جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

آیا آزادی بیان یعنی حقِ گفتنِ هر حرفی به هر قیمتی؟ نیما شهسواری در این اپیزود، «منع آزار» را تنها مرزِ مشروع برای آزادی بیان معرفی می‌کند. او معتقد است آزادیِ بدونِ برابری، چیزی جز «قدرت» نیست و اگر بیان به ابزاری برای تحقیر و آزارِ «جان» تبدیل شود، در حقیقت ماهیتِ آزادی را نابود کرده است. در این قسمت می‌شنوید: - قانونِ بنیادین؛ چرا «منع آزار به تمام جانداران» (انسان، حیوان و گیاه) تنها ضامنِ تداو...

«بشوی از تنا رنج را دلگشا»؛ نیما شهسواری در شعر آرامش‌بخش «دلگشا» از کتاب رزم‌نامه، آب را نه صرفاً یک ماده، بلکه مادری دل‌سوز و مدفنی برای رنج‌های بشری توصیف می‌کند. او در این اثر، از هیاهوی «خدایانِ جبار» به آغوشِ بیکرانِ طبیعت پناه می‌برد تا در کنارِ آب، به آرامش و رهاییِ جان دست یابد. این چامه، دعوتی است به شنیدنِ رازهای نیلگون و شستنِ غبارِ غم از تنِ خسته‌یِ انسان. واکاویِ این پیوندِ عمیق با ج...

«بگذارید قدرت هرزه در هم‌خوابگی با دیوانگان عقیم شود؛ ما جهانی به وسعت همه‌ی جان‌ها خواهیم ساخت.» در داستان «جانیار»، نیما شهسواری از بن‌بستِ "انسان‌پرستی" سخن می‌گوید. جایی که ساختمان‌ها، کارخانه‌ها و ابرابزارها در گوش انسان زمزمه می‌کنند: «تو خدای جهانی!» اما این خدایی، بهایی سنگین دارد: بریدن از ریشه‌ها و نادیده گرفتنِ رنجِ دیگری. جانیار، روایتِ کسی است که از لنزِ دوربین گوشی‌اش به در...

"به نام جان" پادکست به نام جان ویژه برنامه : آزادی بیان قسمت اول : مقدمه با نیما شهسواری آزادی بیان به وانفسای دنیایی که در آن تاوان گفتن مرگ است ما فریاد را بیش از پیش خوانده و سر سبز را پیشکش راهی برای تغییر خواهیم کرد و به راه آزادی از جان خواهیم گذشت قسمت اول مقدمه در این ویژه برنامه مشخص آزادی بیان از انچه به طول این سالیان از جنون ایستادگی در برابر گفتن و شنیدن است خواهیم خواند و م...

«دردناک»؛ روایتی از هبوطِ جانِ پاک به ویرانه‌ای سرشار از بی‌مهری است. نیما شهسواری در این اثر از کتاب «قیام»، از دردی می‌گوید که در جانش لانه کرده، اما به جای تسلیم، او را به «میدان» فرامی‌خواند. او با نفیِ ناامیدی و ایستادگی در برابرِ «خدایان ترسناک»، عزمِ خود را برای پاک کردنِ جهان از زشتی‌ها فریاد می‌زند. این کلام، گذار از پیله‌ی رنج به پروازِ رهایی است. برای مطالعه و شنیدن این اثر صوتی به وب‌س...

«تخت را از میان بردارید، جایگاهِ خدایی را نابود کنید؛ وگرنه هر منجی، روزی دژخیم خواهد شد.» در داستان «مباد»، نیما شهسواری ما را به تماشای دوئلِ نادر (تاجرِ قدرت‌طلب) و ناصر (مبارزِ انتقام‌جو) می‌برد. داستانی که در آن صندوق‌های رأی، نه به آزادی، که به جابه‌جاییِ جایگاهِ «ظالم» و «مظلوم» ختم می‌شوند. جایی که فقیرِ دیروز، جلادِ امروز می‌شود و بر پیکرِ لختِ اربابِ سابق می‌رقصد. آیا راه سومی جز این چرخ...

آیا آزادی بیان در دنیای امروز، قدرتی برای تغییر است یا مترسکی در دستِ زورمندان؟ نیما شهسواری در قسمت اول ویژه‌برنامه «آزادی بیان»، به کالبدشکافیِ تاریخی و مفهومیِ این واژه می‌پردازد. او معتقد است که آزادی بیان، بن‌مایه اصلیِ هر پیشرفتِ انسانی بوده و از روزی که انسان «شک کردن» و «نقد کردن» را آغاز کرد، جهان از منجلابِ خفقان خارج شد. در این اپیزود می‌شنوید: - گذار از بندگی؛ تحلیلِ دوران باستان و قرو...

"امراض" شعر و کلام نیما شهسواری بدنش پر زِ همه تاول و او در درد است به جذام آمده این جان و تنش در مرگ است نشنید او به صدا و نشنید او آواز نتواند که شنیدن همه دنیا سنگ است نتواند که به دنیا و جهان را دیدن همه دنیا به سیاهی و جهان بی‌رنگ است او به دنیا و از این دیگر جانان کمتر که نفهمد همه عقلش به جهان ننگ است نتواند که به دنیای شود او در راه پای و دستش همه افلیج و جهانش لنگ است به دل و خا...

«تخت خدایی را بر جای نهادید و هر بار خدای بر آن نشسته را سجده کردید...» در داستان «سحرآلود»، نیما شهسواری به سراغ واژه‌ای می‌رود که جهان را مسخ کرده است: دموکراسیِ سحرآلود. داستانی درباره ساحرانی که با تصاویر و شعارها، «ریاست» را به جای «مدیریت» به خوردِ توده‌ها می‌دهند. آیا رأی اکثریت همیشه به معنای حقیقت است؟ یا راهی برای تبدیل انسان‌های آزاده به اقلیت‌های مظلوم؟ روایتی از فروپاشی تخت‌های خدایی...

آیا ما ابزارها را می‌سازیم، یا ابزارها در حال بازسازیِ ما هستند؟ نیما شهسواری در قسمت هفتم ویژه‌برنامه «مسخ انسان»، به کالبدشکافی سلطه‌ی تکنولوژی بر زیستِ بشری می‌پردازد. او معتقد است که تکنولوژی دیگر یک وسیله برای رفاه نیست، بلکه به ارزشی والاتر از «جانِ انسان» تبدیل شده است؛ جانی که فدای ساختِ ماشین‌های لوکس و الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌شود. در این اپیزود می‌شنوید: - جابه‌جاییِ ارزش‌ها؛ چرا ارزش...

«خنده و قهقهه بیمار خدا از آن عرش!»؛ نیما شهسواری در شعر بی‌پرده‌ی «خلقت شهوت» از کتاب رزم‌نامه، به لایه‌های تاریکِ تجاوز و شکنجه در سایه‌ی قوانین مقدس می‌تازد. او با ترسیمِ صحنه‌های هولناکِ ذبحِ پاکی و تجاوز پیش از اعدام، «حکمتِ الهی» را ملعبه‌ای برای ارضایِ شهوتِ قدرت می‌بیند. این اثر، فریادی علیه نظامِ فکری است که در میانِ بوی خون و زنجیر، به «صیغه و جماع» مشروعیت می‌بخشد. واکاویِ این اعتراضِ ص...

«حقیقت، اولین قربانیِ جنگ است؛ چه در سنگرهای خونین و چه در استودیوهای پرزرق‌وبرق.» در داستان «دالیز»، نیما شهسواری نقاب از چهره‌ی «دیوِ اکثریت» برمی‌دارد. روایتی از یک برنامه‌ی تلویزیونی که در آن، میهمانان نه برای یافتنِ حقیقت، بلکه برای «نابود کردنِ حریف» می‌جنگند. جایی که حتی کذب، اگر با فنِ بیان و قدرت همراه شود، جامه‌ی حقیقت به تن می‌کند. آیا ما هم بخشی از این اکثریتِ مسخ‌شده هستیم که پیروزیِ...

آیا «خدا» یک کاراکتر آسمانی است یا یک «فرهنگِ برتری‌طلبی» که برای مهار ما ساخته شده؟ نیما شهسواری در قسمت ششم ویژه‌برنامه «مسخ انسان»، نقاب از چهره‌ی مفاهیم دینی برمی‌دارد. او معتقد است که دین و مذهب، بزرگ‌ترین پتانسیل جهان برای تحمیق و کنترل انسان را در خود نهفته دارند و تمامی نظام‌های دیکتاتوری (از جمله جمهوری اسلامی) تنها ساقه‌هایی از این ریشه‌ی پرتوان هستند. در این اپیزود می‌شنوید: - ایمان در...

«جهان آرمانی»؛ غایتِ اندیشه و مانیفستِ نهایی نیما شهسواری در کتاب «قیام» است. او در این اثر، تصویری از دنیایی ارائه می‌دهد که در آن فقر، تبعیض، جنگ و تحمیل به زباله‌دان تاریخ پیوسته‌اند. دنیایی که در آن هر «جان» فارغ از کیش و آیین، محترم است و آزادی نه یک شعار، بلکه تنها قانونِ حاکم است. از برابری جان‌ها تا حق انتخاب برای کودکان؛ این است آرمانی که برای آن ایستاده‌ایم. برای درک این نقشه راهِ انسانی...

«من حسنی را همانند دیگران می‌خواهم؛ من یک جریان آب به راه خواهم ساخت تا همه یکرنگ باشند.» در داستان «همانگر»، نیما شهسواری ما را به سیاهچالی می‌برد که در آن قرار است «خرد» آدمیان بازنویسی شود. از دستگاه‌های تخیلی کدخدا تا جعبه‌های جادوی امروز، هدف یکی است: تسلیم! آیا ما هم در دستگاه یکسان‌سازِ نظم حاکم، هویت خود را از دست داده‌ایم؟ روایتی از فریب، قدرت و جانی که تنها با طغیان زنده می‌ماند. شنیدن ن...

آیا شما برای زندگی کار می‌کنید، یا زندگی‌تان را قربانیِ کار کرده‌اید؟ نیما شهسواری در قسمت پنجم ویژه‌برنامه «مسخ انسان»، به کالبدشکافی نظام‌های اقتصادی (از کاپیتالیسم تا سوسیالیسم) می‌پردازد. او معتقد است که «کار» به ابزاری برای مهار و مسخ انسان تبدیل شده تا فرصتِ فکر کردن، عشق ورزیدن و اعتراض را از او سلب کند. در این اپیزود می‌شنوید: - تقدسِ کاذبِ کار؛ چگونه نظام‌های سیاسی از کار یک «الهه» ساخته‌...

"اُم" شعر و کلام نیما شهسواری به دنیا مرد پیری بود در راه و او صاحب به قدرت بود بر جاه بهار عمر او پنجاه بیش است مثال شاه بود و شاه پیش است به پیش آمد به روزی خانه‌ی دوست به دیدن یار غار و خانه‌ی او است میان گفتن و عرضی از آن دور بیامد دختری در پیش بر او نگاه شیخ بر جان و تنش رفت میان موی و لب بر چشم از قسط دوباره او نگاهی پیش راند است به اندام و به رخسارش دلش مست به ناگه روی کرده بر دل...

«آمده‌ام تا ناباروری‌ام را به شما بفروشم...» در داستان «مالامال» از کتاب صوتی دوران، نیما شهسواری ما را به حراجیِ عجیبی می‌برد؛ جایی که خریداران، نوابغ شهرند و کالای مورد حراج، «حقیقتِ سلاخی‌شده». روایتی هولناک از تجاوزِ یک معلم، سکوتِ یک قاضی و تزویرِ یک وکیل. وقتی همه‌چیز برای خرید و فروش است، عدالت در کدام گور دفن می‌شود؟ این داستان، فریادی است علیه جهانی که در آن «زر و زور» جای «حق و برابری» ر...

آیا دموکراسی مسیری برای تغییر است یا سوپاپی برای جلوگیری از انقلاب؟ نیما شهسواری در قسمت چهارم ویژه‌برنامه «مسخ انسان»، سیاست را به مثابه ابزاری برای تسخیر روح بشری کالبدشکافی می‌کند. او معتقد است که سیاست مدرن، چه در لباس خشنِ استبداد و چه در جامه بزک‌دوز شده‌ی لیبرالیسم، هدفی جز «کنترل جمعی» و «غرق کردن مردم در فروع» ندارد. در این اپیزود می‌شنوید: - استبدادِ عریان؛ تحلیل ساختار حکومت‌هایی چون جم...

«برکن لباس حقارت دلیر!»؛ نیما شهسواری در قطعه‌ی شورشی «اراده» از کتاب طغیان، آینه‌ای بی‌رحم در برابر فروپاشی اجتماعی می‌گیرد. از پدری که استخوانش آب شده تا زنی که زیر پل‌ها در میان بوی خون و سرنگ، تن‌فروشی می‌کند؛ شاعر تمام این حقارت‌ها را هشداری برای بیداری می‌داند. این اثر، نه یک سوگنامه، بلکه یک فراخوانِ جنگی برای بازپس‌گیری کرامت انسانی است. اگر در چرخه‌ی رنج گرفتارید، مانیفستِ «احیای اراده» ر...

«من از شمایان نیستم، من حیوانم؛ بگذارید لکه‌ی ننگِ انسان بودن را از پیشانی برکنم.» در داستان «محشر» از کتاب صوتی دوران، نیما شهسواری با نگاهی گزنده و فیلسوفانه، وحشی‌گری مدرن انسان را در برابر جانان جهان (حیوانات) به تصویر می‌کشد. این اثر، روایتی است از «دیار دیوانگان» که در آن دریدن، طهارت نام گرفته و مهر ورزیدن، سفاهت. آیا بیماری‌های عالم، پاسخِ زمین به ستمی نیست که بر جان‌های بی‌زبان روا داشته‌...

آیا هنری که مصرف می‌کنید، شما را بیدار می‌کند یا به خوابی عمیق‌تر فرو می‌برد؟ نیما شهسواری در قسمت سوم ویژه‌برنامه «مسخ انسان»، نقاب از چهره‌ی «صنعت هنر» برمی‌دارد. او توضیح می‌دهد که چگونه هنر، از ابزاری برای بیداری و اعتراض (هنر بینا)، به یک «کالای سری‌دوزی شده» برای اتلاف وقت و تحمیق جمعی تبدیل شده است. در این اپیزود می‌شنوید: - هنرِ بینا در برابرِ هنرِ کالا؛ تفاوت بنیادین میان هنرمندِ دغدغه‌من...

"اشراف" شعر و کلام نیما شهسواری در عمق حقارت شده او اشرف و انسان او گشته خداوند زمین شاه به حیوان نامش زِ خدا آمد و اینان که خدا شد از خود به جهان و همه‌ی دنیای بلا شد با آمدنش جام جهان در پس ظلم است بیدادگری راه و مرام و همه دگم است از آمدنش جام جهان در خوف و لرز است این جان به همه جان جهان در پس مرگ است اشرف شده و مست از این نام که او را یزدان حقارت به دلش طعمه‌ی نان جاه از مغز همو راس...

«رئیس تحمل فکر کردن ما را ندارد... اما این چند ثانیه طغیان، تمام آزادی من است.» در داستان «کانایی» از کتاب صوتی دوران، نیما شهسواری به قلب گودال‌های کارگری می‌رود؛ جایی که انسان به ابزاری برای انباشت سرمایه‌ی قدرت‌پرستان بدل شده است. این اثر، فریاد علیه زالوصفتانی است که دسترنج دیگران را به ارث می‌برند و کارگران را «مفت‌خواره» می‌نامند. آیا راهی برای شکستن این چرخه‌ی استثمار وجود دارد؟ آیا می‌توان...

چرا برای پیروزی یک تیم فوتبال اشک می‌ریزیم، اما در برابر پایمال شدنِ حقوقِ انسانی سکوت می‌کنیم؟ نیما شهسواری در قسمت دوم از ویژه‌برنامه «مسخ انسان»، به سراغِ پدیده‌ی «ورزش حرفه‌ای» می‌رود. او تبیین می‌کند که چگونه فوتبال، از یک بازیِ غریزی و زیبا، به ابزاری برای ایزوله کردنِ انسان‌ها از واقعیت‌های اسفناکِ اجتماعی و معیشتی تبدیل شده است. در این اپیزود می‌شنوید: - بازی یا مرداب؟؛ چگونه ورزش از «فراغ...