Historia bliska

Czym kolaboracja różni się od zdrady? Dlaczego symbolem zdrady narodowej do dziś jest Vidkun Quisling? Czy w Polsce doszło do kolaboracji w wymiarze państwowym? Na te pytania w „Historii bliskiej” odpowiada Piotr Majewski, autor książki "Brzydkie słowo na "k". Rzecz o kolaboracji".

W tym roku minie pięćdziesiąta rocznica śmierci Konrada Swinarskiego, jednego z najwybitniejszych ludzi teatru w Europie XX. wieku. Zadebiutował 14 maja 1955 w Teatrze im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu przedstawieniem "Żeglarz". - Kiedy dziś mówimy o reżyserze teatralnym, to mamy nikłe wyobrażenie zasięgu i oddziaływania kogoś takiego jak Swinarski - uważa prof. Beata Guczalska. 

Wieszczom w jamę ustną udało się zajrzeć Michałowi Nikodemowi, autorowi książki "Dentomachia. Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki u dentysty". Co autor wyczytał z klawiatury zębów poetów?

- Chcieliśmy pokazać, że powstanie styczniowe może nie tyle, że było kobietą, co było ruchem kobiecym - mówi w Programie 1 Polskiego Radia prof. Wojciech Kalwat, historyk związany z Muzeum Historii Polski. Już wkrótce kolejna rocznica wybuchu powstania styczniowego. Jaka była w nim rola kobiet?

Razem z synem rządzili pięćdziesiąt trzy lata. Hafiz al-Asad i Baszar al-Asad byli przywódcami Partii Baas, a ich władza była autorytarna. Była, bo imperium Asadów 8 grudnia rozpadło się. To nie pierwszy tego typu przypadek i zapewne również nie ostatni. Jaki wpływ na losy dyktatur mają kwestie ekonomiczne? 

- W "1989" staraliśmy się opowiedzieć historię, która - dosłownie i metaforycznie - będzie wielogłosowa. Pokusa, by mówić o samych pozytywnych aspektach transformacji, chowając gdzieś pod dywan te negatywne, to zła pokusa - powiedział w audycji "Historia bliska" Marcin Napiórkowski, współautor scenariusza musicalu.

Szczuczyn, Jasionówka, Wąsosz, Radziłów, Jedwabne to tylko niektóre miasteczka i wsie, w których w lecie 1941 roku dochodziło do pogromów ludności żydowskiej - tym tragiczniejszych, że dokonywanych przez sąsiadów.

Prócz szarej, przeciętnej, a czasem przygnębiającej przestrzeni miast i miasteczek budowanych w okresie komunizmu, zdarzały się prawdziwe architektoniczne perełki. Wybijały się swoim wyglądem i spektakularnymi funkcjami. Do dziś zwracają na siebie uwagę i przyciągają turystów.

Święto Niepodległości jest państwowym świętem od 1989 roku. Wcześniej, w okresie Polski Ludowej, zakazane było celebrowanie rocznic odzyskania Niepodległości. - Jako symbol nowego początku przyjęto 22 lipca. I ten "nowy początek" nie mógł mieć konkurencji - ocenia dr Piotr Osęka. 

Straty dóbr kultury, których doznała Polska w latach 1939-1945, były wynikiem zarówno działań militarnych, jak i grabieży dokonywanych przez oddziały wojskowe. - Zewnętrzna powłoka Warszawy została odbudowana. Czyli fasady. Natomiast to, co znajdowało się wewnątrz, w kamienicach, pałacach, mieszkaniach prywatnych, tego już nie ma - mówi w radiowej Jedynce Ewa Witkowska z Ministerstwa Kultury i Dzi...

- Napisałam książkę "Koncern Autokracja. Dyktatorzy, którzy chcą rządzić światem" nie po to, by ludzi przestraszyć, by mówili, że wszystko się skończyło, nie ma miejsca na demokrację liberalną na świecie. Ja napisałam ją, by ludzie zaczęli bronić tej demokracji - powiedziała w audycji "Historia bliska" Anne Applebaum, amerykańska dziennikarka, politolożka i autorka książek poświęconych historii XX...

Rok 1989 był w polskiej historii rokiem przełomowym. Zdaniem gościa audycji "Historia bliska", dr. Michała Przeperskiego, pod względem politycznym na pierwszy plan wysuwa się Okrągły Stół. - Gdyby nie to wydarzenie, nie byłoby żadnych zmian w naszym kraju. Nie byłoby wyborów, nie byłoby Mazowieckiego i nie byłoby powrotu orła z koroną i złotymi szponami - przekonuje. 

"Książę" to książka, w której Monika Śliwińska odkrywa nieznane fakty z życia jednej z najważniejszych postaci Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego. Wpływowego krytyka teatralnego i polemisty, inspirującego, a zarazem kontrowersyjnego. Tadeusza Boya-Żeleńskiego. 

Dzienniki Andrzeja Wajdy to dzieło niezwykłe i monumentalne. Pierwsze notatki artysta zapisywał już w roku 1942, a po krótkiej przerwie, w roku 1948, zaczął prowadzić je regularnie, niemal do samej śmierci w roku 2016. Zdaniem ekspertów, prawie siedemdziesiąt lat systematycznej diarystyki to dokonanie bezprecedensowe.

W Warszawie kończą się właśnie obchody 80. rocznicy powstania warszawskiego. 80 lat to bardzo dużo. W zasadzie można by spokojnie zacząć zapominać o tych wydarzeniach, tymczasem dzieje się zupełnie przeciwnie - wydaje się, że pamięć, celebracja powstania jest coraz większa.

"Barykady '44" to opowieść o symbolu powstańczego oporu, nadziei i o ludziach, którzy budowali barykady, ginęli na nich, ratowali innych, żyli w ich cieniu, marzyli na nich o wolnej Polsce. O książce w audycji "Historia bliska" opowiadał jej autor - Sebastian Pawlina.