Drang naar Samenhang

In deze extra feestelijke - 50e - aflevering van Drang naar Samenhang duiken we in (het begrijpen van) rituelen en tradities rondom feestdagen. Wat maakt iets een ritueel? Wat zijn mogelijke functies van rituelen? En hoe zijn rituelen anders dan gewoontes, scripts en tradities? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Daarnaast bespreken we enkele opv...

Schandalen bij Facebook, chaos bij Twitter. Ondanks deze berichten, lijkt het aantal social media kanalen en gebruikers nog altijd toe te nemen. In een recent artikel in The Atlantic wordt echter het einde van sociale media aangekondigd. Dit einde zou onder andere voortkomen uit de kwaliteit en de kwantiteit van onze online relaties. Wat is daarmee aan de hand? En hoe kunnen die de ondergang van s...

We doen het gemiddeld drie keer per dag, tussendoortjes buiten beschouwing gelaten: eten. Wat er op ons bord belandt hangt van veel verschillende factoren af. Zo moet ons eten lekker zijn en er zo uit zien, maar speelt onze sociale omgeving ook een belangrijke rol. Je zou denken dat we ook belang (zouden moeten) hechten aan de voedingswaarde en de impact van ons voedsel op het klimaat. Toch gaan w...

De tijd dat we er blind op konden vertrouwen dat wat we zagen ook écht was, is voorbij. Met Deepfakes worden beelden, audiobestanden of teksten op het internet gezet die niet authentiek zijn, maar in zijn geheel of gedeeltelijk zijn gemaakt door middel van kunstmatige intelligentie. Met deze technologie kun je mensen dingen laten zeggen of doen die ze nooit in werkelijkheid hebben gezegd of gedaan...

We hebben het al vaker gehad over het belang van ons autobiografisch geheugen - het hebben van herinneringen aan gebeurtenissen die we hebben meegemaakt. Waar we het nog niet over hebben gehad is dat er grote individuele verschillen zijn in de hoeveelheid autobiografische herinneringen die iemand heeft en de levendigheid daarvan. Zo zijn er mensen die zich amper gebeurtenissen uit hun verleden kun...

Hoewel we vandaag de dag natuurlijk niet precies dezelfde zijn als in ons verleden en ook niet precies dezelfde zullen zijn in de toekomst, streven we er wel naar om in de kern dezelfde te blijven. Dat wordt ons verlangen naar zelf-continuïteit genoemd. Waarom vinden we het zo fijn als er continuïteit zit in wie we zijn? En wat heeft het gebrek aan collectieve continuïteit te maken met de populari...

Hoewel onzekerheid inherent is aan wetenschap, zijn er talloze onderwerpen waarover wetenschappelijke consensus bestaat. Denk maar aan de invloed van de mens op klimaatverandering of het bestaan van evolutie. Toch zijn er mensen die er - zeer stellig - meningen op na houden die tegen deze wetenschappelijke consensus in gaan. Heeft dit te maken met een gebrek aan kennis? En zo ja, waar komt die ste...

Hoewel we regelmatig het logo van Volkswagen, het Monopolymannetje of C3PO uit StarWars zien, blijkt ons geheugen voor deze objecten niet al te best. Het grappige is dat wanneer we deze objecten verkeerd onthouden, we dat bijna allemaal op dezelfde manier doen. Dit wordt ook wel het visuele Mandela-effect genoemd. Wat zou dit effect kunnen verklaren? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek...

Een artikel gekocht dat we niet echt nodig hebben? Een abonnement afgesloten voor iets waar we nauwelijks gebruik van maken? Of een donatie gedaan terwijl we dat eigenlijk niet wilden,? We vallen allemaal wel eens ten prooi aan de overtuigingstechnieken van een ander. Maar welke technieken zijn er zoal? Hoe werken ze? En hoe kunnen we ons ertegen wapenen? Aan de hand van psychologisch onderzoek pr...

In tijden van crisis - zoals de corona crisis - vertrouwen we op wetenschappelijk bewijs om onze koers te bepalen. Welke maatregelen moeten we wel en welke moeten we niet nemen? In de vorige aflevering hebben we besproken wat wetenschappelijk bewijs nu eigenlijk is. En hoe mensen op basis daarvan tot verschillende inzichten komen. Het is duidelijk dat we als maatschappij niet altijd ons voordeel d...

In tijden van crisis - zoals de corona crisis - vertrouwen we op wetenschappelijk bewijs om onze koers te bepalen. Welke maatregelen moeten we wel en welke moeten we niet nemen? Maar wat is wetenschappelijk bewijs precies? En hoe kan het dat mensen op basis van hetzelfde wetenschappelijk bewijs tot andere inzichten komen? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te be...

Het Nederlands kent aardig wat woorden om verschillende kleuren mee aan te duiden. Dat geldt ook voor de landen om ons heen. Maar lang niet elke taal heeft zo’n uitgebreide collectie aan woorden voor kleur. Hoe komt dat? En is er een bepaald patroon te herkennen in de kleuren die wel worden benoemd? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Bronnen Gib...

Het lijkt wel alsof er elke dag nieuws is over klimaatverandering. Hoe passen we onze kennis hierover aan? Hoe belangrijk is een eigen ervaring met de gevolgen van klimaatverandering hiervoor? En zorgt aangepaste kennis ook voor een verandering is ons gedrag? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Bronnen Ballew, M.T., Marlon, J.R., Goldberg, M.H.,...

Een praatje maken met een vreemde in de bus, supermarkt of op straat. We doen het maar weinig, terwijl veel mensen het wel leuk vinden om door een ander aangesproken te worden. Ook zitten er allerlei voordelen aan praten met vreemden. Wat zijn deze voordelen? En wat houdt ons tegen om een praatje aan te knopen met een onbekende? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vrage...

In deze tijd is overal informatie te vinden. Met name als het gaat om onderwerpen die we belangrijk vinden, is het zaak om goed geïnformeerd te zijn. Dit is moeilijker dan we misschien denken. We zijn namelijk geneigd om informatie die niet overeenkomt met onze eigen ideeën te negeren. Maar waar komt die neiging vandaan? Doen we dat uit angst? Of juist uit vertrouwen in de kennis die we al hebben?...

In deze voorlopig(!) laatste aflevering van Drang naar Samenhang bespreken we onze plannen voor de zomer(vakantie), wat een detox van social media kan opleveren en hoe we na de zomer denken verder te gaan met de podcast. Ook beantwoorden we een aantal vragen van luisteraars én we vertellen je hoe je een gesigneerd exemplaar van het boek Drang naar Samenhang kunt winnen. Bron El-Khoury, J., Haidar,...

“The single biggest problem in communication, is the illusion that it has taken place” is een bekende uitspraak van George Bernard Shaw. Maar zijn we echt zo slecht in het inschatten van ons vermogen om succesvol te communiceren? Geldt dit voor zowel spreker als luisteraar? En kunnen we de kans op succesvolle communicatie beter inschatten als de kans daarop sowieso kleiner is, bijvoorbeeld als de...

We lachen als we vrolijk zijn, maar worden we ook vanzelf vrolijk als we doen alsof we lachen? In deze vraag zijn onderzoekers al jarenlang geïnteresseerd. Het idee dat onze gezichtsuitdrukking beïnvloedt hoe we ons voelen, wordt de facial feedback hypothese genoemd. Wat weten we na decennia onderzoek over het effect van gezichtsuitdrukkingen op ons gevoel? Dat is de vraag die we in deze afleverin...

Met een echokamer wordt het principe bedoeld dat onze eigen ideeën en overtuigingen steeds worden bevestigd als we ons omringen met mensen die net zo zijn als wij. Dat gebeurt in het dagelijks leven, maar ook online. Gedacht wordt dat deze online echokamers zorgen voor politieke polarisatie, maar is dat wel zo? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vraag te beantwoorden....

Misinformatie is een populair onderwerp op de sociale media. Vaak worden problemen met misinformatie genoemd, maar wat zijn die precies? En waar komt de angst voor misinformatie vandaan? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken we antwoorden op deze vragen. Bron Altay, S. en Acerbi, A. (in prep.). Misinformation is a threat because (other) people are gullible. https://psyarxiv...

“Matthieu”, “Max” “Memphis”: iedereen heeft een naam. Wat zegt een naam over iemand? En hoe beïnvloedt je naam je gedrag en dat van anderen? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken we antwoorden op deze vragen. Bronnen Nederlandse voornamenbank: https://www.meertens.knaw.nl/nvb/ Banerjee, R., Reitz, J.G. en Oreopoulos, P. (2017). Do large employers treat racial minorities more fai...

In de vorige aflevering speculeerden we al even over wat voor mensen we saai vinden, maar hier wordt ook onderzoek naar gedaan. Welke kenmerken maken iemand saai? Welke beroepen en hobby’s horen daar bij? En hoe gaan we om met mensen die we saai vinden? In deze aflevering bespreken we onderzoek Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken we antwoorden op deze vragen. Bron Tilburg, W.A...

Als een groep mensen een film kijkt, blijkt nagenoeg iedereen op hetzelfde moment naar dezelfde plek op het scherm te kijken. Kennelijk zijn filmmakers dus heel goed in het manipuleren van onze aandacht. Hoe doen ze dat? Zijn die trucjes veranderd over de jaren heen? En hoe zorgen filmmakers ervoor dat we opgaan in een film? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita an...

De meeste mensen hebben een voorliefde voor muziek (maar niet per se dezelfde). Dat is opmerkelijk want er lijkt geen evolutionair voordeel te zijn van het houden van muziek. Waar komt deze voorliefde vandaan? En welke factoren hebben invloed op onze muziekvoorkeur? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Bron Thompson, W.F., Bullot, N.J.,...

Wil jij ook altijd alles weten? Grote kans dat je nieuwsgierig bent. Maar waarom zijn we nieuwsgierig? Waar zijn we nieuwsgierig naar? Kun je ook té nieuwsgierig zijn? En hoe kom je erachter of je (extra) nieuwsgierig bent naar morbide zaken? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over concludeerdrang vind je in Hoofdstuk 14 van het b...