Historia BEZ KITU

28 października 1918 r. na mapach Europy pojawiło się nowe państwo – Czechosłowacja. W przeciwieństwie do Polski, która odzyskała niepodległość po 123 latach rozbiorów, południowi sąsiedzi byli zupełnie nowym tworem politycznym. Powstanie zawdzięczali działaniom czeskiej i słowackiej inteligencki w okresie I wojny światowej oraz poparciu państw ententy. Pod względem narodowościowym Czechosłowacja...

Wojna zostawia w psychice dzieci niezatarty ślad i doświadcza ich na całe życie. Wiele tragicznych i trudnych historii młodych ludzi napisała II wojna światowa. Deportacje, zsyłki, wysiedlenia, obozy, śmierć bliskich, tułaczka, to tylko wybrane przykłady traumatycznych zdarzeń, które towarzyszyły ich dzieciństwu. Współcześnie na naszych oczach rozgrywa się dramat dzieci ukraińskich. #historiabezki...

Marzec 1968 r. był protestem pokoleniowym. W różnych częściach Europy i świata młodzi ludzie wychodzili na ulice. W Polsce wybuch społecznego niezadowolenia zaczął się od protestów przeciwko zdjęciu ze sceny „Dziadów” Adama Mickiewicza. Potem doszło do wystąpień w obronie usuniętych z Uniwersytetu Warszawskiego studentów. Na to nałożyła się jeszcze antyżydowska kampania propagandowa związana z roz...

2 września 1945 r. płk Jan Rzepecki „Prezes”, były Delegat Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj wraz z kilkoma najbliższymi współpracownikami powołali do życia Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”. U podstaw jego powstania leżało założenie, że walka zbrojna nie przyniesie Polsce odzyskania niepodległości, dlatego należy zastąpić ją działalnością polityczno-społeczną. Pierwotnie miała działać do momentu...

Kardynał Stefan Wyszyński przez kilkadziesiąt lat kierował nie tylko Kościołem w Polsce, ale był politykiem i mężem stanu. Prowadził politykę ugody w stosunku do władzy komunistycznej, ale nie podporządkowania, czego dał wyraz w słynnym non possumus zawartym w liście biskupów z 1953 r. W ten sposób odpowiadał na działania władz państwowych zmierzające do jego podporządkowania. Jego wizja religii k...

SPOTKANIA Z KLIO: z red. Konstantym Gebertem, autorem książki „Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło” rozmawiał Adam Puławski   Zapraszają: Pracownia Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej im. Jerzego Kłoczowskiego Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie oraz portal Historia bez kitu    #historiabezkitu     Zajrzyjcie również na naszą stronę internet...

Kontraktowe wybory do sejmu i wolne wybory do senatu, prezydent wybierany przez Zgromadzenie Narodowe, to najważniejsze postanowienia dotyczące zmian ustrojowych wynegocjowane przy Okrągłym Stole w 1989 r. przez opozycje polityczną i władze komunistyczne. Wydarzenie to zainicjowało proces przemian politycznych, który doprowadził do wprowadzenia systemu demokratycznego w Polsce. Wysokie koszty społ...

80 lat temu - 9 lutego 1943 r. Ukraińska Powstańcza Armia zaatakowała polską wieś Parośla i wymordowała ponad 150 jej mieszkańców. Zbrodnię tę uznaje się za początek „antypolskiej akcji” na Wołyniu, która następnie objęła Galicję Wschodnią, a wiosną 1944 r. także południowo-wschodnią Lubelszczyznę. Historycy szacują, że w wyniku polsko-ukraińskiego konfliktu w czasie II wojny światowej zginęło mię...

SPOTKANIA Z KLIO: rozmowa z Andrzejem Brzezieckim, autorem książki „Kocio Kozioł Senator. Biografia Krzysztofa Kozłowskiego”.  Prowadzenie: prof. Mirosław Filipowicz    Zapraszają: Pracownia Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej im. Jerzego Kłoczowskiego Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie oraz portal Historia bez kitu #historiabezkitu     Zajrzyjcie również...

Narodziny ruchu syjonistycznego w końcu XIX w., który postulował utworzenie w Palestynie żydowskiej państwowości, dało początek emigracji na te tereny Żydów z całego świata. Zaczęli zakładać kolonie i wykupywać ziemie od Arabów. Od początku też pojawiły się antagonizmy z muzułmańskimi mieszkańcami. Konflikt ten nasilił się po powstaniu 14 maja 1948 r. państwa Izrael, które wkrótce stanęło do wojny...

Narodziny opozycji demokratycznej pociągnęły za sobą powstanie niezależnego ruchu wydawniczego. Wszystko zaczęło się w Lublinie w 1976 r. Grupa studentów z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (Janusz Krupski, Bogdan Borusewicz, Piotr Jegliński) postanowiła wydawać własne czasopismo, a także drukować książki poza oficjalnym obiegiem. W 1976 r. Piotr Jegliński za pośrednictwem kolegi z zespołu Sce...

Jan Karski, a właściwie Jan Kozielewski, pochodził z łódzkiej, niezamożnej, rodziny rzemieślniczej. Do historii przeszedł jako kurier i emisariusz Polskiego Państwa Podziemnego i Rządu RP na Uchodźstwie,  naoczny świadek Zagłady polskich Żydów. Przez wiele lat historycy sprowadzali misję Karskiego głównie do alarmowania  świata o Zagładzie. Tymczasem najważniejszym jej celem jesienią 194...

Ruch ludowy odgrywał znaczącą rolę na scenie politycznej w II Rzeczpospolitej. W czasie II wojny światowej przedstawiciele Stronnictwa Ludowego działali w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego i rządu RP na Uchodźstwie. Ich zbrojne ramię – Bataliony Chłopskie w większości scaliły się z Armią Krajową. Po wojnie Polskie Stronnictwo Ludowe pod wodzą Stanisława Mikołajczyka współtworzyło m.in. z k...

W powojennej Europie rzesze ludzi zmuszonych zostało do emigracji w wyniku zmiany granic państwowych. W Polsce ich największe nasilenie przypadło na pierwsze lata po zakończeniu II wojny światowej. Po 1948 r. Polska stała się niemal krajem bez wyjścia. Granice państwową zamknięto, a zdobycie paszportu było praktycznie niemożliwe. Liberalizacja polityki paszportowej nastąpiła dopiero w połowie lat...

W ocenie wydarzeń historycznych niezwykle ważny jest ich kontekst i poznanie perspektywy różnych uczestników opisywanych zdarzeń. Polska historia najnowsza boryka się często z polityzacją i mitologizacją swojej przeszłości. Zapraszamy na rozmowę z Piotrem Majewskim, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Tym razem zastanowimy się czy w stosunku do wojny polsko-bolszewickiej, wybuchu II wojny świat...

Wiek XX możemy nazwać erą ludobójstwa. Popełniono wówczas jedne z najbardziej okrutnych zbrodni, których intencją było wymordowanie w całości lub części grup narodowych, etnicznych, rasowych bądź religijnych. Samo pojęcie, nieznane wcześniej, powstało za sprawą polskiego prawnika o żydowskich korzeniach Rafała Lemkina. Dzięki jego staraniom Organizacja Narodów Zjednoczonych w 1948 r. uchwaliła kon...

Będąc częścią bloku sowieckiego przez wiele dekad Polska nie mogła uczestniczyć w procesie integracji europejskiej i budowy instytucji wspólnotowych. Nie oznacza to jednak, że politycy polscy nie uczestniczyli w dyskusjach towarzyszących tworzeniu zrębów Zjednoczonej Europy. Ponieważ byli to działacze emigracyjni, dlatego nie dane im było odgrywać roli aktywnych aktorów, ale ich poglądy walnie wpł...

Strajki w Lublinie w lipcu 1980 r., a następnie na Wybrzeżu w sierpniu 1980 r. doprowadziły do powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. W następstwie tego w każdym zakładzie pracy w Polsce mógł powstać związek zawodowy niezależny od partii i rządzący się samodzielnie. Solidarność była rewolucją społeczną, która zakwestionowała dotychczasowy model funkcjonowania państwa...

W kolejnej rozmowie dr hab. Dariusza Libionka opisuje postawy Polaków w reakcji na Zagładę Żydów. Na początku pytamy go o to jak silne były nastroje antysemickie w Polsce przedwojennej oraz jak na nie wpłynęły wydarzenia pierwszych lat wojny, szczególnie pod okupacją sowiecką. Nasz rozmówca porusza tak trudne tematy jak uczestnictwo Polaków w pogromach na Północnym Mazowszu i Podlasiu  w leci...

Powstawaniu środowisk opozycyjnych w połowie lat siedemdziesiątych sprzyjała polityka wewnętrzna ekipy Edwarda Gierka. Jawne wystąpienie przeciwko władzy komunistycznej narażało na represje, ale nie tak drastyczne jak w okresie stalinizmu. Kamieniem milowym w procesie kształtowania się opozycji stały się wystąpienia robotników w czerwcu 1976 r. w Radomiu, Ursusie i Płocku. W obronie prześladowanyc...

Dla wielu ludzi na świecie okupacja niemiecka ziem polskich kojarzy się w pierwszej kolejności z zagładą Żydów polskich. Dr hab. Dariusz Libionka pokazuje w jaki sposób radykalizował się antysemityzm władz nazistowskich, który początkowo dążył do eliminacji Żydów z życia politycznego i gospodarczego Niemiec, aby po wybuchu wojny radziecko-niemieckiej wejść w fazę eksterminacji całej ludności żydow...

Brygada Świętokrzyska, największa jednostka wojskowa Narodowych Sił Zbrojnych Związku Jaszczurczego otrzymała najpierw ciche, następnie otwarte wsparcie ze strony służb specjalnych III Rzeszy. Nigdy nie podporządkowała się władzom Polskiego Państwa Podziemnego, była wrogo nastawiona do Armii Krajowej, jej członkowie zabijali Żydów, działaczy lewicowych i komunistów. Dziś często jest stawiana za wz...

Po rozbiciu polskiego podziemia niepodległościowego oraz największej partii opozycyjnej jakim było Polskie Stronnictwo Ludowe, komuniści, aby zdobyć rząd dusz w polskim społeczeństwie musieli podporządkować swojej władzy Kościół katolicki. Władze episkopatu Polski na czele z Prymasem Stefanem Wyszyńskim obrały strategię poszukiwania porozumienia z komunistami czego wyrazem było podpisanie umowy z...

Wydarzenia drugiej wojny światowej niepomiernie pogłębiły przepaść między Polakami a Ukraińcami. Wzajemna, głęboka nieufność wynikała z tragicznych doświadczeń konfliktu narodowościowego na Wołyniu, w Galicji Wschodniej i na południowo-wschodniej Lubelszczyźnie: akcja depolonizacyjna OUN-B (Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów Stepana Bandery) i UPA (Ukraińska Armia Powstańcza) na terenach zabuża...

Polska należy do Unii Europejskiej już od ponad 18 lat. Był to czas przyspieszonej modernizacji kraju, której wymownym świadectwem są nie tylko wielkie inwestycje infrastrukturalne, ale także wyraźna poprawa sytuacji materialnej większości obywateli. Nie bez powodu Polacy należą do największych entuzjastów procesu integracji europejskiej. Mimo to, w sferze politycznej pojawiają się głosy, że nasza...