juman fɛ ka caya, a kɔlɔlɔ bi ka kɛ mun ye, an bɛn...

A laɲininen don mɔgɔw fɛ, u ka taa sɛgɛsɛgɛliw kɛ dɔgɔtɔrɔso la yanni u ka furu ɲɔgɔn ma. O ka ɲi u yɛrɛ ma, wa o ka ɲi denw fana ma. Nga, mɔgɔw tɛ a ko dɔn ka caya. Dr Mariam Aboubacar TOURE bi o examen prénuptiaux ŋɛnfɔ an ye. An ka lamɛn. Togodaw kunkan na, an ye ci sama aradioso Batê FM ŋɛnma, Faseli SANOH ma ka bɔ Kankan, Laguinéejamana na. 

Bi sibiri in na, an ye kɛnɛ sigi ni Burkina Faso dɔnkilila rappeur Amidou SIDIBE n'a bi fɔ a ma AMIDOS ye. Maïmouna SANOGO.

Bi sibiri an ka kuma na farafin sinfinw ka kɔkan ndonlantan kalan lawaleya fɛɛrɛ ɲumanw kan ni farikoloɲanagɛ kunnafonidila Nonne Drissa TRAORE ye ka bɔ Mali la. Togodaw kunkan na, an y'a kan bɔ aradioso Denguélé FM ŋɛnma, Moussa KONE ma, kabi Odienné. Seko ni lɔnko kunfoniw na, an masalara ni djeli muso Saly Z ye ka bɔ Bobo Dioulasso, Burkina Faso jamana na. A kuma na a ka dɔnkili kura "Dady" kan...

Bi sibiri, Kan jumɛn beyen jɛmunkan kɛnɛ bi saramaya, kɛnɛkan ni Laguinée musow bɛ ka sarama Matoma Condé ye, MISS Guinée 2026. Ale lo ye ɲinan ka jɔnjɔn ta, a y'a senfa ka na bɔ an ye kumaso kɔnɔ, Dakar.

Hakilinaduma dilan JELIA labɛn kulu maa dɔ lo . Farafinna sinfinw bi farafinkanw mɛn fo ka se hakɛ juman na? Baro kɛra o babu lo kan. Mandekanfɔcogo nɔgɔ kɛnɛ kan, Nanfo Ismaïla DAIBY, NKO kalanfa ka bɔ Laguinée, ye "Hakɛ" daŋɛn ŋɛnfɔ lamɛnbagaw ye. Togodaw kunkan na, an ye ci sama Famakan DEMBELE ka bɔ Kédougou, Sénégal jamana na. Aradio communautaire Kédougou FM ŋɛnma lo. Seko ni lɔnko kunafoniw...

Ani a labɛnbaga David DAO ye baro kɛ ŋina ta tako sabana lo kan ka bɔ Burkina Faso.  Mandekan fɔ cogo nɔgɔ kɛnɛ kan, Djéli Amadou KONE ye "dafina" ŋɛnfɔ lamɛnbagaw ye.  Togodaw kunkan na, Faros TOURE, ye aradioso, Adjamé FM ɲɛnfɔ an ye ka bɔ Côte d'Ivoire jamana na.