جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

«همه یکی در جان‌های بی‌شماریم...» به ایستگاه پایانی رسیدیم. در بخش هشتم و نهایی کتاب صوتی فریاد، شاهد بازگشت نمادین قهرمان به خاک اجدادی هستیم. این بازگشت، نه یک سفر معمولی، بلکه تجدید میثاقی خونین با ریشه‌هایی است که هزاران سال در برابر تزویر و استبداد ایستادگی کرده‌اند. در این اپیزود، مرزهای فردیت فرو می‌ریزد و "من" به "ما" تبدیل می‌شود. تصویری باشکوه از ایرانی که از خواب برم...

"افسانه" شعر و کلام نیما شهسواری بر ضریح و آستانت می‌درد جامه و تن می‌کشند و خار بر پایت بدون هیچ ظن این‌چنین تحقیر خویش و این‌چنین برپای غم وصل و موصول تو و ابزار هیچ است این بدن عقل را اینان فدا و هیچ دارد او عمل از خودش هیچ و زِ تو دارد تمنای قِبل گر به دنیا زشتی و صد ظلم دیگر بار هست او بساید سر به پایت این‌چنین تکرار هست وای ضایع می‌شود اینسان همه عقل و عمل از چنین تن هیچ ماند هیچ در انظار بل...

«اگر آینده را می‌دانستی، چرا ظالمان را نکشتی؟» در داستان «حَکم»، نیما شهسواری با بازخوانی تراژیک قصه‌ی خضر و موسی، انگشت اتهام را به سوی مفهوم «حکمت الهی» می‌گیرد. پسربچه‌ای که سرش به دست «خضر» (به اذن خدا) بریده شده، حالا در دادگاه قیامت ایستاده است تا از «حَکمِ» مطلق، یک سؤال بپرسد: چرا شکنجه‌گران و متجاوزان زنده‌اند و من به جرمِ «آنچه هنوز انجام نداده‌بودم» کشته شدم؟ در این پادکست/کتاب صوتی می‌...

در قسمت بیست و سوم از ویژه‌برنامه «شناخت اسلام»، نیما شهسواری به بررسی بنیادین «داستان‌های قرآنی» و تأثیر آن‌ها بر شکل‌گیری فرهنگ سیاسی و اجتماعی جوامع اسلامی می‌پردازد. از روایت آدم و حوا تا نوح و ابراهیم، و با تمرکز ویژه بر منطق خونین داستان خضر و موسی. این گفتگو فاش می‌کند که چگونه این قصص، به عنوان ابزاری برای «ارزش‌سازی»، توجیه‌گر سرکوب معترضین و حتی کودک‌کشی‌های سیستماتیک در حکومت‌هایی نظیر...

در قسمت سوم از ویژه‌برنامه «آینده ایران»، نیما شهسواری به واکاوی «معنای انقلاب» می‌پردازد. انقلاب پیش از آنکه یک حادثه خیابانی باشد، یک دگرگونی درونی در ساحت ارزش‌هاست. در این قسمت تبیین می‌کنیم که چرا جمهوری اسلامی به عنوان یک «حکومت قبیله‌ای»، توان درک و اداره جمعیت متکثر ایران را ندارد و چگونه تضاد ارزش‌های فردی با ساختار مستبد، شعله‌های انقلاب را برافروخته نگه می‌دارد. از قشر خاکستری تا ایمان...

«درس آزادگی را در مکتب خودتان آموختم...» در بخش هفتم کتاب صوتی فریاد، با لحظاتی مواجه می‌شویم که مرز میان عاطفه و عقیده، و میان امنیت خانه و آشوب وطن به باریکی یک مو می‌رسد. قهرمان داستان پس از خلوتی طولانی با خاطرات سولماز، به خانه‌ی پدری بازمی‌گردد؛ اما نه آن انسانی که پیش‌تر بود. او که اکنون "ایران" را نه یک جغرافیا، بلکه یک مسئولیت می‌بیند، ناچار است سکوتش را در برابر خانواده بشکند....

"حرکت به سوی مرگ" شعر و کلام نیما شهسواری بردگانی به جهان آمده پر عجز و نیاز چشم و لب دوخته او کر شده از رمز و به راز به جهان آمده بر پای شما سر ساید او ذلیل است و حقیر است بگو این باید برده در حصر بگو او که اسیر است آری شه و یزدان به همان تخت نشست است باری سال‌ها در گذر پوچی و گو بی‌هدفی درد و رنج همه روزان گذر همچو یکی سر به پایین و رقم خورده مسیری چون ریل تو گذر کن نه صدایی نه سؤالی با میل هر ک...

«طغیان، نژاد و خون نمی‌شناسد؛ بیداری انسان است.» در داستان «سیروان»، نیما شهسواری ما را به قلب صحرای عربستان و عمق خانوارِ یک شیخ مذهبی می‌برد. سیروان، پسری که در میان لالایی‌های «مهر خدایی» بزرگ شده، ناگهان با واقعیت عریانِ «تیغ و تبر» در میدان شهر روبرو می‌شود. او سفری را آغاز می‌کند تا تضاد میان خدای مهربانِ مادر و خدای جبارِ قرآن را دریابد. در این پادکست/کتاب صوتی می‌شنوید: - روایت مادرانه‌ای...

در قسمت بیست و دوم پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ ریشه‌های شکل‌گیری مذهب تشیع می‌رود. آیا تشیع یک جنبش معنوی بود یا یک رقابت سیاسی برای کسب قدرت؟ شهسواری در این برنامه تبیین می‌کند که چگونه نگاه شیعی با تکیه بر مفهوم «عصمت» و «خون برتر»، آرمان‌های اولیه‌ی اسلام (برابری نسبی) را به یک نظام شاهنشاهی و وراثتی تبدیل کرد. در این قسمت می‌شنوید: 🔹 تفاوت بنیادین نگاه اهل سنت و شیعه در ماجرای ج...

در قسمت دوم از ویژه‌برنامه «آینده ایران»، نیما شهسواری به سراغ دوراهی سرنوشت‌ساز می‌رود: اصلاحات یا انقلاب؟ آیا می‌توان با هرس کردن شاخ‌وبرگ‌های حکومتی که ریشه در «تصلب مذهبی» و «استبداد اسلامی» دارد، به آزادی رسید؟ در این پادکست، تفاوت میان تغییر در فروع و دگرگونی در اصول واکاوی شده است. ما از ضرورت انقلابی سخن می‌گوییم که نه تنها جمهوری اسلامی، بلکه ریشه‌های فکری آن را هدف قرار می‌دهد. اگر معتقد...

در بخش ششم کتاب صوتی «فریاد»، نیما شهسواری ما را به تاریک‌ترین دالان‌های تاریخ معاصر می‌برد. روایتی تکان‌دهنده از سلول‌های انفرادی، صدای شلاق‌هایی که با طنین اذان آمیخته شده و تقابلِ ایمانِ یک زن با فتوای دژخیمان. این بخش، شرحِ «پرپر نشدن» در آستانه‌ی چوبه‌های دار است. آیا تجاوز و شکنجه می‌تواند آرمانِ برابری را در بند بکشد؟ روایتِ مستندگونه‌ی «سولماز ایرانی» را از زندان‌های دهه ۶۰ بشنوید: https:/...

"آن دیگران" شعر و کلام نیما شهسواری هر چه می‌خواهد جهان را می‌کند آن ربط چیست بر تو آری خواندنش این گفتنت آن خبط چیست امر معروفت به نهی از منکری در پیش بود ول کن این دیوانگی را قبر او از خویش بود این دماغ تیز تو در زندگیِ ما است یار ای برادر بر کن این خرطوم خود  بر خویش دار من همه عمرم به بی‌ایمانی و در کفر بود تو پر از نام خدا گشتی و جای شکر بود ول کن این سر در حریم دیگران را مست یار خو...

«باید بتراود همه جان ما شعر...» در داستان «آرمیده»، نیما شهسواری روایتگر مردی است که جامعه او را «دیو» و «مجنون» پنداشته و از خاک خویش رانده است. اما در دل غار و در آغوش جنگل، این طردشدگی به بیداری بدل می‌شود. او با نوای نیِ یک شبان، از تاریکیِ جهل به روشناییِ کلمات می‌رسد. در این بخش می‌شنوید: - روایت نفیِ بلد و تبعید مردی که جرمش «تفاوت» بود. - کشف «آب حیات» در سکوت طبیعت و نوای نیِ خنیاگر خون....

در قسمت بیست و یکم پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به یکی از چالش‌برانگیزترین موضوعات حقوق بشری می‌پردازد: «همجنس‌گرایی در اسلام». آیا میل به همجنس یک رفتار غیرطبیعی است یا بخشی از تنوع زیستی موجودات؟ شهسواری با به چالش کشیدن استدلال «اکثریت»، تبیین می‌کند که چگونه اسلام با نگاهی ایدئولوژیک و سیاه و سفید، تفاوت‌های جنسی را کتمان کرده و آن را جرم‌انگاری می‌کند. در این برنامه، داستان «قوم لوط» در...

در قسمت اول از ویژه‌برنامه «آینده ایران»، با نگاهی عریان و بی‌پرده به سراغ ریشه‌های وضع موجود رفته‌ایم. در این برنامه، نیما شهسواری از «انسداد سیاسی» و میراث استبدادی می‌گوید که از مشروطه تا به امروز، چون بختکی بر جان این سرزمین افتاده است. ما در اینجا روضه نمی‌خوانیم؛ بلکه معنای «فقر سازمان‌یافته»، «توحش قانونی» و «استبداد مذهبی» را واکاوی می‌کنیم. اگر به دنبال فهم چرایی سقوط در منجلاب فعلی هستید...

در بخش پنجم کتاب صوتی «فریاد»، نیما شهسواری ما را به عمقِ طوفان می‌برد. جایی که سولماز از رؤیای برابری به تلخیِ واقعیتِ «انقلاب غصب شده» می‌رسد. این بخش، روایتِ صادقانه‌ی نسلی است که برای کشتنِ فقر به خیابان آمد، اما با هیولایی روبرو شد که لباسِ میش به تن داشت. آیا ما فریاد زدیم تا تنها جای دژخیمان عوض شود؟ تحلیلی بر تقابل شورِ جوانی و فریبِ مفت‌خوارگان را در این قسمت بشنوید: https://idealistic-wo...

"آدم‌خوار" شعر و کلام نیما شهسواری نون در خون خوردنی دارد برادر غم نخور غم نداری زر به خون خونی ز دندان می‌چکد آدم مخور آن تن طفلان بی‌کس را بدر از خون ما آهن مخور قلب سنگت از دل آهن تراود غم دل مادر نخور مادرت از زادنت سیر است بی‌پروا بگفت این تن بیمار آری کودک من نیست این هیولای سترد بر تن و جان بنگرا این را دریدی کودک است ای تو کودک‌کش مکش این جان و این آدم مخور می‌خوری این تن همه جان...

«رهایی برازنده است، نه بردگی در لباس امنیت!» در داستان کوتاه و منظوم «زیبای دشت»، نیما شهسواری از مادیانی می‌گوید که شکوهش رشک جهان است، اما اسطبل استبداد، قصد رام کردن غرور او را دارد. این اثر، نه فقط روایت یک اسب، بلکه مانیفست خروج از «عادت به ننگ» و رسیدن به «قله رهایی» است. در این پادکست/کتاب صوتی می‌شنوید: - تولد زیبایی در اسطبلِ عفونت؛ تضاد میان ذات پاک و محیط آلوده. - نقد «نوازش‌های استبداد...

در بیستمین قسمت از پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ مفهومی می‌رود که مرز میان «زنده ماندن» و «مرداب شدن» یک تفکر است: «بدعت». چرا در دنیای مدرن ابداع و نوآوری نماد پیشرفت است، اما در اسلام «بدعت» گناهی هم‌تراز با مرگ و ارتداد شمرده می‌شود؟ در این برنامه تبیین می‌شود که چگونه ادعای «خاتمیت» و «دانای کل بودن»، اسلام را به یک نظام ایستایِ دگم تبدیل کرده که هرگونه تغییر را مساوی با نابودی خود...

در قسمت پایانی ویژه‌برنامه «خدا»، نیما شهسواری از «رهایی» سخن می‌گوید. رهایی از معنایِ کهنِ خداوندی که قرن‌هاست مایه انفعال، برتری‌طلبی و استبداد شده است. او تبیین می‌کند که در جهانِ بدونِ این معنا، «ایمان به خویشتن» جایگزین «انتظار برای ناجی» می‌شود. جهانی که در آن انسان نه یک فرمانبردارِ ذلیل، بلکه جانی آزاد، آگاه و مسئول است که برای از بین بردن ظلم، منتظر معجزه نمی‌ماند. 📌 آنچه در این قسمت می‌...

در بخش چهارم کتاب صوتی «فریاد»، راوی به جستجوی حقیقتی می‌رود که دهه‌ها در سکوت مدفون شده بود. نیما شهسواری در این قسمت، ما را به همایشی در غربت می‌برد؛ جایی که تاریخ خونین تابستان ۶۷ با دست‌نوشته‌های زنی به نام «سولماز» پیوند می‌خورد. آیا نام‌ها تنها یک هویت شناسنامه‌ای هستند یا پیوندی ازلی میان آزادگان؟ شنیدن این بخش، سفری است از رفاهِ هتل‌های لوکس به سلول‌های انفرادی تاریخ. برای دسترسی به این اث...

"رهایی ایران" شعر و کلام نیما شهسواری هیهات چه ویرانه سرایی شده ایران ای درد تو هم ناله بزن از غم ایران ای اشک توهم ساز، زایند و منم رود باز چامه سرایی و ای درد دگر کو کو پس تو کجایی نفسم راه رهایی فریاد منم پیر شد از درد و تباهی مایی که شنیدیم، از درد و غم از آز از غیرت و ایران و از این وهم و از این ساز کو پس تو کجایی نفسم راه رهایی آزادی ایران شده آن وهم و خیالی ای شیخ نبینم لب خندان ت...

«اگر پولی نداری، جان تو مفت!» در داستان کوتاه «ستد جان» از مجموعه «داستان‌های سیاه»، نیما شهسواری به سراغ یکی از عریان‌ترین دردهای جامعه می‌رود: فقر و تجاری‌سازی اعضای بدن. پدری که تمام دنیا را بر شانه‌های خسته‌اش می‌کشد، حالا باید برای نجات دخترش، با خدای جبار و دنیای پول‌پرست معامله کند. در این پادکست/کتاب صوتی می‌شنوید: - روایت پدری که سقف خانه‌اش آسمان است و اشکش باران. - نقد تند به نظام سلامت...

در قسمت نوزدهم پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به کالبدشکافی یکی از تاریک‌ترین ارکان ساختاری اسلام می‌پردازد: «برده‌داری». آیا برده‌داری در اسلام صرفاً یک پدیده تاریخی است یا ریشه در ماهیتِ «خدایِ ارباب» دارد؟ در این برنامه، از فلسفه «توحید» به عنوان مبنای نظام فرادستی و فرودستی سخن می‌گوییم؛ نظامی که در آن بزرگیِ خدا تنها با کوچک‌انگاری انسان معنا پیدا می‌کند. از کارخانه‌ی تولید برده در جنگ‌ها...

در قسمت هفتم از ویژه‌برنامه «خدا»، نیما شهسواری با نگاهی نقادانه به سراغ «مظالم خدا» می‌رود. از «نیاز» به عنوان ریشه‌ی وحشیگری در طبیعت گرفته تا «سکوت» در برابر تجاوز و شکنجه؛ نیما شهسواری تبیین می‌کند که چگونه ساختار خلقت و قوانین ادیان، بستر‌ساز بزرگترین ظلم‌ها در تاریخ بشری بوده‌اند. از بلایای طبیعی تا نظام‌های سرکوبگری چون جمهوری اسلامی، همه ردپایی از این «معنای ظالمانه» را در خود دارند. 📌 سر...