Godar | گُدار

این قسمت گدار به یکی از دشوارترین پرسش‌های سیاست ایران می‌پردازد. آیا در وضعیتی که جنگ، سرکوب، بحران اقتصادی، فرسایش اعتماد اجتماعی و ضعف سازماندهی هم‌زمان عمل می‌کنند، هنوز می‌توان از گذار دموکراتیک سخن گفت. گفت‌وگو از نسبت عاطفه، خشم و همبستگی آغاز می‌شود و سپس به موقعیت انقلابی، نقش سپاه، بحران مشروعیت، جامعه مدنی و ضعف بدیل دموکراتیک می‌رسد. در این بحث، بهروز خلیق بر تفاوت راهبرد گذار با اصلاح...

مهرداد درویش‌پور در این گفت‌وگو از شکست توهم‌های سیاسی در ایران می‌گوید؛ از امید به انقلاب فوری و فروپاشی ناگهانی حکومت تا امید به دخالت خارجی و « رخداد نجات‌بخش ». او با بازخوانی اعتراضات دی‌ماه، جنبش « زن، زندگی، آزادی » و جنگ اخیر، استدلال می‌کند که جامعه ایران بارها میان چرخه امید و سرخوردگی حرکت کرده و بسیاری از نیروهای سیاسی، ظرفیت حکومت و محدودیت‌های واقعی جامعه را دست‌کم گرفته‌اند. بحث همچ...

بهروز خلیق در این گفتگو دو تجربه مهم ماه‌های اخیر ایران، یعنی اعتراضات دی‌ماه و جنگ، را به‌عنوان دو لحظه تعیین‌کننده برای ارزیابی استراتژی‌های سیاسی بررسی می‌کند. او استدلال می‌کند که هم راهبرد براندازی مبتنی بر « موقعیت انقلابی » و هم راهبرد متکی بر مداخله خارجی، در عمل ناکام مانده‌اند و نتوانسته‌اند تغییری پایدار در ساختار قدرت ایجاد کنند. بحث همچنین به پیامدهای اجتماعی و سیاسی جنگ می‌پردازد؛ از...

محمدرضا نیکفر در این گفتگو از جایی وارد می‌شود که آصف بیات متوقف شده بود. پرسش از اینکه چرا ایده گذار «نمی‌گیرد». نیکفر پاسخ را در نظریه سیاسی جستجو می‌کند. با استناد به گرامشی و لاکلا ، استدلال می‌کند که «ایده بزرگ» به تنهایی «سیاست بزرگ» نمی‌سازد. برای هژمونیک شدن یک ایده، دو شرط لازم است: اول، آن ایده باید به «عقل سلیم» تبدیل شود، به زندگی روزمره مردم نفوذ کند. دوم، یک «بلوک تاریخی» باید پشت آن...

آصف بیات در این گفت‌وگو از نسبت جنگ، خیزش‌های اجتماعی و امکان گذار دموکراتیک در ایران سخن می‌گوید؛ از جامعه‌ای که میان استبداد داخلی و فشار خارجی گرفتار شده و در عین حال هنوز در جست‌وجوی راهی کم‌هزینه برای تغییر است. او با مرور پیامدهای جنگ، خیزش‌های دی‌ماه، رشد جریان سلطنت‌طلب، سیاستِ استیصال، و فرسایش جامعه مدنی، تلاش می‌کند توضیح دهد چرا بخشی از جامعه به ایده «رهایی از بیرون» نزدیک شد و چرا این...

این اپیزود به مسئله جنبش‌های اجتماعی ایران در لحظه‌ای می‌پردازد که بحران داخلی، فرسایش سیاسی، و تنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی بیش از هر زمان دیگری در هم تنیده شده‌اند. گفت‌وگو با محور نامه‌های سعید مدنی و آصف بیات، به این پرسش می‌رسد که آیا هنوز می‌توان از «گذار دموکراتیک» سخن گفت؛ و اگر بله، این گذار در شرایط امروز چه نسبتی با خیابان، جامعه مدنی، رهبری سیاسی و خشونت‌پرهیزی پیدا می‌کند. در این میا...

امین بزرگیان در این گفت‌وگو از اقتصاد سیاسی جنگ سخن می‌گوید؛ از پیوند جنگ، تحریم، فساد، خصوصی‌سازی و فقر، و از تأثیری که این فرآیندها بر زندگی روزمره مردم می‌گذارند. او استدلال می‌کند که جنگ تنها در میدان نبرد رخ نمی‌دهد، بلکه پس از خاموش شدن سلاح‌ها نیز در سفره، کار، مسکن و امکان اعتراض اجتماعی ادامه پیدا می‌کند.

جنگ معمولا با تصاویر ویرانی، خسارت‌های انسانی و تخریب زیرساخت‌ها شناخته می‌شود. اما پیامدهای آن به همان‌جا محدود نمی‌ماند. در این گفت‌وگو، روزبه بوالهری از زاویه زندگی کارگران و مزدبگیران به آثار اجتماعی و اقتصادی جنگ نگاه می‌کند؛ از بیکاری گسترده و اخراج‌های پس از جنگ گرفته تا کاهش دستمزدها، ناامنی شغلی و دشوارتر شدن شرایط معیشت برای میلیون‌ها نفر. او توضیح می‌دهد که چگونه تعطیلی یا آسیب‌دیدن واح...

در شرایطی که ایران هم‌زمان با جنگ، بحران اقتصادی و فرسایش امید اجتماعی روبه‌روست، چگونه می‌توان وضعیت کنونی را فهمید؟ مهرداد درویش‌پور در این گفت‌وگو با تکیه بر مفهوم «سیاست مرگ» تلاش می‌کند تصویری از مناسبات قدرت، خشونت و جنگ در جهان امروز ارائه دهد و نسبت آن را با تجربه ایران توضیح دهد. او با ارجاع به نظریه‌های گوناگون درباره جامعه مدنی، جنبش‌های اجتماعی و کنترل زندگی، استدلال می‌کند که بسیاری ا...

در سال‌های اخیر، اقتصاد ایران با مجموعه‌ای از بحران‌های هم‌زمان مواجه بوده است؛ از تحریم و تورم گرفته تا کاهش قدرت خرید، گسترش فقر و کوچک‌شدن طبقه متوسط. اما جنگ چه چیزی به این بحران‌ها اضافه می‌کند؟ هادی کحال‌زاده در این گفت‌وگو تلاش می‌کند تصویری از وضعیت اقتصادی و اجتماعی ایران ارائه دهد و نشان دهد که چگونه ساختار طبقاتی کشور در بیش از یک دهه گذشته دگرگون شده است. او از افزایش جمعیت فقیر و آسیب...

گاهی در اقتصاد، در فرسایش امید، در احساس ناتوانی و در این پرسش شکل می‌گیرد که آیا هنوز می‌توان بر آینده اثر گذاشت؟ در این نشست، از نسبت بحران اقتصادی، جنگ و استیصال گفتیم؛ از اقتصاد سیاسی جنگ، وضعیت کارگران و تشکل‌های صنفی، سیاست زندگی در برابر سیاست مرگ، و ظرفیت‌هایی که هنوز در جامعه مدنی ایران برای کنش، همبستگی و مقاومت باقی مانده‌اند. با حضور: هادی کحال‌زاده مهرداد درویش‌پور روزبه بوالهری امین...

علیرضا رجایی جمع‌بندی‌ای از بحث‌های مطرح‌شده درباره دادخواهی، انتقام، جنگ و صلح ارائه می‌کند و تلاش می‌کند نشان دهد چگونه جامعه ایران در میانه سرکوب، جنگ و استیصال اجتماعی، به نقطه‌ای رسیده که بخشی از آن میان عدالت‌خواهی و انتقام سرگردان مانده است. این گفت‌وگو به نقش جنگ غزه، رسانه‌ها و زبان سیاسی در عادی‌سازی خشونت، انسان‌زدایی و تبدیل انسان‌ها به «عدد» می‌پردازد؛ جایی که مفاهیمی مانند «خسارت جان...

مرضیه آذرافزا درباره نسبت میان دادخواهی، صلح و پذیرش «دیگری» در جامعه ایران صحبت می‌کند و این پرسش را مطرح می‌کند که آیا بدون به رسمیت شناختن تکثر و کرامت انسانی، می‌توان به عدالت و صلح پایدار رسید؟ او تأکید می‌کند که دادخواهی اگر از مرزهای قبیله‌ای، سیاسی و شخصی فراتر نرود، ممکن است خود به بازتولید همان خشونتی تبدیل شود که قصد مقابله با آن را دارد. او همچنین به مسئله شکاف اجتماعی، انسانیت‌زدایی ا...

فرخ نگهدار از تجربه شخصی خود پیش و پس از انقلاب ۵۷ می‌گوید و توضیح می‌دهد که چگونه بخش بزرگی از نیروهای سیاسی آن دوران، خشونت را واکنشی ناگزیر به خشونت حکومت می‌دانستند. او با رجوع به تجربه مبارزه مسلحانه و فضای سیاسی دهه‌های گذشته، درباره این پرسش صحبت می‌کند که چگونه استبداد می‌تواند وجدان جامعه و حتی مخالفان خود را تغییر دهد و آن‌ها را به سمت بازتولید همان منطق خشونت سوق دهد. نگهدار همچنین دربا...

آرش سرکوهی درباره این پرسش صحبت می‌کند که چگونه می‌توان هم‌زمان خشم و استیصال جامعه را به رسمیت شناخت و در عین حال با جنگ و مداخله خارجی مخالفت کرد. او توضیح می‌دهد که مخالفت با جنگ تنها یک موضع اخلاقی نیست، بلکه ریشه در تجربه واقعی جنگ، ویرانی، و شکست ایده‌هایی دارد که تصور می‌کردند حمله خارجی می‌تواند راه‌حل بحران ایران باشد. سرکوهی با تفکیک میان «توضیح» و «توجیه» جنگ‌طلبی، تلاش می‌کند نشان دهد...

ژاله وفا درباره مرز میان دادخواهی و انتقام، نقش جمهوری اسلامی و نیروهای سیاسی در بازتولید خشونت، و امکان شکل‌گیری یک فرهنگ سیاسی مبتنی بر کرامت انسانی صحبت می‌کند. او با رجوع به تجربه اعدام‌های اول انقلاب، سرکوب‌های دهه‌های گذشته و فضای جنگ اخیر، توضیح می‌دهد که چگونه حذف همدلی و تقسیم قربانیان به «خوب» و «بد» می‌تواند جامعه را دوباره وارد چرخه خشونت کند. گفت‌وگو همچنین به این پرسش می‌پردازد که آی...

افروز مغزی درباره عادی‌سازی خشونت در فضای سیاسی و رسانه‌ای پیش و پس از جنگ صحبت می‌کند و توضیح می‌دهد چگونه مفاهیمی مانند « خسارت جانبی »، « حملات دقیق » و « سپر انسانی » به تدریج خشونت علیه غیرنظامیان را قابل‌پذیرش و حتی توجیه‌پذیر می‌کنند. گفت‌وگو با تفکیک میان حقوق بشر و حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به این پرسش می‌پردازد که چگونه در دوران جنگ، جان انسان‌ها به عدد، آمار و ابزار رقابت سیاسی تقلیل پ...

در این اپیزود، پرستو فروهر درباره مرز میان دادخواهی و انتقام، خشم انباشته‌شده جامعه ایران و خطر بازتولید چرخه خشونت صحبت می‌کند. او توضیح می‌دهد که چگونه سرکوب مستمر، استیصال اجتماعی و فضای رسانه‌ای بخشی از جامعه را به سمت پذیرش جنگ و مداخله خارجی سوق داد و چرا این مسیر می‌تواند به «بی‌راهه‌ای» خطرناک تبدیل شود. فروهر با رجوع به تجربه‌های تاریخی ایران، از دهه ۶۰ تا جنبش «زن، زندگی، آزادی»، تأکید م...

این پرونده به بررسی نسبت میان دادخواهی، انتقام و امکان صلح پایدار در جامعه‌ای می‌پردازد که هم‌زمان زیر فشار جنگ، سرکوب، بی‌عدالتی و فرسایش روانی قرار گرفته است. گفت‌وگو با تمرکز بر تجربه رنج جمعی، خشم انباشته‌شده و احساس استیصال نشان می‌دهد چگونه بخشی از جامعه ممکن است در لحظه‌ای بحرانی، جنگ و خشونت را به عنوان «تنها راه باقی‌مانده» تصور کند. در این میان، بحث بر سر این است که مرز میان دادخواهی و خ...

در این جمع‌بندی، امین بزرگیان با نگاهی نظری به مفهوم «دیکتاتوری جو» توضیح می‌دهد که چگونه در هر جامعه‌ای یک گفتمان می‌تواند دست بالا را پیدا کند و از طریق فشار اجتماعی، امکان بیان دیدگاه‌های دیگر را محدود کند. او با ارجاع به متفکرانی مانند جان استوارت میل، هایدگر، فوکو و هانا آرنت نشان می‌دهد که این پدیده صرفاً به قدرت سیاسی محدود نیست، بلکه می‌تواند از درون جامعه و از طریق اکثریت شکل بگیرد و به ح...

در این اپیزود، سهند ایران‌مهر با مرور تجربه زیسته خود در فضای مجازی از دوران وبلاگ‌ها تا شبکه‌های اجتماعی امروز، توضیح می‌دهد که چگونه این فضا به تدریج به سمت دو قطبی‌سازی و حذف گفت‌وگوی واقعی حرکت کرده است. او معتقد است کاربران در «اتاق‌های پژواک» گرفتار می‌شوند؛ جایی که فقط صداهای همسو شنیده می‌شود و همین امر به رادیکال‌تر شدن دیدگاه‌ها و افزایش خشونت کلامی می‌انجامد. ایران‌مهر همچنین به این نکت...

در این اپیزود، آزاده بلاش از تجربه شخصی خود به عنوان هنرمند و فعال حقوق بشر در مواجهه با فضای عادی‌سازی جنگ و فشارهای اجتماعی سخن می‌گوید. او معتقد است که حملات، طردشدگی و تلاش برای به سکوت واداشتن صداهای مخالف، بخشی از سازوکار این فضاست که می‌تواند حتی به قطع روابط نزدیک و انزوای فردی منجر شود. بلاش با اشاره به تجربه‌های پس از اعتراضات و آغاز جنگ، توضیح می‌دهد که چگونه شکاف میان فعالان داخل و خار...

در این اپیزود، علی فاتحی با تمرکز بر تحولات رسانه‌ای پس از سال ۸۸ توضیح می‌دهد که چگونه بی‌اعتمادی به رسانه‌های داخلی باعث مهاجرت مخاطبان به رسانه‌های خارج‌نشین شد. او معتقد است رسانه‌هایی مانند اینترنشنال با استفاده از ابزارهایی چون پخش ۲۴ ساعته، زبان محاوره‌ای، زیبایی‌شناسی حرفه‌ای و روایت‌های ساده‌سازی‌شده، توانسته‌اند مخاطب را جذب و در عین حال در یک چارچوب فکری مشخص هدایت کنند. فاتحی نشان می‌د...

در این اپیزود، علیرضا رجایی با ارجاع به مفهوم « دیکتاتوری جو » که از مهندس سحابی نقل می‌شود، توضیح می‌دهد چگونه فضای عمومی می‌تواند به شکلی نامرئی، امکان مخالفت را محدود و صدای متفاوت را طرد کند. او معتقد است ایستادن در برابر این فضا، برخلاف مبارزه با قدرت سیاسی، هزینه‌ای عمیق‌تر دارد و می‌تواند به بی‌اعتباری و انزوای اجتماعی منجر شود. رجایی با اشاره به نمونه‌های تاریخی از بازرگان تا تحولات سیاسی...

در این اپیزود، سعید شاهسنودی با تمرکز بر مفهوم « جبر جو » توضیح می‌دهد که چگونه فشار فضای عمومی و تبلیغات می‌تواند افراد و نیروهای سیاسی را به تغییر موضع یا حتی فروپاشی فکری بکشاند. او با ارجاع به تجربه‌های شخصی و تاریخی، از جمله تحولات درون سازمان مجاهدین و فضای پس از انقلاب ۵۷، نشان می‌دهد که چگونه بسیاری از کنشگران تحت تأثیر جو غالب، بدون ثبات فکری، به مسیرهای متناقض کشیده شدند. شاهسنودی همچنین...