جهان آرمانی | پادکستی دربارۀ فلسفه، کتاب صوتی و شعر فارسی | با نیما شهسواری

«خستگی را در کند فریاد طغیان از تو داد...» شعر و کلام «فریاد» از کتاب «طغیان» اثر نیما شهسواری، مانیفستی است علیه سکوت و بطالت. این اثر با نقد صریح ساختارهای قدرت و پیوند میان استبداد و مفاهیم قدسی، انسان را به بازپس‌گیری حق رهایی خویش فرا می‌خواند. در جهانی که نظم آن به تلخی زهر است، فریاد تنها راه عبور از خستگی‌های ناشی از مکر و ریا محسوب می‌شود. در این اثر می‌شنوید: - نقد ساختار مرید و مرادی و...

آیا تقدسی که به شما ارث رسیده است، حقیقتاً مقدس است؟ در قسمت صفر از ویژه‌برنامه «ریشه‌ها و گواه ظلم»، نیما شهسواری مانیفستِ پروژه‌ای بیست‌قسمتی را ترسیم می‌کند که هدف آن مواجهه لخت و بی‌پرده با کتب مقدس (قرآن، تورات و انجیل) است. این اپیزود، اعلان جنگی فکری به ساختارهایی است که با «حجاب‌های تفسیری»، حقیقتِ نهفته در آیات را از دیدگان پیروان پنهان کرده‌اند. در این برنامه می‌شنوید: - چرا خواندن بدون...

«من خود هیچ‌گاه نگاشته‌هایم را بر کاغذ، جانِ درخت، نشر ندادم...» پیشگفتار کتاب "رویا" اثر نیما شهسواری، فراتر از یک مقدمه، دعوتی است به یک انقلاب اخلاقی. نویسنده با نفیِ تجارت از رزمِ آگاهی، از ناشران و مخاطبان می‌خواهد که برای نشر اندیشه، جانِ درختان را نستانند. "رویا" سروده‌ی بیداری است؛ از غارهای جهلِ دیرین تا آرمان‌شهرِ رهایی، جایی که همه‌چیز «جان» است و «آزادی» تنها منجی....

"جنگ مقدس" ، قطعه‌ای حماسی و در عین حال به شدت منتقدانه در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب رزم‌نامه است. شاعر در این اثر، با استفاده از تصاویری زنده و هولناک، شکوهِ ظاهری جنگ‌های مذهبی را در هم می‌شکند و باطنِ آن‌ها را که چیزی جز استثمار، برده‌داری و ریختن خونِ بی‌گناهان نیست، عیان می‌کند. محورهای کلیدی این شعر عبارتند از: فرماندهیِ قساوت: شهسواری با تعبیری جسورانه، فرمانده‌ی...

چرا انقلابی که برای آزادی برخاست، به قدرت‌گیری مطلقِ مذهب منجر شد؟ آیا مقصر تمام سیه‌روزی‌های امروز، تنها «نسل ۵۷» هستند یا ریشه را باید در جای دیگری جست؟ در قسمت ۶۸ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ پرونده حساس نسل پنجاه‌وهفتی‌ها می‌رود. او با ردِ نگاه‌های حذفی و دگم، استدلال می‌کند که مبارزه با استبداد و سانسور در هر دورانی یک ضرورت اخلاقی است. شهسواری در این اپیزود، از «مثلث قدرت» (مذهب...

«به آزادیِ حیوان، جانِ تو آزاد...» در اپیزود پایانی مجموعه "حیجان"، نیما شهسواری ما را به تماشایِ جهانی می‌برد که در آن هیچ قفسی برپا نیست و هیچ موجودی، مالکِ موجودِ دیگری نیست. "جام جان" غایتِ آرزوی تمامِ جان‌گرایان است؛ جهانی که در آن صدای لالاییِ مادرانِ تمامِ گونه‌ها در آمیزش با نسیمِ آزادی، یگانگیِ هستی را جشن می‌گیرند. پایان‌بندیِ باشکوهِ حیجان را در وب‌سایت جهان آرمانی ب...

"زمزمه" ، یکی از اشعار بنیادین و تکان‌دهنده در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب قیام است. این اثر با تصویرسازی از معصومیتِ از دست رفته‌ی یک طفل آغاز می‌شود که در دنیای «خدایانِ جابر»، با مفاهیمی چون ذبح، رجم (سنگسار) و خون خو می‌گیرد. شاعر در این اثر، ریشه‌ی خشونت‌های اجتماعی و محیط‌زیستی را در ایدئولوژی‌های قدرت‌محور و «جبر قادر» می‌جوید. محورهای کلیدی این شعر عبارتند از: نقد...

آیا «ادب» به ابزاری برای خودسانسوری تبدیل شده است؟ چرا در فرهنگ ما، برندگی نقد در پای تعارف ذبح می‌شود؟ در قسمت ۶۷ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به نقد «نقاب سکوت» و تعارفات بازدارنده در گفتگوهای فکری می‌پردازد. او معتقد است که احترام نباید مانع از صراحت شود و نقدِ اصیل، جراحیِ غده‌های سرطانی جامعه (مانند جهل و استبداد دینی) است. شهسواری در این اپیزود، به نقدِ «روشنفکری دینی» و «باج‌دهی به تود...

«شاید یکی لباسِ آدمیت را از تن برکند و نامِ "جان" بر خود نهاد...» در اپیزود هفدهم "حیجان"، نیما شهسواری ما را به سیرکی متفاوت می‌برد. اجرایی که در آن نه مربی هست و نه تازیانه، اما حیوانات با بازسازیِ دردهای خود، از شلاق و اتاقِ بازیابی تا ذبح و اسارت، وجدانِ تماشاگران را به بند می‌کشند. "نمایش جان" نه برای خندیدن، که برای گریستن و شستنِ لکه‌ی ننگِ «انسان‌محوری» از پیش...

"شاه ترسان" ، یکی از قطعات انتقادی و تامل‌برانگیز در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب طغیان است. این اثر به کالبدشکافی ساختار قدرت در دنیای امروز می‌پردازد؛ جهانی که در آن پول به تنها معیار منزلت تبدیل شده و برده‌داری، نه در شکل سنتی، بلکه در قالب استثمار سیستماتیک جان و تن انسان‌ها بازتولید گشته است. شهسواری در این شعر، بر مفاهیم کلیدی زیر تأکید می‌ورزد: کالایی شدن جهان: اشار...

چرا آزادی در برخی نظام‌ها پلکانی است؟ آیا می‌توان به قیمت اسارت دیگران، آزاد بود؟ در قسمت ۶۶ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به کالبدشکافی «استانداردهای دوگانه» (Double Standard) می‌پردازد. او با نقد اخلاق مصلحت‌گرا و عینک‌های ایدئولوژیک، نشان می‌دهد که چگونه واژگانی چون «حق»، «عدالت» و «آزادی بیان» در دست قدرت‌ها تغییر معنا می‌دهند. شهسواری با مثال‌هایی از سلسله‌مراتب آزادی در جمهوری اسلامی و ن...

«من عطرِ زندگی را در جانِ او چشیدم...» در اپیزود شانزدهم از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری داستانی از قلبِ فاجعه روایت می‌کند. "تقلا" واکاویِ درونیِ سگی امدادگر است که علیرغم بازوی شکسته و قلاده‌ی لرزان، برای یافتنِ جانی در دلِ خاک، مرگ را به بازی می‌گیرد. این داستان، یادی است از تمامِ قهرمانانِ خاموشی که در میانِ آوارها، بویِ امید را جست‌وجو می‌کنند. روایتی از ایثارِ فراتر از گونه...

"چارچوب" ، یک قطعه‌ی حماسی و شورشی در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب قیام است. این اثر، بیانگر نفی مطلق هرگونه مرز، قفس و قید فکری یا عملی است. شاعر با لحنی قاطع، اعلام می‌کند که هیچ نیرویی قادر به محصور کردن جان او نیست و خود، با اراده‌ای قوی، تمام چهارچوب‌ها، قفل‌ها و زنجیرها را شکسته است. این شعر، بر مفاهیم بنیادین طغیان و رهایی تمرکز دارد: نفی چارچوب وجودی: تأکید بر اینک...

آیا دموکراسی عددی می‌تواند حقیقت را قربانی کند؟ زمانی که ۵۱ درصد بر ۴۹ درصد حکم می‌رانند، تکلیف آزادی چه می‌شود؟ در قسمت ۶۵ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به نقد تند «اکثریت‌گرایی» و «جبر جمعی» می‌پردازد. او معتقد است که اکثریت‌گرایی نباید به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به ظلم (مانند آنچه در آلمان نازی یا ریشه‌های جمهوری اسلامی رخ داد) تبدیل شود. شهسواری با تفکیک میان «اصول» و «فروع»، تأکید می‌کند...

«به رودِ خون که جاری بود از پیش... همه‌جان در دلش در خونِ حیجان.» در اپیزود پانزدهم از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری ما را به تماشایِ وحشتناک‌ترین سیرکِ بشری می‌برد؛ جایی که لذتِ تماشایِ دریدنِ حیوانات، به جنونِ کشتارِ انسان تبدیل می‌شود. "جار" قصیده‌ای است تلخ از کارمایِ خون؛ هشداری که می‌گوید هر دشنه‌ای که بر جانی فرود آید، روزی قلبِ خودخواه بشر را خواهد درید. فریادِ بیداریِ &qu...

"بود، نبود" ، یک قطعه‌ی کوبنده و فلسفی در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب طغیان است. این اثر، به نقد رادیکال و بنیادین قدرت و نقش خدا در زندگی انسان می‌پردازد. شاعر در ابتدا بیان می‌کند که وجود یا عدم وجود خدا هیچ تأثیری ندارد ، زیرا خدا تنها در دل‌های انسان و به واسطه‌ی ایمان، نقش و کار دارد و زندانی است. این ایمان کورکورانه، همان سیل نسان است که به والانشینی خدایان می‌انجام...

چگونه می‌توان از مرداب تکرار و انفعال خارج شد؟ تغییر حقیقی از کجا آغاز می‌شود؟ در قسمت ۶۴ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به سراغ پرسش بنیادینِ «تغییر» می‌رود. او با نقد ساختارهای مستبدی چون جمهوری اسلامی و همچنین بازخوانیِ ظلمت‌های جهانی علیه جان‌های بی‌گناه (انسان و حیوان)، معتقد است که هرگونه تحولِ پایدار، نیازمند یک «انقلاب درونی» است. شهسواری ریشه‌ی تغییر را در «آگاهی» می‌بیند و تأکید می‌کن...

«جهانِ بی شما مرگ است، اما از گناهمان بگذرید که آزادی را از شما ربوده‌ایم...» در اپیزود چهاردهم "حیجان"، نیما شهسواری به سراغ ویترین‌های پرزرق‌وبرق حیوانات خانگی می‌رود. جایی که نژادهای دست‌کاری شده برای خوشامدِ "اربابانِ دوپا"، با ریه‌هایی تنگ و قلب‌هایی بیمار به دنیا می‌آیند. "روخجلان" فریادِ وجدان‌های بیداری است که در آغوش گرفتنِ حیوان را نه یک فخر، بلکه یک مسئولیت...

"برده‌داری" ، یک قطعه‌ی کوبنده و ساختارشکنانه در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب رزم‌نامه است. این اثر، به نقد رادیکال و صریح خدایانی می‌پردازد که برده می‌خواهند و برده‌داری را بنا فرموده‌اند . شهسواری، با شجاعت تمام، این سنت را به قانون یزدان نسبت می‌دهد و برده‌داری را مفهومی فراگیر می‌داند که نه تنها جن و انس، بلکه حیوانات را نیز در بر می‌گیرد: «جن و انس و هم که حیوان برده‌...

در عصر «فهم سریع» و «زیست فوری»، آیا هنوز فضایی برای تفکر عمیق باقی مانده است؟ در قسمت ۶۳ پادکست «به نام جان»، نیما شهسواری به نقد تند پدیده‌ی «سطحی‌نگری» می‌پردازد. او معتقد است انسان مدرن، با دسترسی به اقیانوسی از داده‌ها، تنها به یک «بانک اطلاعاتیِ متحرک» تبدیل شده که فرسنگ‌ها با «دانایی» و «تجربه زیسته» فاصله دارد. شهسواری با مقایسه‌ی «خداوندِ همه‌چیزدانِ قدیم» و «هوش مصنوعیِ همه‌چیزدانِ جدید»...

«همه جان بودند؛ نه انسان، نه حیوان... همه طالب و لایقِ زندگی.» در اپیزود سیزدهم "حیجان"، نیما شهسواری قصه‌ی پسری را روایت می‌کند که میانِ چرخ‌دنده‌های فقر، قانونِ "هرگزِ" مادر و بی‌تفاوتیِ پزشک، برای نجاتِ یک گربه‌ی بیمار از جان مایه می‌گذارد. "درمان" داستانی است درباره‌ی اینکه چگونه یک عملِ کوچکِ همدلانه، می‌تواند ریشه‌ی درختی شود که ثمره‌اش آزادی، برابری و جهانی عار...

"باران سرد" ، یک قطعه‌ی فلسفی و کوبنده در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب رزم‌نامه است. این اثر، رنج و ویرانی جهان (آن زمانی که جهان بر روی من ویرانه گشت) را نه یک فاجعه طبیعی، بلکه نتیجه‌ی مستقیم اعمالی می‌داند که ریشه در ذات خدایان مکار دارد: «آن خدا از خون و شهوت جان او مکار بود». شعر، با به تصویر کشیدن جهانی مملو از جنگ، کشتار، انتحار کودکان، و قیامت آتش و آزار، به نقد را...

در قسمت پایانی ویژه‌برنامه «نقد لیبرالیسم و کمونیسم»، نیما شهسواری از بن‌بستِ دوقطبی‌های مدرن عبور کرده و افقی تازه را ترسیم می‌کند. چرا جهان امروز نه به لیبرالیسمِ برابری‌ستیز نیاز دارد و نه به کمونیسمِ آزادی‌کش؟ در این اپیزود، از ضرورت پیوند ناگسستنی آزادی و برابری سخن می‌گوییم؛ پیوندی که در آن «آزادی» فراتر از فردگراییِ خودخواهانه و «برابری» فراتر از یکسانیِ اجباری تعریف می‌شود. از اخلاق همکاری...

«پوستِ تنم را بر پایِ تو دیده‌ام...» در اپیزود دوازدهم از مجموعه کتاب صوتی حیجان، نیما شهسواری شکوهِ یک بزمِ اشرافی را به کابوسی بیدارکننده بدل می‌کند. جایی که شالِ راسو و کفشِ مار به سخن می‌آیند تا از ترسِ گلوله و دردِ کنده شدنِ پوست بگویند. "خون‌پوش" روایتِ زنی است که در اوجِ زیبایی، بوی خونِ تن‌پوشش را حس می‌کند و از میانِ نگاه‌های هوس‌آلودِ آدمیان به سوی حقیقتِ "جان" می‌گری...

"باران آزادی" ، یک قطعه‌ی پرشور و حماسی در قالب شعر و کلام نیما شهسواری از مجموعه کتاب قیام است. این اثر، ستایش و تقدیر از مفهوم شجاعت است؛ شجاعتی که آن را ریشه‌ی وجود (پدر، مادر و فرزند) و پیونددهنده‌ی فرد به جان خویش می‌داند. شعر، با اعلام جنگ رهایی‌بخش علیه ظلم، شهوت و تاریکی (ظلمت)، تصویری از پیروزی نهایی نور بر بیداد ارائه می‌دهد. «لشگر پر غرور» شاعر، نه از جنس سربازان، بلکه از جنس...