Heilige Grond

Vandaag staat de aflevering in het teken van de nieuwste editie van het rapport God in Nederland, dat al sinds 1966 het religieuze landschap van ons land in beeld brengt. Op 25 april 2025 zijn de nieuwste cijfers verschenen – tijd voor reflectie. Presentator Koos Tamminga gaat in gesprek met Maroesjka Versantvoort en Hans Schaeffer over de grote vragen die dit onderzoek oproept: Waar vind je God i...

Zonde - we praten er liever niet meer over. Maar daarmee doen we geen recht aan de werkelijkheid. Bovendien levert het veel moois op wanneer we moreel kwaad wel aankaarten. In deze aflevering diepen Tirza van Laar en Erik Visscher dit thema uit in de context van het onderwijs en de vorming van jongeren.   Tirza van Laar is pedagoog en onderzoeker bij het Expertisecentrum Onderwijs & Identiteit...

Hoe beleeft een gast een kerkdienst? We hebben er vaak ideeën bij, maar hoe ervaren ze het zelf? Theoloog René van Loon deed er onderzoek naar in protestantse, evangelische en rooms-katholieke kerken door heel Nederland. Hij geeft de kerken daarmee iets heel moois in handen. In deze aflevering bespreken we de opvallende resultaten, met René van Loon zelf en Marinus de Jong. Een gesprek dat je moti...

Racisme is een zonde tegen God en medemensen. Dat verklaarde de Wereldraad van Kerken al in 1975. Dat deze heldere woorden zestig jaar na dato nog steeds herhaald moeten worden, blijkt onder andere uit het schandaal rond de Toeslagenaffaire in Nederland. Ook binnen de kerkmuren is er nog werk aan de winkel, zo wordt duidelijk in het gesprek tussen promovenda's Donate Philbert-Nieveld en Kirst...

We zijn geneigd te reageren met oplossingen op de uitdagingen waar we voor staan als kerken, het liefst zo snel mogelijk. Maar dan missen we God, stelt Amerikaanse theoloog Andrew Root. We moeten wachten op Hem. Dat betekent niet “niks doen”, maar wat dan wel? In deze aflevering spreken we met Trinette Verhoeven en Hans Schaeffer over de waarde van Roots gedachtegoed voor onze Nederlandse kerken....

Een liefdevolle God die miljarden mensen tot in eeuwigheid kwelt? Dat kan theoloog en schrijver Reinier Sonneveld niet geloven. In deze podcastaflevering van Heilige Grond gaat het gesprek daarom over Reiniers nieuwste boek ‘Het einde van de hel, waarom niemand wordt afgeschreven’. Een gesprek over de vroege kerkvaders in het Nabije Oosten, vertaalfouten, donderpreken en liefdevolle Vaders dat nog...

Op 28 november 2024 verdedigde componist en programmamaker Henk Vogel zijn proefschrift ‘ Sing After God a New Song’ , waarin hij onderzoek deed naar de plek van psalmzingen in de postmoderne tijd. In deze podcast gaat hij het gesprek aan met Kris Oelbrandt, voormalig monnik en componist van ‘auditio divina’ ofwel stiltemuziek. Een reis van de bulderende mannenkoren van Genemuiden naar de stilte v...

Ooit gold theologie als de koningin van de wetenschappen. Intussen is het wel anders. Theologie kun je in Nederland op steeds minder plekken studeren. Is er toekomst voor de theologie? En hoe dan? Of is het eigenlijk een contradictio in terminis: theologie studeren, want is theologie eigenlijk helemaal geen wetenschap te noemen? In deze aflevering gaat Koos Tamminga hierover in gesprek met prof. d...

De moeders in Bethlehem huilden en klaagden en wilden niet worden getroost. Het is de rauwe werkelijkheid na kerst. In Nederland klagen we niet zo gemakkelijk, maar de Bijbel geeft er alle ruimte voor. Wat doe je eigenlijk als je klaagt? En wat doet het mét je? In deze aflevering praten Berdine van den Toren-Lekkerkerker en Pieter Kleingeld erover door. Berdine, docent en onderzoeker Missiologie a...

Donkere dieptes, glorende hoop, en een schitterend feest. Zinnebeelden uit de op 21 november gehouden oratie van Erik Olsman, die sinds enkele maanden Hoogleraar geestelijke verzorging aan Protestants Theologische Universiteit is. Hij gaat het gesprek aan met Marleen Blootens, voormalig gemeente-predikant en sinds twee jaar werkzaam als geestelijk verzorger bij het Erasmus Medisch Centrum. Voor er...

Wat betekent het kruis van Jezus? Gebeurde op Golgota iets dat we nodig hebben? En waarvoor en wanneer dan? Het klassieke protestantse antwoord op die vraag kun je samenvatten als verzoening door voldoening. Arnold Huijgen en Stefan Paas vernieuwen – of verbreden - in hun spreken over resp. de hel en het heil hun antwoord hierop.  In deze aflevering gaan de twee publieke theologen samen in gesprek...

Jonathan Haidt heeft het gesprek losgemaakt: de impact van social media op de mentale gezondheid van jongeren is enorm. Maar zijn de schermpjes daadwerkelijk de boosdoeners of is er een ander probleem? En belangrijker, wat kunnen we eraan doen?  We praten erover door met Maarten van Ooijen, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het kabinet-Rutte IV en Gerdien Bertram-Troost, ho...

Fusie en samenwerking van kerkelijke gemeenten: een kans om de eenheid in Christus te laten zien of vooral een noodzakelijkheid vanwege krimp? In deze aflevering gaat Koos Tamminga in gesprek met Leon van den Broeke, hoogleraar Kerkrecht en veranderkundige; en oud-kerkenraadsvoorzitter Gerrit Leene. Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Unive...

Wat heeft je bardienst bij de sportvereniging te maken met “transcendentie van het Goede?” In dit gesprek gaan Daniël Muller en Merlijn Slothouber in op wegen om polarisatie tegen te gaan, of ten goede te keren. Kan dat, en wat vraagt dat dan?  Daniel is filosoof en projectmanager voor het Moral Compass Project bij de Protestantse Theologische Universiteit. Merlijn is sociaal regisseur bij Stichti...

Is er nog iets heilig in onze tijd? Is dat belangrijk voor een maatschappij? Wat bedoelen we dan met het h/Heilige? Is het heilige een ordenende kracht, of is de ontmoeting met het/de Heilige eerder ontregelend? En hoe kun je mensen helpen op het spoor van het Heilige te komen? Koos Tamminga gaat erover in gesprek met Jan Martijn Abrahamse, lector Theologie aan de Christelijke Hogeschool Ede, en R...

Het geweld tegen christenen groeit explosief. Wereldwijd ervaart 1 op de 7 christenen op zijn minst een hoge mate van vervolging of discriminatie. Wat heeft dat gelovigen in Nederland, voor wie dat heel anders ligt, te zeggen? Kun je je uberhaupt voorstellen wat het is om te lijden vanwege je geloof? En hoe kan het dan dat christenen die in situaties van vervolging tot geloof komen soms zeggen dat...

Zit Nederland te wachten op theologie?  En hoe spreek je in onze maatschappij over God? In deze aflevering krijgen we een kijkje in de keuken van onze huidige Theologen des Vaderlands: Kees van Ekris en Thelma Schoon. Wat doen ze, wat brengen ze? En wat brengt de rol hen?  Een bemoedigend gesprek over publieke theologie dat uitnodigt om zelf in gesprek te gaan met een buurvrouw of collega en te de...

Deze week gaat Europa naar de stembus en de formatie is nog volop aan de gang, politiek staat er veel op het spel. Volgens sommigen ook de toekomst van een christelijk Europa, en dus de oproep om ‘christelijk’ te stemmen. Maar wat is dat eigenlijk, en bestaat er eigenlijk wel iets als een ‘christelijke’ stem? In deze aflevering praten we over wat christelijke politiek wel en niet is met Ruard Ganz...

Afgunst, geen emotie waarover je op een verjaardag makkelijk in gesprek gaat. Veel mensen zijn wel eens afgunstig, maar het is ook een emotie waar we ons voor schamen. Interessant om er eens van een afstandje naar te kijken. Wat is het eigenlijk voor emotie? Wat is het verschil tussen jaloezie en afgunst? Is afgunst altijd slecht of kan het ook motiveren om jezelf te ‘verbeteren’? En: hoe kom je e...

Wat is de spirituele kracht van liturgie? En waar is die te ontdekken? Enerzijds is er een trend te zien waarbij de traditionele vormen van de katholieke of anglicaanse liturgie sterkte aantrekkingskracht blijkt te hebben op protestanten, maar ook op mensen die niet meer gewend zijn om naar de kerk te gaan. Anderzijds is er ook de sterke neiging om te experimenteren met liturgie, daar nieuwe wegen...

“Fascinerend dat mensen banger lijken te zijn voor de oplossing dan voor het probleem” zegt Lydia van Maurik, duurzaamheidsmedewerker bij de PKN in dit gesprek, dat zij en hoogleraar Praktische Theologie Mirella Klomp in deze aflevering voeren onder leiding van Koos Tamminga. Op tafel ligt het net verschenen rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau en de Protestantse Theologische Universiteit...

Vaak zitten er maar weinig jongeren in de kerkbanken, het spreekt hen niet aan. Tegelijk verlangen ze wel naar preken en verhalen die raken aan hun leven en hoop geven. Moet de preek in de prullenbak? Of is het een enorme kans om het evangelie met hen te delen? Hoe doe je dat dan op een manier die jongeren aanspreekt? Wat vraagt dat van een voorganger, van een jongere en van de hele kerkgemeenscha...

Veel kerkgemeenschappen zijn of worden in deze tijd gedwongen om na te denken over het gebruik van hun kerkgebouw. Hoe onderhoud je met een krimpende gemeente een prachtig historisch gebouw? Wat moet er bij een fusie van gemeenten gebeuren met de gebouwen die ‘over’ zijn? Als je het gebouw gaat delen met andere gebruikers of huurders, wat kan er dan wel en wat (liever) niet? Veelal gaat dat soort...

Hoe zijn we als mensen verbonden met de aarde waarop we leven? Vandaag de dag hebben we te maken met grote vraagstukken die direct raken aan of voortkomen uit onze omgang met grond. Bijvoorbeeld als het gaat om voedselproductie, vervoer, consumptie, klimaatverandering… Tussen het theologisch denken over zulke vraagstukken en de keuzes die christenen maken in de praktijk, wordt vaak een kloof zicht...

Dopen. Het wordt wereldwijd en al eeuwenlang in kerken gedaan. De handelingen en woorden die tijdens die doop worden gebruikt, zijn in die tijd weinig veranderd. Toch verschuift de betekenis die mensen er, op verschillende plekken en tijden aan geven wel. Daarover vertellen Jos Colijn en Paul Waterval in deze aflevering. We kijken naar de geschiedenis van de kinderdoop, de verschillende overtuigin...