İnsana ve Hayata Dair Hikayeler

Bugünün dünyasında da bu tablonun güncel örneklerini görüyoruz: Büyük bir yalanla, milyonlarca insanın hayatını karartanlar,  iklim krizlerinde siyasilerin ikiyüzlü tavırları, bazı çevreci geçinenlerin organik sebze yemek için özel jetle bir yerlere giderken doğaya verdikleri zararlar… 

Evet, adaletin tecellisi yılgın ve yorgun ruhların elde edebileceği bir zafer değildir.

Aşkın yerini çıkar hesabı, güzelliğin yerini tüketim çılgınlığı, kahramanlığın yerini ise pragmatizm aldığında insanın iç dünyasında büyük bir boşluk oluşur. 

Adaletsizlik, kötülük, anlamsızlık, dünyevilik ve bencillik arttıkça, bu hız çağında insanlarda kolektif bir umutsuzluk oluşabiliyor. Ümitsizlerin marazı her yana sirayet ediyor; ümidini yitirmiş kitleler her yanı sarıyor.

Şahin Alpay’ın Kasım 2024’te Lejand yayınevinden çıkan “Bir Hikâyem Var” kitabını yeni bitirebildim. Yakın tarih Türkiye’sine, değişimlere, Kemalizme, bir türlü ulaşılamayan basın özgürlüğüne, kişiye göre demokrasiye, yalnızlaşan aydınlara, tüketilen emeklere, heba edilen beyinlere parmak basıyor; hatta gözüne sokuyor.

Sonuç olarak medeniyet, gökdelenler ya da makineler değil; insanlığın ortak aklı, birikimi ve vicdanıdır. Gerçek medeniyet, insanı değiştiren, olgunlaştıran ve farklılıklar içinde birlikte yaşamayı mümkün kılan değerler bütünüdür.

İnsanın insana yaptığını hiçbir canavar yapmıyor. Acılar ve yaşanan trajediler, asırlar geçse de unutulmuyor. Kendini ölümsüz sanan tiran bozuntuları ve onlara sessiz kalan kitleler sayesinde, tarihin unutamayacağı büyük katliamlar, trajediler ve soykırımlar yaşanıyor; bu insanlar isimlerini tarihe kara bir leke olarak yazdırıyorlar.

Medeniyetin, farklı fikirlerin, tecrübelerin ve kültürlerin birbirine eklenmesiyle oluştuğunu söyleyebiliriz. Başka bir deyişle, hiçbir medeniyet tek başına doğmaz; geçmişin birikimini devralır, diğer toplumlarla etkileşime girer ve yeni katkılarla gelişmeye devam eder.

Zulüm her alanda dengeleri altüst etmenin ürperten adıdır. Ülkenin dinamiklerini büyük bir zulüm depremi ile yıktılar ve yıkmaya devam ediyorlar.

Leymah Gbowee, Liberyalı bir barış aktivistidir ve kadınların öncülük ettiği şiddetsiz bir hareketle ülkesinde iç savaşın sona ermesine katkı sağlamıştır. Leymah’ın hikayesi bana bugün Türkiye’deki zulüm rejiminde hayatını yitiren, hapishanede yatan, işkence gören, ülkesini terk etmek zorunda kalan çilekeş kadınların hikayesini hatırlatıyor.

Bangladeşli ekonomist Muhammed Yunus’un ortaya koyduğu model, bu noktada dikkat çekici bir örnektir. Yunus, yoksul insanlara — özellikle kadınlara — küçük miktarlarda kredi vererek kendi işlerini kurmalarını sağlamış ve bu sayede yoksullukla mücadeleye önemli katkılarda bulunmuştur. Grameen Bank aracılığıyla geliştirdiği mikrokredi sistemi nedeniyle 2006 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmüş...

“Ben bir tarihçiyim; şüphe etmek üzere yetiştirildim, araştırırım, sorgularım. Hizmet’in kendini geliştirebileceği alanlar olabilir ama bir ‘karanlık taraf’ görmedim.” 

Sarı Zarflar, belirsizliğin, dışlanmanın ve hayatın bir anda askıya alınmasının hikâyesini anlatıyor. On binlerce insanın hayatının dağılışını, yıkılan aileleri ve adeta kendi evlatlarını yiyen bir düzeni yer yer mizahi ama çoğu zaman derin bir hüzünle ele alıyor.