Instytut Europy Środkowej

Rozmowa IEŚ nr 164 Niepewna przyszłość prezydenta Czech –- wniosek o pozbawienie urzędu Milosza Zemana Czarne chmury zbierają się nad prezydentem Czech Miloszem Zemanem. Jedna z senackich komisji domaga się wszczęcia procedury odsunięcia go od władzy. Głównym powodem ma być śledztwo dotyczące eksplozji w czeskich składach z amunicją w 2014 roku. Rząd oskarżył o to Rosję, jednak sam prezydent Czech...

Rozmowa IEŚ nr 163 Cerkiew a polityka – zmiany w Kościele prawosławnym w Serbii i Czarnogórze Wybór nowego patriarchy Serbskiej Cerkwi Prawosławnej oraz metropolity Czarnogóry i Przymorza nie pozostaje bez wpływu na politykę. Szczególnie jest to widoczne w Czarnogórze. Zmarły w październiku ubiegłego roku metropolita Amfilohije odegrał ogromną rolę w antyrządowych protestach i przyczynił się do od...

Rozmowa IEŚ nr 162 Państwa nordyckie utrzymają wysoką pomoc rozwojową Państwa nordyckie konsekwentnie utrzymują wysoki poziom pomocy rozwojowej – szczególnie przeznaczonej dla państw z Afryki i Azji. W Europie największym jej odbiorcą jest Ukraina. W świetle ostatnich danych państwa te znalazły się w czołówce donatorów, którzy przekazali najwięcej środków finansowych w relacji do dochodu narodoweg...

Rozmowa IEŚ nr 159 Pomysły zmian granic na Bałkanach budzą poważne zaniepokojenie Niedawno zostały opublikowane dokumenty, tak zwane „non paper”, opisujące m.in. możliwości ewentualnych zmian granic pomiędzy państwami na Bałkanach. Wzbudziło to spore zaniepokojenie w regionie. Ukształtowanie nowych państw po rozpadzie Jugosławii spowodowało tysiące ofiar, a proces zmian granic nie został jeszcze f...

Rozmowa IEŚ nr 160 Łotewski transport morski w coraz gorszej sytuacji po zaostrzeniu relacji z Białorusią Sytuacja polityczna pomiędzy Białorusią a państwami regionu bałtyckiego wpływa na gospodarkę. Przekierowanie tranzytu towarów z Białorusi i do tego państwa przez porty w Rosji znacznie osłabia pozycję portu w łotewskiej Rydze. Z kolei pomimo zaistniałej sytuacji zdecydowanie lepiej radzi sobie...

Rozmowa IEŚ nr 161 Bezprecedensowe represje wobec opozycji na Białorusi Białoruskie władze stosują bezprecedensowe represje wobec opozycjonistów i przedstawicieli polskiej społeczności. Do aresztu można trafić na przykład za posiadanie biało-czerwonych skarpetek lub innych części garderoby w tych kolorach. Bezprawne zatrzymanie samolotu z opozycyjnym dziennikarzem Ramanem Pratasiewiczem jest kolej...

Rozmowy IEŚ nr 156 Białoruski dyktator zatrzymuje samolot z opozycjonistą na pokładzie – Zachód oburzony, Wschód wręcz przeciwnie Międzynarodowa społeczność protestuje przeciwko bezprawnemu zachowaniu białoruskich władz. Pod pretekstem zagrożenia terrorystycznego skłoniono pilota samolotu pasażerskiego, przelatującego nad Białorusią, do lądowania w Mińsku zamiast w Wilnie. Celem operacji było zatr...

Rozmowy IEŚ nr 157 Prawnicy wyjaśniają bezprawne postępowanie Alaksandra Łukaszenki Prawnicy krytycznie oceniają sprawę skłonienia pilota samolotu Ryanair do wylądowania w Mińsku. Pod pozorem zagrożenia terrorystycznego władze białoruskie spowodowały, że maszyna, na której pokładzie był opozycjonista Raman Pratasiewicz, zamiast w Wilnie wylądowała właśnie w białoruskiej stolicy. Sam Pratasiewicz z...

Rozmowy IEŚ nr 158 Spór o flagę powodem zawieszenia stosunków białorusko-łotewskich Białoruś i Łotwa zawiesiły stosunki dyplomatyczne. Stało się to po tym, jak burmistrz Rygi, w obecności szefa dyplomacji Łotwy, zastąpił oficjalną flagę Białorusi historyczną, biało-czerwono-białą flagą. Jest ona symbolem walki z reżimem Alaksandra Łukaszenki. Do wydarzenia doszło podczas mistrzostw świata w hokeju...

Rozmowa IEŚ nr 154 Skłócona i podzielona serbska opozycja paradoksalnie wzmacnia obóz rządzący Serbska opozycja daleka jest od porozumienia w sprawie wspólnej strategii wobec obozu rządzącego. Wzajemna niechęć działaczy, reprezentujących nierzadko podobny światopogląd, wzmacnia prezydenta Aleksandra Vučicia i jego Serbską Partię Postępową. Marginalizacja opozycji osłabia jednak wizerunek Serbii, p...

Rozmowa IEŚ nr 155 Hat trick Ediego Ramy na albańskiej scenie politycznej Edi Rama – kierujący Partią Socjalistyczną – jako pierwszy polityk w historii albańskiego parlamentaryzmu obejmie tekę premiera po raz trzeci z rzędu. Przed nowym rządem stoi wiele wyzwań, m.in. kwestie gospodarcze, społeczne – związane z masową emigracją, walka z korupcją, przestępczością zorganizowaną oraz reforma wymiaru...

Rozmowa IEŚ nr 152 Prestiż to nie wszystko – obiecujące perspektywy przed państwami regionu bałtyckiego Dwa państwa z Europy Północnej zasiadają jednocześnie w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Do takiej sytuacji dochodzi pierwszy raz w historii. Chodzi o Estonię i Norwegię, państwa małe, które w sposób szczególny odnoszą się do poszanowania prawa międzynarodowego i opowiadają się za wielostronnymi dział...

Rozmowa IEŚ nr 153 „Wojna Ojczyźniana” jednoczy Rosjan bez względu na poglądy polityczne Dzień Zwycięstwa – obchodzony w Rosji 9 maja – jednoczy mieszkańców tego państwa bez względu na ich stosunek do obecnych władz. Mit „Wojny Ojczyźnianej”, utrwalany od dziesięcioleci i umiejętnie wykorzystywany do politycznych celów przez prezydenta Władimira Putina, w dużej mierze określa tożsamość Rosjan. W c...

Rozmowa IEŚ 151 Ukraina przygotowuje się na ograniczenie tranzytu rosyjskiego gazu przez jej terytorium Za trzy lata wygaśnie umowa dotycząca przesyłania przez Ukrainę rosyjskiego gazu do Europy Zachodniej. Z tranzytu Ukraina czerpie spore zyski. Jednak rosyjska strategia energetyczna skupia się obecnie na wykorzystaniu gazociągów Nord Stream, TurkStream czy Nord Stream 2, co spowoduje radykalne o...

Rozmowa IEŚ nr 150 Ostrożne prognozy ekonomistów dotyczące rozwoju gospodarczego w regionie Poszczególne państwa naszego regionu różnie radzą sobie z kryzysem wywołanym przez pandemię. Największe kłopoty pojawiły się tam, gdzie istotną rolę w gospodarce odgrywa turystyka. Najlepszym przykładem jest tu Chorwacja. Natomiast w tych państwach, w których zastosowano odpowiednią politykę fiskalną, zanot...

Rozmowa IEŚ nr 148 Serbowie krytycznie oceniają NATO i jednocześnie z nim współpracują Niedawno minęły 22 lata od rozpoczęcia nalotów NATO na Jugosławię. Były one spowodowane brutalnym konfliktem zbrojnym w Kosowie, które wówczas było częścią Jugosławii. Naloty miały skłonić jugosłowiańskie władze do podjęcia negocjacji w sprawie przyszłości tego regionu. Bomby spadły na cele wojskowe w samym Koso...

Rozmowa IEŚ nr 149 Czechy oskarżają Rosję o wysadzenie składu amunicji – konflikt dyplomatyczny z kampanią wyborczą w tle Czeskie władze oskarżyły Rosję o spowodowanie eksplozji składów amunicji na jej terytorium. Do zdarzenia doszło w 2014 roku, jednak dopiero teraz przedstawiono informację, zgodnie z którą to agenci GRU mieli być jego sprawcami. Amunicja miała trafić na objętą konfliktem Ukrainę...

Rozmowa IEŚ nr 147 Mija 35 lat od katastrofy elektrowni jądrowej w Czarnobylu – czego nauczyła nas ta tragedia? 35 lat temu w Czarnobylu doszło do największej katastrofy w historii energetyki jądrowej. W wyniku błędów konstrukcyjnych i zaniedbań wybuchł jeden z reaktorów, co spowodowało uwolnienie do atmosfery materiału promieniotwórczego. Skażone zostały znaczne obszary pogranicza Ukrainy, Białor...

Rozmowa IEŚ nr 145 Ambitne założenia Strategii Bezpieczeństwa Wojennego Ukrainy Potwierdzenie prozachodnich aspiracji, system obrony powszechnej i głęboka reforma sił zbrojnych – to główne założenia Strategii Bezpieczeństwa Wojennego Ukrainy. Dokument został niedawno podpisany przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego i tym samym wszedł w życie. W ocenie specjalistów potwierdza on ukraińskie aspirac...

Rozmowa IEŚ nr 146 Energetyka oparta na węglu w odwrocie – poważne wyzwania przed państwami regionu Rezygnacja z energetyki opartej na węglu jest sporym problemem dla państw naszego regionu. Konieczność zmniejszenia emisji dwutlenku węgla spowodowała zwrot w stronę odnawialnych źródeł energii i energii jądrowej. W 2019 roku w Polsce z węgla wytworzono prawie 74 procent energii. Do 2030 roku udział...

Rozmowa IEŚ nr 144 Coraz więcej rosyjskich wojsk przy granicy z Ukrainą – demonstracja siły czy coś więcej? Rosyjska demonstracja siły przy granicy z Ukrainą wzbudza bardzo duże zaniepokojenie – nie tylko w Kijowie. Rosyjskie władze ściągnęły na tereny przygraniczne tysiące żołnierzy, a także ciężki sprzęt. Zdaniem większości obserwatorów, w ten sposób Rosja chce spowodować zmianę ukraińskiej poli...

Rozmowa IEŚ nr 143 Słoweński „Marszałek Twitto” z coraz mniejszym poparciem Słoweńcy coraz mniejszym zaufaniem obdarzają premiera Janeza Janšę i rządzącą koalicję. Dodatkowo kolejni politycy opuszczają jej szeregi. Ma to związek ze sposobem prowadzenia polityki przez premiera, w tym przede wszystkim z poważnym konfliktem ze słoweńskimi mediami publicznymi. Wzorując się na byłym prezydencie USA Don...

Rozmowa IEŚ nr 142 Słowacy przebadali rosyjski Sputnik V. Rosja protestuje Słowacy wysyłają rosyjską szczepionkę Sputnik V na badania na Węgry. Mają wątpliwości co do jej składu i jednocześnie twierdzą, że nie otrzymali od strony rosyjskiej odpowiedniej dokumentacji. To z kolei oburzyło stronę rosyjską, która zażądała zwrotu 200 tysięcy przesłanych na Słowację szczepionek. Umowę o ich dostarczenie...

Rozmowa IEŚ nr 141 Duże oczekiwania wobec nowych władz w Kosowie Czy duet Vjosa Osmani i Albin Kurti uzdrowi sytuację w Kosowie? Na to pytanie starają się odpowiedzieć eksperci, oceniając niedawne wybory w tym państwie. Najpierw sukces odniosła partia Vetëvendosje, na której czele stoi Albin Kurti, a później na prezydenta wybrano Vjosę Osmani. Lista problemów, przed którymi od lat stoi Kosowo, jes...

Rozmowa IEŚ nr 140 Rewolucja 4.0 nabiera tempa – Czechy liderem Pandemia dynamizuje rozwój cyfryzacji w Europie Środkowej i Wschodniej. Niedawno jako przykład podawaliśmy Ukrainę, jednak w ujęciu ogólnoeuropejskim działania w tym kierunku najaktywniej prowadzą Niemcy i Czechy. Dlaczego? Ponieważ są to państwa z szeroko rozwiniętym przemysłem. Jak wygląda rewolucja 4.0 w naszej części Europy i co t...