Instytut Europy Środkowej

Rozmowa IEŚ nr 464 Kontrowersyjne umowy pomiędzy Czarnogórą a Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi W Czarnogórze narasta spór pomiędzy większością parlamentarną a prezydentem w sprawie umów ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Chodzi przede wszystkim o planowane inwestycje w infrastrukturę turystyczną w rejonie tzw. Wielkiej Plaży przy granicy z Albanią. Prezydent Czarnogóry Jakov Milatović zarzucił...

Rozmowa IEŚ nr 463 Członkowie grupy G7 podzieleni w sprawie wojny rosyjsko-ukraińskiej Wojna rosyjsko-ukraińska dzieli członków grupy G7. Podczas szczytu w Kanadzie państwa członkowskie nie były w stanie ustalić wspólnego stanowiska w tej sprawie. Premier Kanady zadeklarował jednak dalsze wsparcie finansowe dla Ukrainy w wysokości 2 mld dolarów oraz kolejne sankcje gospodarcze wobec Rosji. Na zako...

Rozmowa IEŚ nr 462 Białorusko-rosyjskie ćwiczenia wojskowe odsunięte od polskiej granicy Zapowiadane na jesień białorusko-rosyjskie ćwiczenia wojskowe „Zapad” nie odbędą się na poligonach przy polskiej granicy. Niewykluczone, że decyzja ta jest związana z obecnością broni jądrowej na Białorusi i koniecznością przeprowadzenia ćwiczeń w rejonach jej dyslokacji w innej części państwa. Powodów może by...

Rozmowa IEŚ nr 461 Zasadnicza służba wojskowa kobiet – konieczność na ciężkie czasy Zasadnicza służba wojskowa kobiet to rozwiązanie obowiązujące w większości państw nordyckich. W związku z postępującym zagrożeniem ze strony Rosji konieczne jest wzmacnianie potencjału obronnego, w tym zwiększenie liczebności sił zbrojnych. Tylko Finlandia nie wprowadziła takich rozwiązań, ale niewykluczone, że poj...

Rozmowa IEŚ nr 460 Słowacja i Węgry konsekwentnie opowiadają się za rosyjskimi dostawami paliw Słowacja i Węgry wciąż chcą korzystać z rosyjskiego gazu i ropy – wbrew polityce Unii Europejskiej. Strategia ogłoszona przez Komisję Europejską zakłada, że do końca 2027 roku państwa Wspólnoty całkowicie zrezygnują z rosyjskich dostaw. Oba wymienione państwa mają techniczne możliwości sprowadzania gazu...

Rozmowa IEŚ nr 459 Polityczne efekty obchodów 9 maja w Moskwie W Rozmowach IEŚ powracamy do moskiewskich obchodów 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej. Z pewnością uwidoczniły one bliskie relacje chińsko-rosyjskie i priorytetowe kierunki współpracy Rosji z innymi państwami azjatyckimi, afrykańskimi i z Ameryki Południowej. Na uroczystościach zabrakło przedstawicieli Stanów Zjednoczonych, ch...

Rozmowa IEŚ nr 458 Strategia bezpieczeństwa Norwegii: odpowiedź na współczesne zagrożenia Po raz pierwszy w historii Norwegia opracowała strategię bezpieczeństwa. Dokument określa współczesne zagrożenia dla tego państwa i precyzuje jego działania zarówno w polityce wewnętrznej, jak i międzynarodowej. W strategii, obok państw nordyckich, wymieniana jest także Polska jako jeden z ważniejszych partne...

Rozmowa IEŚ nr 457 Ukraina nie godzi się na rosyjską wersję historii Ukraina nie godzi się na zawłaszczanie przez Rosję pamięci o II wojnie światowej. Zmiany w polityce historycznej tego państwa pojawiły się jeszcze za prezydentury Wiktora Juszczenki, ale dopiero rosyjska agresja w latach 2014 i 2022 wpłynęła na dynamizację tego procesu. Trzy lata temu ostatecznie zerwano z sowiecką narracją, ogła...

Rozmowa IEŚ nr 456 Prawica przegrywa wybory w Rumunii – Nicușor Dan nowym prezydentem Proeuropejski burmistrz Bukaresztu Nicușor Dan wygrywa wybory prezydenckie w Rumunii. Kandydat uzyskał około 53 procent głosów i pokonał faworyta głosowania, prawicowego polityka George’a Simiona. Końcowy sukces Dana wynika z mobilizacji Rumunów, którzy od lat nie chodzili na wybory, ale którym bliskie są ideały...

Rozmowa IEŚ nr 455 Negocjacje ukraińsko-rosyjskie bez udziału prezydentów – co dalej? Zapowiadane na czwartek negocjacje ukraińsko-rosyjskie rozpoczynają się z jednodniowym opóźnieniem. Nie biorą w nich udziału prezydenci obu państw. Władimir Putin nie przyleciał do Turcji na spotkanie z Wołodymyrem Zełenskim, za to na rozmowy ze stroną ukraińską wysłał delegację, na której czele stoi jego doradca...

Rozmowa IEŚ nr 454 Dorobek Instytutu Literackiego na wyciągnięcie ręki. Rozmowa z redaktorem Stanisławem Mancewiczem W Rozmowach Instytutu Europy Środkowej powracamy do dyskusji o dorobku środowiska paryskiej „Kultury”. W poprzednim odcinku koncentrowaliśmy się na politycznym przesłaniu pisma Jerzego Giedroycia i jego współpracy ze środowiskiem lubelskim. Tym razem rozmawiamy o Jerzym Giedroyciu,...

Rozmowa IEŚ nr 453 Amerykańsko-ukraińska umowa surowcowa podpisana. Jak wpłynie na negocjacje pokojowe? Amerykańsko-ukraińska umowa dotycząca eksploatacji zasobów mineralnych została podpisana przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. Dzięki temu zostanie utworzony Fundusz Inwestycyjny na rzecz Odbudowy. Szczegółowe ustalenia pomiędzy stronami nie są znane, wydaje się jednak, że kwestie sporne, któ...

Rozmowa IEŚ nr 452 Ponadczasowość paryskiej „Kultury” według Andrzeja Peciaka Dorobek środowiska paryskiej „Kultury”, pomimo upływu lat, w wielu obszarach wciąż pozostaje aktualny. Zagrożenia związane z neoimperialną polityką Rosji wobec jej zachodnich sąsiadów szczególnie odczuwa dzisiaj Ukraina. Redaktor Jerzy Giedroyc i jego współpracownicy wielokrotnie wskazywali na konieczność poszanowania ni...

Rozmowa IEŚ nr 451 Dorobek amerykańskiej sowietologii w badaniach Oleksandra Avramchuka Badania sowietologiczne w Stanach Zjednoczonych miały bardzo duże znaczenie w kształtowaniu polityki względem ZSRR. Istotną rolę w tym procesie w czasie zimnej wojny odegrali badacze związani z Polską lub pochodzący z innych państw Europy Środkowo-Wschodniej. Ich dorobek, działalność oraz wpływ na decyzje zapad...

Rozmowa IEŚ nr 450 Historyczny i współczesny wymiar święta 9 maja w Rosji Rosja przygotowuje się do obchodów 80 rocznicy zakończenia II wojny światowej. To najważniejsze, z rosyjskiej perspektywy, święto wykorzystywane jest do realizacji celów polityki wewnętrznej, a także międzynarodowej. Tegoroczne obchody będą szczególnie istotne zarówno z powodu toczących się negocjacji w sprawie Ukrainy, jak...

Rozmowy IEŚ nr 449 Coraz więcej Słowaków chce obowiązkowej służby wojskowej. Rząd stawia na inne rozwiązanie Ostatnie badania sondażowe wskazują, że coraz więcej Słowaków opowiada się za przywróceniem obowiązkowej służby wojskowej. Z tej formy zrezygnowano 20 lat temu, jednak temat powrócił po wypowiedzi jednego z liderów Słowackiej Partii Narodowej Andreja Danki, który popiera taki pomysł. Jak do...

Rozmowy IEŚ nr 448 Azerbejdżan i Armenia blisko historycznego porozumienia Armenia i Azerbejdżan poinformowały, że osiągnęły porozumienie i uzgodniły ostatecznie treść traktatu o ustanowieniu pokoju i stosunkach międzypaństwowych. Jednocześnie rozpoczęły konsultacje w sprawie terminu i miejsca podpisania dokumentu. Mimo iż traktat jeszcze nie został podpisany, sam fakt jego uzgodnienia przez stron...

Rozmowy IEŚ nr 445 Coraz więcej rosyjskiego gazu trafia do Europy W ubiegłym roku import gazu z Rosji do państw Unii Europejskiej wzrósł o prawie 20 procent. Największą ilość tego surowca sprowadziły Włochy, Francja i Czechy. Pomimo deklaracji, że do 2027 roku UE ma zrezygnować z rosyjskiego gazu, nie ma pewności, że tak się właśnie stanie. Dodatkowo trudno jest przewidzieć wynik amerykańsko-rosyj...

Do końcowego wyniku amerykańsko-rosyjskich negocjacji w sprawie Ukrainy jeszcze daleko. Niewątpliwie prowadzenie rozmów w takim formacie można ocenić jako jeden z sukcesów strony rosyjskiej. A niewykluczone, że będzie ich więcej. O możliwych scenariuszach opowiada Jakub Olchowski.

Amerykańska administracja wycofuje się z finansowania szeregu inicjatyw wspierających środowiska eksperckie. Chodzi o podmioty zajmujące się m.in. analizą przestrzeni wschodnioeuropejskiej. Dodatkowo pojawiają się informacje o wstrzymaniu finansowania amerykańskich mediów działających poza granicami Ameryki, takich jak Radio Wolna Europa – Radio Swoboda. Powody i znaczenie tych decyzji wyjaśnia Sł...

Rozmowy IEŚ nr 443 Ukraina Mieszkańcy Ukrainy są masowo zmuszani do przyjmowania rosyjskiego obywatelstwa Rosja zmusza obywateli Ukrainy do przyjmowania rosyjskiego obywatelstwa. Odmowa wiąże się z groźbą utraty świadczeń, zatrudnienia, a nawet możliwością deportacji za granicę. Z drugiej strony Federacja Rosyjska zachęca swoich obywateli z innych regionów do osiedlania się na terenach Ukrainy zaj...

Rozmowy IEŚ nr 444 - Protesty antykorupcyjne w Macedonii Północnej Po pożarze dyskoteki w miejscowości Koczani w Macedonii Północnej dochodzi do masowych protestów. W wyniku tragedii śmierć poniosło 59 osób, a dziesiątki są ranne. Szybko ustalono, że lokal, który spłonął, nie spełniał norm przeciwpożarowych. Został jednak dopuszczony do użytkowania w wyniku procederu korupcyjnego. Mieszkańcy Maced...

Rozmowa IEŚ nr 442 Estonia, Litwa i Łotwa z niepokojem obserwują relacje amerykańsko-ukraińskie Relacje amerykańsko-ukraińskie niepokoją Estonię, Litwę i Łotwę. Państwa te, leżące w bezpośrednim sąsiedztwie Federacji Rosyjskiej na wschodniej flance NATO, są szczególnie narażone na potencjalny konflikt. Bez względu jednak na zmieniające się warunki bezpieczeństwa kontynuują swoje działania, które m...

Rozmowa IEŚ nr 441 Wnioski po burzliwym spotkaniu prezydentów USA i Ukrainy Co dalej ze wsparciem Stanów Zjednoczonych dla Ukrainy? Na to pytanie starają się odpowiedzieć eksperci po burzliwym spotkaniu przywódców obu państw w ostatni piątek. Przed kamerami doszło do emocjonalnej wymiany zdań pomiędzy prezydentami, co w konsekwencji zakończyło się opuszczeniem Białego Domu przez prezydenta Wołodym...

Rozmowa IEŚ nr 440 Kryzys polityczny w Rumunii. Zatrzymanie lidera przedwyborczych sondaży – Călina Georgescu Kryzys polityczny w Rumunii się pogłębia. Prokuratura zatrzymała lidera przedwyborczych sondaży prezydenckich Călina Georgescu. Kilka miesięcy temu wygrał on pierwszą turę wyborów, jednak głosowanie zostało unieważnione z powodu prawdopodobnej ingerencji zewnętrznej w jego kampanię wyborcz...