فکت‌نامه | Factnameh

قسمت ۲۴ پادکست هفتگی فکت‌نامه درباره افغانستان است؛ سرزمینی که این روزها بسیاری از ما خبرهایش را دنبال می‌کنیم و نگران سرنوشت مردمانش هستیم. ابتدا این ادعای نادرست رهبر جمهوری اسلامی ایران را بررسی می‌کنیم که گفته بود افغانستان در ۲۰ سال گذشته، به لحاظ عمرانی و مدنی، پیشرفت نکرده است و بعد هم کمی درباره اتفاقی که در مصاحبه بی‌بی‌سی فارسی با فهیم دشتی افتاد صحبت خواهیم کرد. یک فکت‌چک کوتاه درباره و...

قسمت ۲۳ پادکست فکت‌نامه مروری است بر مهم‌ترین درستی‌سنجی‌های هفته؛ از توضیح درباره اینکه دقیقا چه اتفاقی برای واکسن‌های مدرنا در ژاپن افتاده است تا مرور بر یک ویدئو که می‌گوید واکسن‌های کرونا به زودی میلیاردها نفر را از بین خواهد برد. اما به غیر از کرونا، این هفته درباره نقش آمریکا در تولید تریاک افغانستان صحبت می‌کنیم و بعد از بررسی ادعای خبرگزاری فارس درباره چرت‌زدن جو بایدن در دیدار با نخست‌وزی...

واکسیناسیون پرماجرا این هفته در پادکست فکت‌نامه به سراغ چهره‌هایی می‌رویم که هر کدام ماجرایی با واکسن کرونا دارند؛ فردی که به عنوان معاون اسبق کاخ سفید معرفی می‌شود، حسن روازاده که می‌گوید واکسینه‌شده‌ها بیشتر به کرونا مبتلا می‌شوند و فردی که در آمریکا زندگی می‌کند و با نام شان بروکس این روزها در شبکه‌های اجتماعی فارسی، به نظریات ضدواکسیناسیون می‌پردازد.   00:00:46 مقدمه‌ای درباره وضعیت واکسیناسیو...

قسمت جدید پادکست هفتگی فکت‌نامه در کنار مرور چند فکت‌چک مهم این روزها، دو سوژه مهم دارد؛ یکی مرور بر فکت‌چک‌های مربوط به طالبان و دیگری هم مساله این روزهای ایران یعنی بیماری کرونا.   00:01:40 کشتار دیپلمات‌های ایرانی در افغانستان 00:08:34 کشت خشخاش در افغانستان 00:09:55 پیام طالبان برای کشته‌شدن قاسم سلیمانی 00:10:27 سابقه مبارزه ایران با طالبان و القاعده 00:11:48 ممنوعیت بازگشت ایرانیان به کشور 0...

بیستمین اپیزود پادکست فکت‌نامه دو موضوع اصلی دارد: اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در ایران و مروری دوباره بر نامه مشهور به «۲۵۰۰» پزشک در حمایت از جلوگیری از واردات واکسن آمریکایی و انگلیسی.   00:02:27 ماهواره استارلینک در ایران 00:11:39 نامه ۲۵۰۰ پزشک در حمایت از ممنوعیت واردات واکسن فایزر   هفته گذشته در شبکه‌های اجتماعی خبرهای زیادی درباره اینترنت ماهواره‌ای استارلینک به گوش رسید و برخی گفتند به...

00:01:10 مرور طرح صیانت 00:07:51 حسن روحانی و واکسن کرونا 00:13:02 حسن روحانی و تک‌رقمی‌شدن نرخ تورم در سال‌های ۹۵ و ۹۶ 00:14:00 حسن روحانی و استقراض دولت از بانک مرکزی 00:15:07 زنان در ایران و مشکل گواهینامه رانندگی موتورسیکلت در این اپیزود می‌شنویم: مروری بر طرح پیشنهادی مجلس برای کنترل فضای مجازی یا «طرح صیانت» آخرین مصاحبه حسن روحانی در مقام رئیس دولت و بررسی ادعاهای او درباره واکسن و اقتصاد ا...

توضیح درباره پروژه روحانی‌سنج، نگاهی به وضعیت منابع آب در خوزستان و مروری بر مصاحبه‌های سعید ملایی در المپیک، سه موضوعی هستند که در اپیزود ۱۸ پادکست فکت‌نامه آنها را دنبال می‌کنیم.   00:01:27 روحانی‌سنج چیست؟ 00:04:30 فیلتر‌شدن روحانی‌سنج 00:05:14 وعده‌سنجی و فکت‌چکینگ 00:06:23 روزنامه‌نگاری ساختارمند چیست؟  00:10:22 محدودیت‌های وعده‌سنجی 00:13:23 تعریف نشان‌ها در روحانی‌سنج 00:14:58 روحانی‌سنج در...

هفدهمین قسمت از پادکست هفتگی فکت‌نامه به بررسی عکسی اختصاص دارد که در هفته گذشته، بارها در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. این عکس، زنی را با چادر عربی نشان می‌دهد که در حال خوردن آب از روی زمین است. فرهاد در این اپیزود از فکت‌نامه همه چیزهایی را که لازم است درباره این عکس بدانیم، توضیح می‌دهد. به ما می‌گوید که ماجرا از چه قرار بوده، از کجا شروع شده، چرا عده‌ای می‌گویند این عکس فتوشاپی است و چرا این عک...

اپیزود شانزدهم پادکست فکت‌نامه را با یک فکت‌چک فوتبالی آغاز می‌کنیم؛ ماجرای جالب گرافیستی که تلاش کرد با انتشار یک تیم منتخب غیرواقعی، به همه بگوید مواظب انتشار خبرهای نادرست باشند.  پس از نگاهی به حوادث مربوط به انفجار در تهران و نقشه چند تبعه ایران برای ربودن مسیح علینژاد، به سراغ بررسی فکت‌چک‌هایی می‌رویم که این هفته آنها را در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم. ابتدا با واکسن فایزر در اسرائیل شروع...

قسمت پانزدهم پادکست فکت‌نامه، درباره دو ادعای شاخ‌داری است که یکی درباره کرونا و دیگری درباره قرص‌های ضدبارداری مطرح شده است. ابوترابی، نماینده مجلس ایران اعلام کرده بود واکسیناسیون کرونا در جهان تاثیری نداشته و بنابراین نباید اولویت مردم ایران باشد. توضیح می‌دهیم که چرا ادعای او نادرست است و نشان می‌دهیم که گزارش‌های معتبر علمی درباره تاثیر واکسن کرونا در دنیا چه می‌گوید. همچنین به سراغ گزارشی از...

قسمت چهاردهم پادکست فکت‌نامه، درباره گزارش‌های وارونه وزیر بهداشت ایران است؛ سعید نمکی که می‌گوید: «ایران تنها کشوری است که در آن بیماران در زمان کرونا پشت در بیمارستان‌ها سرگردان نشدند.» این هفته،‌ بررسی می‌کنیم که این گزارش وارونه از کجا آمده و واقعیت گزارش‌های رسانه‌ای و اظهارنظر مسئولان بیمارستان‌ها و کادر درمان درباره وضعیت بیمارستان‌های ایران چگونه است. «اینترنت ملی» هم موضوع گزارش دیگری است...

سیزدهمین قسمت از پادکست فکت‌نامه، نخستین قسمتی است که بعد از انتخابات خرداد ۱۴۰۰ در ایران ضبط می‌شود؛ انتخاباتی که در آن ابراهیم رئیسی به عنوان برنده معرفی شد. در این اپیزود، درباره ۲۷ فکت‌چکی می‌گوییم که تا کنون از ابراهیم رئیسی منتشر کرده‌ایم و در اولین فکت‌چک فکت‌نامه بعد از انتخابات، به سراغ این ادعا می‌رویم که رئیسی در کنفرانس مطبوعاتی خود درباره امن بودن ایران از لحاظ تجاری به آن اشاره کرد....

دوازدهمین اپیزود پادکست فکت‌نامه نیز مانند چند قسمت اخیر، مرور فکت‌چک‌های انتخاباتی است و البته نیم‌نگاهی هم به واکسن کووایران برکت دارد. در این قسمت، ابتدا و پیش از آنکه به سراغ بررسی ادعاهای نامزدهای منتخب شورای نگهبان برای انتخابات ایران برویم، فکت‌چک‌هایی را بررسی می‌کنیم که هر کدام به نوعی به موضوع مشارکت در انتخابات اشاره می‌کنند؛ یکی از سوی اردوگاه مخالفان جمهوری اسلامی، دیگری از طیف اصولگر...

یازدهمین قسمت پادکست هفتگی فکت‌نامه، مربوط به دو مناظره انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ در ایران است؛ مناظره‌هایی که در آن هفت نامزد تایید شده از سوی شورای نگهبان، در کنار بیان نظرات خود، ادعاها و آمارهایی را مطرح کردند که قابل درستی‌سنجی بودند. ما در فکت‌نامه هر دو مناظره را به صورت زنده در اکانت توییتر فکت‌نامه درستی‌سنجی کردیم. بخش اول این اپیزود از پادکست فکت‌نامه نیز، به بررسی همین روند اختصاص دار...

قسمت دهم پادکست هفتگی فکت‌نامه، منتشر شد. در این اپیزود سعی می‌کنیم به این سوال مهم پاسخ دهیم که چرا در چنین شرایطی، فکت‌چک انتخاباتی می‌کنیم؟ چرا با وجود این همه انتقاد و مخالفت، هنوز هم بررسی درستی یا نادرستی عددها و رقم‌هایی که از دهان کاندیداها بیرون می‌آید، اهمیت دارد؟ در ادامه نیز به سراغ چند نمونه از ده‌ها فکت‌چکی می‌رویم که به بهانه انتخابات، به آنها پرداخته‌ایم؛ ادعای نادرست رئیسی درباره...

قسمت نهم پادکست هفتگی فکت‌نامه، منتشر شد. در این اپیزود ابتدا از بی‌برقی‌ها در ایران می‌گوییم؛ سوژه‌ای که در هفته‌ گذشته توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد و واکنش‌های زیادی در ایران به دنبال داشت. یکی از فکت‌چک‌های گذشته ما، درباره ادعای نادرستی است که در همین زمینه مطرح شده است. توضیح می‌دهیم که چرا برخلاف آنچه از سوی برخی مطرح می‌شود وضعیت برق در ایران ارتباطی به معاهده پاریس ندارد. توضیح کوتاهی ه...

قسمت هشتم پادکست هفتگی فکت‌نامه، منتشر شد. در این اپیزود ابتدا به سراغ موضوع خبری مهم این روزها یعنی درگیری‌های اسرائیل و حماس می‌رویم؛ تنش‌هایی که باعث شده عکس‌ها و فیلم‌های نادرست بسیاری به بهانه آن در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شود. در ادامه توضیح می‌دهیم که با چه ابزارهای ساده‌ای می‌توان از درستی عکس‌ها در چنین شرایطی مطمئن شد.   بعد از مرور چند تصویر و عکس نادرست در زمینه بحران خاورمیا...

قسمت هفتم پادکست هفتگی فکت‌نامه، منتشر شد. در این اپیزود ابتدا کمی درباره خیز نیروهای مسلح برای فتح اینترنت صحبت می‌کنیم و به شما می‌گوییم این اتفاق چگونه و با چه کیفیتی در حال رخ دادن است. سوژه پر سرو صدایی که این هفته در فکت‌نامه و به بهانه اظهارنظر محمد غرضی به آن پرداختیم، مربوط به تعداد آقازاده‌هایی است که در آمریکا زندگی می‌کنند. در این بخش توضیح می‌دهیم که چه مشکلاتی بر سر راه فهمیدن تعداد...

قسمت ششم پادکست هفتگی فکت‌نامه، منتشر شد. در این اپیزود ابتدا کمی درباره دو چهره‌ای صحبت می‌کنیم که جدایی‌شان، سوژه خبرها بود؛ بیل از گیتس و همسرش ملیندا که تئوری‌های توطئه و ادعاهای نادرست زیادی درباره آنها وجود دارد. به این بهانه، خیلی کوتاه به سراغ تاریخچه فکت‌چک‌هایمان درباره این دو نفر می‌رویم. بعد بیل و ملیندا، از اسماعیل اکبری می‌گوییم که مشاور عالی وزیر بهداشت ایران است. ادعای نادرست او در...

قسمت پنجم پادکست هفتگی فکت‌نامه، منتشر شد. در این اپیزود ابتدا کمی درباره فایل صوتی سه‌ساعته و جنجالی جواد ظریف صحبت می‌کنیم و به این بهانه، خیلی کوتاه به سراغ تاریخچه فکت‌چک‌هایمان با جواد ظریف می‌رویم؛ از ادعای او درباره جرم نبودن بهایی بودن در ایران تا اینکه گفته بود به فارسی توییت ننوشته است. بعد از جواد ظریف، به سراغ فکت‌چک‌های این هفته با موضوع کرونا می‌رویم؛ ماجرای جلوگیری از ورود واکسن اسپ...

قسمت چهارم پادکست هفتگی فکت‌نامه، مروری است بر پنج فکت‌چکی که این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر شدند.  فرهاد و رضا از اعضای تحریریه فکت‌نامه، ابتدا به این سوال پاسخ می‌دهند که آیا دانشمند ژاپنی اعلام کرده روزه گرفتن باعث از بین رفتن سلول‌های سرطانی می‌شود یا نه.    بعد هم نوبت به بخش «شاخ‌دار هفته» می‌رسد؛ ادعاهایی نادرست که از فرط اشتباه بودن، مرغ پخته‌ هم از شنیدن آنها به خنده می‌افتد. اولین ادعای...

تولد داریم چه تولدی! مستعان ۱۱۰ امروز یک ساله شد. مستعان، دستگاهی که ادعا می‌شد می‌تواند ویروس کرونا را از کیلومترها دورتر شناسایی کند، نقطه عطفی در تاریخ دیس‌اینفورمیشن فارسی است. از آنجایی که نمی‌شد به این راحتی از این موضوع عبور کنیم، این هفته در سومین اپیزود از پادکست فکت‌نامه، برای مستعان یک جشن تولد گرفتیم. در این اپیزود می‌بینیم که ریشه مستعان کجاست و چه کسی توانسته این دستگاه را به عنوان ک...

دومین قسمت از پادکست فکت‌نامه ، جمعه ۲۰ فروردین ۱۴۰۰ منتشر شد؛ قسمتی که در آن یک نوروز پرخبر را مرور کردیم. فرهاد و رضا از تحریریه فکت‌نامه، در این قسمت هم، میزبان شما هستند.  در این قسمت ابتدا به سراغ سخنرانی نوروزی آیت‌الله خامنه‌ای رفتیم. او درباره مقالات نانو ، اختیارات رئیس‌جمهور ، وضعیت آزادی اینترنت در ایران و رتبه اقتصادی ایران در جهان صحبت کرده بود. داستان فکت‌چک این ادعاها، از زبان تیم ت...

سلام و به اپیزود اول پادکست فکت‌نامه خوش آمدید. در این اپیزود ابتدا کمی بیشتر با ما و فعالیت‌هایمان آشنا می‌شوید و در ادامه هم داستان دو فکت‌چک خاطره‌انگیز ما را می‌شنوید؛ ماجرای سانسور اوشین و همین‌طور داستان درستی‌سنجی درباره مقررات پوشش در دانشگاه‌های جهان. اگر پادکست فکت‌نامه را در اپلیکیشن‌های پادکست دنبال کنید، هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران، از انتشار قسمت جدید باخبر خواهید شد. پادکست...

معرفی پادکست فکت‌نامه این روزها ادعاهای نادرست و حرف‌های بی‌اساس، از چپ و راست دارند به ما حمله می‌کنند. این گفته‌ها گاهی فقط یک جمله سیاسی‌اند. بعضی وقت‌ها، تکرار تئوری‌های توطئه‌اند. بعضی از این ادعاها به طرز خجالت‌باری باعث خنده می‌شوند. بعضی وقت‌ها هم این ادعاها می‌توانند با جان آدم‌ها بازی کنند. به خاطر همین، فکت‌چکینگ یا درستی‌سنجی، از همیشه مهم‌تر شده است. آیا بین این همه نادرستی می‌شود یک...