Drang naar Samenhang

Het is feest, want dit is onze 100e aflevering! We staan uiteraard uitgebreid stil bij deze mijlpaal (want dat is wat mensen doen bij mijlpalen), eten een tompouce om de feestvreugde te verhogen (maar hoe eet je die eigenlijk?), bespreken hoe kleur de aantrekkelijkheid van eten bepaald (want onze tompouce is nogal zwart) en gaan tot slot in op burgerwetenschap (waarvan de nationale vogeltelling ee...

Terwijl de wetenschap de vraag probeert te beantwoorden of de mens met uitsterven wordt bedreigd, bespreken wij alvast vanuit een meer filosofisch perspectief of het uitsterven van de mens eigenlijk erg zou zijn. Hier zijn binnen de filosofie verschillende ideeën over die de revu zullen passeren. Ook bespreken we hoe er binnen de psychologie onderzoek naar dit onderwerp wordt gedaan. Toegegeven, h...

(Dit is een herhaling van aflevering 37. Aan het begin legt Anita uit waarom zij deze week gedwongen was met vreemden te praten en waarom we nu een herhaling hebben. Volgende week is er weer een nieuwe aflevering.) Een praatje maken met een vreemde in de bus, supermarkt of op straat. We doen het maar weinig, terwijl veel mensen het wel leuk vinden om door een ander aangesproken te worden. Ook zitt...

Een nieuw jaar is aangebroken, maar helaas niet ingeluid zonder problemen. In verschillende steden zijn hulpverleners het slachtoffer geworden van vuurwerk. Soms hadden groepen zich - volgens de politie - zelfs voorbereid op geweld tegen hulpverleners. Dat roept de vraag op of mensen zich in groepen meer hufterig gedragen dan wanneer zij alleen zijn. Zo ja, hoe komt dat? En kunnen we er ook voor z...

Toegegeven, je komt er niet echt van in de kerstsfeer, maar Winter Sleep (2014) is wel een indrukwekkende film met schitterende winterse beelden. In deze ruim 3 uur durende film staat de dialoog centraal. In deze aflevering bespreken we kort de indruk die de film op ons heeft achtergelaten toen we deze bijna 10 jaar geleden voor het eerst bekeken en daarna uitgebreid waarom we ook nu weer zo van W...

We merken zelf dat we steeds meer moeite moeten doen om onze aandacht bij het lezen van een boek of het kijken van een film te kunnen houden. Ook gebeurt het regelmatig dat we een voetbalwedstrijd kijken met de laptop erbij. Het blijkt dat we lang niet de enigen zijn van wie de aandachtsspanne af is genomen of die denken te kunnen multitasken. In deze aflevering staan we stil bij deze observaties....

We kletsen heel wat af met z’n allen en daardoor zou je haast vergeten hoe complex het voeren van een gesprek eigenlijk is. In deze aflevering gaan we dieper in op de functie van stiltes laten vallen tijdens een gesprek en het gebruik van de woorden ‘uh’ en ‘um’ (en het verschil daartussen). Tot slot gaan we in op een recent artikel waarin een groot aantal regels is opgesteld voor het voeren van e...

Over complotdenken en het geloof in complotverhalen hebben we al verschillende afleveringen gemaakt. Een vraag die veel onderzoekers bezighoudt, is wat je nu kunt doen om mensen kritisch(er) na te laten denken over complotverhalen. De organisatie School of Thought heeft hiervoor een gratis online spel ontwikkeld. Wij stapten (nou ja, stapten) aan boord van het ruimteschip van Captain Zardulu om di...

Wij hebben zelf als kind veel buiten gespeeld, hutten bouwen, nieuwe spelletjes bedenken en de omgeving verkennen met je buurkinderen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat kinderen tegenwoordig veel minder vaak buiten spelen zonder dat er toezicht is. Dat heeft te maken met de toegenomen verkeersdrukte en angst voor criminaliteit. Maar is het wel zo verstandig om kinderen nauwelijks zonder to...

Er zijn verschillende manieren om te onderzoeken hoe wij gebeurtenissen begrijpen. In deze aflevering bespreken we onderzoek naar het begrijpen van terroristische aanslagen in Europa. Om dit te doen hebben de onderzoekers gekeken naar welke Wikipedia-pagina’s voorafgaand aan een aanslag en direct daarna het meest werden bekeken. Een analyse van dit kijkgedrag geeft ons interessante informatie over...

Het nieuws van de afgelopen weken werd gedomineerd door de situatie in Israël. De situatie in Oekraïne verdwijnt daarmee meer naar de achtergrond en over Corona - het virus dat zeker drie jaar lang het nieuws domineerde - horen we nu nauwelijks meer. In dit licht is onze aflevering van 9 januari van dit jaar (aflevering 53) weer relevant. Die aflevering ging namelijk over verschuivingen in onze co...

De ontwikkelingen op het gebied van Artificial Intelligence (AI) worden niet door iedereen met  bewondering gevolgd. Er zijn heel wat mensen die zich zorgen maken over deze ontwikkelingen, met name in relatie tot misinformatie. Zorgt AI er niet voor dat er straks veel meer en veel overtuigendere misinformatie is? En maakt AI niet dat we steeds beter persoonlijk kunnen worden benaderd met misi...

Sporten - of je dit nu individueel doet of in teamverband - is leuk en goed voor lichaam en geest. Maar wat weten we vanuit psychologisch onderzoek over sport? Als je topsport wil bedrijven, is het dan verstandig om je vroeg te specialiseren? Of moet je juist veel verschillende sporten beoefenen? En welke persoonlijke factoren dragen bij aan iemands successen op sportief vlak? In deze aflevering k...

In de vorige aflevering bespraken we een recent wetenschappelijk artikel waarin wordt onderbouwd dat een focus op acties van het individu succesvolle oplossingen voor o.a. obesitas, klimaatverandering, en wegwerpplastic in de weg zitten. Ze leiden namelijk af van veranderingen van het systeem waarin we leven (tot grote vreugde van bedrijven die blij zijn met de status quo) en juist dat soort veran...

We moeten meer bewegen tegen overgewicht, niet meer vliegen voor het klimaat en geen wegwerpplastic gebruiken om de oceanen schoon te houden. Allemaal voorbeelden van gedragsveranderingen waarmee we als individu ons steentje bij kunnen dragen aan het aanpakken van grote maatschappelijke problemen. De effecten van dergelijke veranderingen zijn over het algemeen klein, maar alle kleine beetjes helpe...

Met veel plezier terugdenken aan dat ene feestje op de middelbare school en tegelijkertijd een gevoel van weemoed ervaren omdat die tijd voorbij is (en nooit meer terugkomt), dat is nostalgie. In deze aflevering bespreken we de positieve psychologische effecten van nostalgie en ook hoe nostalgie in de politiek en reclame ingezet kan worden om ons te beïnvloeden. Verder staan we stil bij archeologi...

Dat de aarde plat is en zich onder een koepel bevindt is een bekend voorbeeld van een complotverhaal. Om te begrijpen hoe het geloof hierin tot stand komt, is het belangrijk om aanhangers van dit verhaal te spreken en waar kan dat beter dan op het internationale congres voor Flat Earthers (mensen die geloven dat de aarde plat is)? In deel 2 van de aflevering “De psychologie van de de platte aarde”...

Dat de aarde plat is en zich onder een koepel bevindt is een bekend voorbeeld van een complotverhaal. Om te begrijpen hoe het geloof hierin tot stand komt, is het belangrijk om aanhangers van dit verhaal te spreken en waar kan dat beter dan op het internationale congres voor Flat Earthers (mensen die geloven dat de aarde plat is)? In deze aflevering bespreken we een wetenschappelijk artikel dat -...

Tijdens de zomer bespreken we om de week een film die gaat over één van de thema’s die we in onze podcast behandelen. Vandaag bespreken we de film Still Alice (2014) waarin de hoofdpersoon, Alice, kort na haar 50e verjaardag de diagnose #Alzheimer krijgt. De film gaat over de uitdagingen waar zij en haar familie mee te maken krijgen tijdens het verloop van de ziekte. Hoewel deze thematiek natuurli...

Tijdens de zomer bespreken we om de week een film die gaat over één van de thema’s die we in onze podcast behandelen. Vandaag bespreken we de film Her (2013) waarin de hoofdpersoon, Theodore, een relatie krijgt met Samantha, een operating system. Hoewel niet iedereen in zijn omgeving deze relatie ziet zitten, lijkt Theodore gelukkiger dan ooit. Dat leidt tot de vraag hoe ver je met AI kunt gaan en...

Tijdens de zomer bespreken we om de week een film die gaat over één van de thema’s die we in onze podcast behandelen. Vandaag bespreken we de film Rashomon (1950) waarin we horen over eenzelfde gebeurtenis, de moord op een samoerai, van verschillende betrokkenen, namelijk de houthakker die het lichaam vindt, de vrouw van de samoerai, de samoerai zelf en de bandiet die beiden heeft overvallen in he...

Tijdens de zomer bespreken we om de week een film die gaat over één van de thema’s die we in onze podcast behandelen. Vandaag bespreken we de film Arrival (2016) waarin de hoofdfiguur, linguïst Louise Banks, van het Amerikaanse leger de opdracht krijgt om uit te vinden met welk doel een groep aliens naar de aarde is gekomen. Om dit te doen moet zij een manier vinden om met deze aliens, de zogenaam...

Tijdens de zomer doen we wat nieuws! Om week bespreken we een film die gaat over één van de thema’s die we in onze podcast behandelen. Vandaag is de beurt aan Pi, een zwart-witfilm uit 1998, waarin de hoofdfiguur probeert de wereld te begrijpen aan de hand van getallen. Heb je de film (nog) niet gezien, dan kun je deze hier downloaden: https://www.film.nl/film/pi . Een samenvatting van de film vin...

Het gevoel dat vroeger alles beter was, bekruipt ons allemaal wel eens. Je zou kunnen denken dat dat komt omdat vroeger alles beter was. Het gekke is alleen dat mensen vroeger ook al dachten ‘dat alles vroeger beter was’. Dat kan twee dingen betekenen, óf we zijn het als mensheid steeds slechter gaan doen, óf we leven in een illusie van verval. Een recente studie lijkt dit laatste idee te onderste...

Wat zegt recent wetenschappelijk onderzoek over de omvang van het geloof in complotverhalen? En wat zijn de nieuwste inzichten rondom een veelgebruikte test om vatbaarheid voor het geloof in complotverhalen vast te stellen? En waarom noemen sommige complotdenkers zichzelf “snappies” in plaats van wappies? Het komt allemaal aan de orde in deze aflevering. Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf...