Farafinna sɔrɔ ko

Madina sugu Conakry, Touba dugu ka sugu, Ouagadougou Sankar yaare, tasuma y'o mɛnɛ ka ye, dɔw yɛrɛ ta kɛra siɲɛ caman. Kɔsa in na fevuruyekalo tile 16, feerekɛyɔrɔba dɔ jɛnina Bobo lɔgɔba kɛrɛfɛ. o lon kelen na, Sougouni koura de jɛnina Bamako. Mun bi na n'o kasaaraw ye? O kɔlɔlɔw ye jumaw ye? Fɛɛrɛ jumanw de bɛ se ka sɔrɔ k'o ɲakɔrɔtigɛ? Sɔrɔko jɛmukan bɛ kuma o de kan.   

Malo sɔrɔla ka caya forow kɔnɔ farafinna tilebenyanfan fɛ. Etats-unis sɛnɛko cɛkɛda USDA y'o jatiminɛ Sénégal, Mali ani la Guinée jamanaw kɔnɔ. U ka jatiminɛsɛbɛn min tɔgɔ ye "san sumanw ni dumuni kow", kɛmɛsara la, 2 de farala sɔrɔ tɛmɛnenw kan jamana 3 nunu na. Nga, malo tɛ ka san. Jamanadenw bɛ kɔkanmalo fɛ ka tɛmɛ an yɛrɛ ka malo sɛnɛtaw kan. 

zuwɛnkalo sɔrɔko jɛmukan laban in na, an bi kuma di muso kɛnyɛrɛye cɛsirilen fila ma. A fɔlɔ ye Fatoumata Seydou KONE ye, cɛgɛda Marinfin ɲamɔgɔ lo min bi sɛnɛbaaraw, bayɛlɛmani ani kalandi mɔgɔw ma ka bɔ Sikasso Mali la. A filanan ye Hadja Djakagbé KABA ye ka bɔ Kankan la Guinée jamana na. A bi nankɔ ni fonisɛnɛ ni bayɛlɛmabaaraw kɛ.

Diɲɛ tɔnba ONU ye lon min sigi waricili somɔgɔw ma kunkɔrɔ zuwɛnkalo tile 16, o hukumu kɔnɔ, Sɔrɔko jɛmukan bɛ nin dɔgɔkun in baabu kɛ o kan. Issouf ZERBO n'a ka maa welelen sɔrɔko dɔnbaga Modibo Mao MAKALOU bɛ walawalaliw kɛ o ko kan. Wari minnu ci somɔgɔw ma, u jɔyɔrɔ ye mun ye  sigidaw ni jamanaw yiriwali la.

Marabaga dɔw iko Burkina Faso ta, Côte-d'Ivoire, Mali walima Sénégal bi latigɛw ta ka sɛnɛfɛnw ni feerefɛn dɔw bɔli bali wagati kɔnɔ. Marabaaw ka latigɛ talenw ka feerefɛnw bɔli bali kɔkan, o latigɛ sugu ta kun bi dafa tuma bɛɛ wa? Lɔgɔkun tɛmɛnen an kumana o kan sɔrɔko jɛmukan na, nin sen in na, an bɛna kuma, o latigɛw kɔlɔlɔw kan. An ka Issouf ZERBO n'a ka maa weelelen lamɛn.

Marabaga dɔw iko Burkina Faso ta, Côte-d'Ivoire, Mali walima Sénégal bɛ latigɛw ta ka sɛnɛfɛnw ni feerefɛn dɔw bɔli bali wagati kɔnɔ. Laɲini ye k'o fɛnw ka labɔli kɛ an'u sɔngɔw ka nɔgɔya. Mɛkalo tile 8 lon tɛmɛnin na, Burkina marabaaw y'a latigɛ sugu ta,  ko baganw tɛ bɔ jamana kɔnɔ. Yala o latigɛ sugu takun bi matarafa tuma bɛɛ wa? Issouf ZERBO n'a maa welelen bɛ kuma o de kan.

An ka sɔrɔ ko jɛmukan na bi, an tagara bɔ muso cɛsirilen kɛnyɛrɛye fila ye. A fɔlɔ ye Aïchatou TRAORE ye, farafinnafanidilanla lo Bamako. A filanan ye Hazara TOE, nɔnɔbayɛlɛmala ni cɛkɛda "Laiterie Café Rio" sigibaga lo Bobo-Dioulasso. An bi kuma di o muso cɛsirininw ma u k'u  ka baaraw n'u ka diɲɛlatigɛ kɛcogo ɲafɔ an ye, o bɛ se ka kɛ misali ye muso wɛrɛw ma. 

Nɔnɔ ka kɛ sɔrɔ sira ye baganmaralaw fɛ, ka kɛ sababu ye ka yiriwali don farafinna jamanaw kɔnɔ. O baabu de kɛra nɔnɔ kunkanlajɛrɛ tako 5nan kɔnɔ. O lajɛrɛ kɛra Saly dugu la Sénégal k'a ta mɛkalo tile 12 k'a kuncɛ a tile 14 lon. An ka sɔrɔko jɛmukan bɛ taga n'an ye yen ka kuma o kan.   

JNIM jaatigɛwalekulu tun bɛ deli ka gɛrɛntɛ sigi Mali dugu dɔw kan, sisan a sera jamana faaba de ma. Kabi avirilikalo tile 30, jaatigɛwalekulu in y'a latigɛ ka gɛrɛntɛ sigi Bamako kan. O kɔlɔlɔw ye jumaw ye sɔrɔko fanfɛ? An ka sɔrɔko jɛmukan in be kuma o de kan. 

Chine y'a latigɛ ka saalen bin ka bɔ farafinna feerefɛnw kan minnu bɛ don jamana in kɔnɔ. O latigɛ lawaleyali daminɛna mɛkalo tile fɔlɔ. A bɛ ɲasin farafinna jamanaw bɛɛ ma k'a nin bɔ Eswatini na. O saalenminɛbaliya in bɛna kɛ sababu ye ka farafinna feerefɛnw caya Chine jamana kan hali n'a nafaw tɛna bonya kosɛbɛ. Latigɛ in nafaw ye jumanw ye farafinna ani Chine ma? Issouf ZERBO b'o kuma kɛ ni la...

An ka sɔrɔko jɛmukan bɛ kuma di muso kɛnyɛrɛye cɛsirilen fila ma. A fɔlɔ ye Energy and servicies cɛgɛda ɲɛmaa Khadidiatou TAO ye. Plak solaire baarada sigibaga. A filanan ye Aïchata SOUMAHORO ye, a ka baaraw bɛnnen don siman bayɛlɛmani de ma. U bɛn'u ka baara kumaw fɔ an ye.   

An ka sɔrɔko jɛmukan in na, an bɛ taga sɛnɛfɛnw ni bagan yirali kɛnɛ FIARA la, a tako 26nan kɛnɛ kan o min daminɛna marisikalo tile 30 k'a kuncɛ avirilikalo tile 20 lon. An bɛna kuma bagandumuniw sɔngɔ gɛlɛya de kan ani fana gwata sɔngɔw. 

Avrilikalo daminɛ, miliyari fila ɲɔgɔn de bɔra ka tilan kunnafolidila 164 cɛ u cɛgɛdaw ka dɛmɛw hukumu kɔnɔ. Burkina Faso, san 2025, miliyɔn 320 fana dira kunnafolidiso 70 ma. O n'a ta bɛɛ u ka gɛlɛyaw ka ca sɔrɔko fanfɛ. Kunnafolidisow ka sɔrɔ siraw ye jumaw ye? Lɔgɔ un in sɔrɔko jɛmukan bɛ kuma o de kan. 

Moyen Orient kɛlɛ kɔlɔlɔw sɔrɔko fanfɛ o ma dan tajii ni gazi sɔngɔ yɛlɛli dɔrɔn ma. A bɛ se sɛnɛko ma kɛrɛnkɛrɛnnenya la tubabunɔgɔ (angɛrɛ) sɔrɔko. Kɛmɛ sarada la, diɲɛ angɛrɛ 30  de bɛ tɛmɛ Ormuz kɔgɔji sirafɛ. O sira datugulen don Iran fɛ tile 40 ɲɔgɔn kɔnɔ. O ye tubabunɔgɔ sɔngɔ gɛlɛya. Farafinna min kan, diɲɛ gɛlɛyaw bɛ dadigi kɛ, ni angɛrɛko gɛlɛya bɛ sɔn ka juguya ni ka kɔngɔ don. An ka sɔ...

Ka ta marisikalo tile 23 ka taa a laban a tile 27 don san 2026 in na, lajɛrɛ dɔ sigira Dakar Sénégal faaba kɔnɔ sanko ka kuma farafinna tilebenyanfan jamana 15w ka kurankow kan. CEDEAO tun ye baarabolo dɔ bila senkan sanko ka jamanaw kalan ɲɔgɔn na kuran sɔrɔko fanfɛ tɔgɔ surun na WAPP, angilɛkan kan na. O baarabolo de ye lajɛrɛ in sigi sanko ka kalan di talikɛlaw ma min b'a kuran sɔrɔko sabatili...

A kalo kelen ye nin ye USA ni Israël ye kɛlɛ dabɔ ni ka muguw wili Iran kan. Iran fana bɛ k'a ta juru sara. O tajurusara fɛ, bolo da Ormuz kɔgɔji tɛmɛsira kan ka kurunw ka tagakasegiw bali. Kɛmɛsara la kurun 95 balilen don ka tɛmɛ o sirafɛ n'an y'a suma ni kɔrɔlen ye. O dɔrɔn tɛ, Iran ye mugu wili a sigiɲɔgɔnjamanaw kan, u ka sɔrɔsiraw ma, kɛrɛnkɛrɛnnenya la taji ni gazi bɔcɛgɛdaw kan. O caman ka...

Iran fan kelen USA ni Israël fan wɛrɛ, o bi ka mugu ci ɲɔgɔn kan kabi lɔgɔkun 3 kɔnɔ. O y'a kɛ taji ni gazi sɔngɔw bi ka yɛlɛ fɔ ka tɛmɛ diɲɛ kɔnɔ, wa a kɔlɔlɔw fana bɛ ka dadigi kɛ kabini kelen jamana caman kɔnɔ. An ka sɔrɔko jɛmukan bɛ kuma o kɔlɔlɔw de kan sɔrɔko fanfɛ diɲɛ kɔnɔ. Tajicɛgɛda Hydrodrill ɲɛmaa ni Côte-d'Ivoire taji ni gazi cɛgɛdatigiw ka jɛkulu ɲɛmaa Kamel KONE de ye Issouf ZERBO...

Sefawari kɛmɛ fila ni binaani, o de ye kakawo tɛrɛti filanan kilo kelen sansɔngɔ sigilen ye Côte-d'Ivoire marabaaw fɛ marisikalo tile 4 don san 2026. O kɛra jigitigɛba ye sɛnɛkɛlaw fɛ. Sabu, danfaraba b'o sɔngɔ ni tɛrɛti fɔlɔ ta kilo sɔngɔ cɛ, o min tun ye kɛmɛ duuru ni biwɔɔrɔ ye (2800). An ka sɔrɔko jɛmukan be kuma o kakawo ko de kan. 

San o san, foro tari caaman de be ta fiyɛn fɛ k'a sabu kɛ foro jɛni ye. O tasumaw be sɛnɛkɛlaw jigi kari ni ka fiɲɛ bila jamana sɔrɔ la ani ka na ni kɔngɔn ye du kɔnɔ. Foro jɛni nunu sabu be bɔ min ani u kɔlɔlɔ be se ka kɛ jumɛw ye? Lalaïcha DOUCOURE n'a ka maa weelelenw bena kuma o de kan bi.  An k'u lamɛn.

Madina sugu Conakry, Touba dugu ka sugu, Ouagadougou Sankar yaare, tasuma y'o mɛnɛ ka ye, dɔw yɛrɛ ta kɛra siɲɛ caman. Kɔsa in na fevuruyekalo tile 16, feerekɛyɔrɔba dɔ jɛnina Bobo lɔgɔba kɛrɛfɛ. o lon kelen na, Sougouni koura de jɛnina Bamako. Mun bi na n'o kasaaraw ye? O kɔlɔlɔw ye jumaw ye? Fɛɛrɛ jumanw de bɛ se ka sɔrɔ k'o ɲakɔrɔtigɛ? Sɔrɔko jɛmukan bɛ kuma o de kan.   

Farafinna kɔnɔ mɔgɔ fanba bɛ kɛnyɛrɛye la. Nga u caman bɛ ka baara kɛ kasɔrɔ dɔnniya jɔnjɔn t'u la min bɛ se k'u dɛmɛ ka taga ɲɛ. O jatiminɛ kosɔn, jɛkulu "la Transition des Evolutionnaires" ni dunanjigiso "les Lodges de Niassam" ye kalan di kɛnyɛrɛye baarakɛla 60 ma Sine Saloum mara kɔnɔ. Sɔrɔko jɛmukan tɛmɛnen na, an tun taara bɔ o kalan sɔrɔbaga dɔw fɛ, nin sen in na a bɛ kuma di mɔgɔ fila wɛrɛ...

Gɛlɛya caman bɛ sɔrɔ  warici la bankiw fɛ jamanaw cɛ. A ka suma wa a kow fana ka misɛn sɛbɛnkow fanfɛ. Nga sanko k'o nɔgɔya, farafinna tilebenyanfan bankiba BCEAO ka fɛɛrɛ kura kan min sababu la,  warici ni wari sɔrɔko bɛ nɔgɔya, n'a bi wele PI. An ka sɔrɔko jɛmukan in na, an bɛna kuma o warici ko gɛlɛyaw de kan ani Pi fɛɛrɛ de kan.

Farafinna kɔnɔ, mɔgɔ fanba bɛ kɛnyɛrɛye la. Nga u caman bɛ ka baara kɛ kasɔrɔ dɔnniya jɔnjɔn t'u la min bɛ se k'u dɛmɛ ka taga ɲɛ. O jaatiminɛ kosɔn, jɛkulu "la Transition des Evolutionnaires" ni dunanjigiso "les Lodges de Niassam" ye kalan di kɛnyɛrɛye baarakɛla 60 ma "Sine Saloum" mara kɔnɔ. Sɔrɔko jɛmukan in na, an bɛ taga bɔ o kalan sɔrɔbaga dɔw fɛ ka kuma nafolo labaaracogo ɲuman kalan nafaw...

 A fɔlɔ ye Mawa KOUROUMA ye ka bɔ Kankan, La Guinée jamana kɔnɔ. Sɛnɛkɛlaba don min bɛ bayɛlɛmani kɛ fana. A filanan ye fanibaarakɛla ye kɛrɛnkɛrɛnya la kɔkɔdonda fani Bobo-Dioulasso Burkina.